Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Misja i cele digitalizacji dziedzictwa narodowego oraz zadania w sferze gromadzenia, przechowywania i udostępniania zasobów cyfrowych w Polsce w latach 2009-2020

4.3.2. Ochrona zasobu cyfrowego
4.3.2.2. Bezpieczne magazyny danych i repozytoria cyfrowe


Koszty wytworzenia obiektów cyfrowych są bardzo wysokie, co podkreślają wszystkie instytucje prowadzące digitalizację swoich zasobów na całym świecie. W Polsce rzadko jednak przy opracowywaniu kosztorysów projektów digitalizacyjnych uwzględnia się koszty długookresowego i bezpiecznego przechowywania danych cyfrowych w formatach bezstratnych przy uwzględnieniu starzenia się sprzętu i stosowanego oprogramowania. W tej sytuacji konieczne wydaje się utrzymywanie dostępności do zasobów starszych poprzez wdrażanie skutecznych strategii archiwizacji.

W celu zapewnienia polskim zasobom cyfrowym ochrony i bezpieczeństwa jedną z najpilniejszych potrzeb jest zbudowanie sieci bezpiecznych magazynów danych oraz repozytoriów cyfrowych, które przechowywać będą dwie podstawowe kategorie obiektów:
• obiekty będące wynikiem digitalizacji
• naturalne dokumenty cyfrowe.

Archiwa
W Narodowym Archiwum Cyfrowym powstało Centralne Repozytorium Cyfrowe, w którym mają być przechowywane kopie wszystkich zdigitalizowanych materiałów archiwalnych.

Narodowe Archiwum Cyfrowe planuje w latach 2009-2012 rozbudowę możliwości przechowywania i zabezpieczania danych. Uruchomiony w 2008 r. serwer umożliwia przechowywanie 9,5 TB danych na twardych dyskach (z możliwością dalszej rozbudowy do 268 TB). Dodatkowo biblioteki taśmowe zapewniają możliwość archiwizacji 16 TB danych (z możliwością dalszej rozbudowy do wielkości 1 PB). Zasoby w miarę potrzeb będą sukcesywnie rozbudowywane do osiągnięcia parametrów docelowych. Powstający system magazynowania danych zapewni płynne odbieranie dostarczanych plików oraz organizację ochrony (poprzez automatyczne tworzenie kopii bezpieczeństwa) zasobów cyfrowych.

Biblioteki
Doświadczenia europejskiego projektu DRIVER21 wskazują, że najbardziej ekonomicznym i szeroko stosowanym w krajach całego świata rozwiązaniem jest budowa sieci wyspecjalizowanych repozytoriów, przechowujących dane cyfrowe zgodnie z międzynarodowymi standardami. Jednym z elementów sieci archiwizacyjnej jest np. Repozytorium Dokumentów Elektronicznych, tworzone przez Bibliotekę Narodową.

Muzea
Plany muzeów polskich obejmują powołanie centralnego ośrodka bezpiecznego przechowywania kopii zdigitalizowanych zbiorów (Państwowe Cyfrowe Repozytorium Muzealne), i utworzenie funduszu repozytorium (fundusz powinien być obsługiwany centralną dotacją z budżetu państwa, ponieważ dotyczy ochrony majątku narodowego);

Tworzone w Polsce magazyny danych cyfrowych muszą umożliwiać długoterminowe przechowywanie dokumentów elektronicznych i ich metadanych z gwarancją ich trwałości, integralności oraz autentyczności.

Trwałość danych cyfrowych

Długoterminowe przechowywanie dokumentów elektronicznych oznacza w teorii czas nieskończony (podobnie jak ma to miejsce w przypadku tradycyjnych obiektów archiwalnych, bibliotecznych czy muzealnych), natomiast – jak pokazują statystyki – już po 15 latach duża część cyfrowych danych nie nadaje się do odczytu. Wydane przez The National Archives wskazówki techniczne dotyczące przechowywania dokumentów elektronicznych zwracają uwagę, że dla informatycznych nośników danych „długi termin” przechowywania na przenośnych informatycznych nośnikach danych może oznaczać nawet okres krótszy niż 5 lat22. W związku z tym, aby zapewnić trwałość danych, należy rozwiązać dwa podstawowe problemy długoterminowego przechowywania: zabezpieczyć dane przed uszkodzeniem i zapewnić oprogramowanie do ich odczytania (albo przekonwertować na czas do formy odczytywalnej). Aby zrealizować postulat zabezpieczania danych należy rozważyć:

• Zastosowanie nośników danych z jak najdłuższą żywotnością
• Dywersyfikację nośników
• Okresowe weryfikacje nośników w celu monitorowania ich jakości
• Systematyczne migracje na nowsze nośniki
• Przechowywanie danych w kilku kopiach w różnych miejscach fizycznych. W celu zapewnienia, że odczytane dane będzie można zinterpretować (po wielu latach mogą już nie istnieć programy, które będą w stanie je odczytać) należy uwzględnić:
• Format zapisu – format powinien być otwarty i spełniać warunki zgodne i zaleceniami Unii Europejskiej:
  •  jest przyjęty i zarządzany przez niedochodową organizację, a jego rozwój odbywa się w drodze otwartego procesu podejmowania decyzji (konsensusu, większości głosów itp.), w którym mogą uczestniczyć wszyscy zainteresowani,
  •  jest opublikowany, a jego specyfikacja jest dostępna dla wszystkich zainteresowanych bezpłatnie lub po kosztach sporządzenia kopii oraz możliwa dla wszystkich do kopiowania, dystrybuowania i używania również bezpłatnie lub po kosztach operacyjnych,
  •  wszelkie związane z nim prawa autorskie, patenty i inna własność przemysłowa są nieodwołalnie udostępnione bez opłat;


• Wybór strategii przechowania danych w danym formacie, jeżeli nie ma już technologii do ich odczytywania:
  •  Emulacja – technika polegająca na tworzeniu emulatorów środowiska, w którym dany obiekt był zarchiwizowany. Technika ta sprawdziła się w kilku projektach, ale wymaga dodatkowego nakładu pracy na stworzenie i ciągłe utrzymywanie emulatorów środowiska. W kontekście ciągle napływających nowych zbiorów (stworzonych w nowych technologiach) ta technika staje się zbyt kosztowna.
  •  Migracja – technika polegająca na przenoszeniu cyfrowych informacji z jednej technologii do drugiej. Jest to obecnie najszerzej stosowana strategia.

Integralność danych cyfrowych

Integralność danych polega na uzyskaniu pewności, że dokument cyfrowy nie został w żaden sposób zmodyfikowany. Aby zapewnić integralność należy rozważyć odpowiednie techniki zapewnienia integralności cyfrowej, takie jak sumy kontrolne czy podpisy elektroniczne. Integralność należy rozważać zarówno na poziomie pojedynczej publikacji, jak i całego magazynu danych.

Autentyczność danych cyfrowych
Autentyczność danych jest bardzo ważnym aspektem długotrwałego przechowywania. W przypadku migracji danych do nowych technologii może zaistnieć potrzeba ich konwersji, a co za tym idzie naruszenia ich integralności. Powstało kilka ważnych rekomendacji zapewnienia autentyczności danych z pomocą użycia tzw. metadanych konserwatorskich opisujących w sposób standardowy kolejne migracje23 . Niezależnie od tego wykorzystanie technologii podpisu elektronicznego i znakowania czasem dla zmigrowanych zasobów powinno także być zalecane.

Bezpieczeństwo repozytoriów cyfrowych
Krytycznym elementem budowania systemów jest właściwe sformułowanie wymagań w zakresie bezpieczeństwa. Jako filary bezpieczeństwa w systemach teleinformatycznych można uznać trzy podstawowe grupy aspektów bezpieczeństwa:

• Bezpieczeństwo administracyjno-proceduralne – wypracowanie i stały nadzór nad przyjętą polityką bezpieczeństwa, ścisłe zdefiniowanie zakresów odpowiedzialności, oraz wsparcie wszystkich stosowanych technologii i rozwiązań odpowiednimi procedurami opisującymi zasady ich poprawnego i bezpiecznego funkcjonowania.
• Bezpieczne mechanizmy dostępu do zasobów – mechanizmy kontroli dostępu, izolacji, segmentacji, ochrona styków międzysieciowych, zapewnienie silnych mechanizmów identyfikacji i uwierzytelniania użytkowników.
• Bezpieczeństwo danych i transmisji – zapewnienie wiarygodnych mechanizmów poufności danych zarówno przechowywanych na nośnikach, jak i bezpieczeństwo transmisji np. poprzez stworzenie wydzielonej bezpiecznej infrastruktury telekomunikacyjnej czy zapewnienie mechanizmów poufności w warstwie aplikacji.

Zbudowanie sieci magazynów danych oraz repozytoriów cyfrowych nie tylko zapewni bezpieczeństwo i trwałość przechowywania plików cyfrowych, powstałych w ramach wielu projektów digitalizacyjnych na terenie całego kraju oraz dokumentów pierwotnie elektronicznych, lecz również obniży znacznie koszty własne poszczególnych instytucji kultury, które digitalizują i przechowują zasoby cyfrowe oraz wpłynie dodatnio na możliwość koordynacji działań digitalizacyjnych w Polsce.
........................................................................................................
poprzednia strona

21 http://www.driver-repository.eu/
22 Care, Handling and Storage of Removable Media, Digital Preservation Guidance Note, 3. (TNA 2003)
23 Zob. Standardy w procesie digitalizacji…, op.cit.


 
« Sierpień 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31
Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo