Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Diagnoza stanu digitalizacji oraz gromadzenia, przechowywania i udostępniania obiektów cyfrowych w latach 1989-2008

2.2. Digitalizacja poszczególnych kategorii zbiorów w latach 1989-2008
2.2.3. Muzea


Zgodnie z zaleceniami ICOM/UNESCO zagadnienia digitalizacji zbiorów rozpatrywane są łącznie z zagadnieniami tworzenia inwentarzy elektronicznych. Zgodnie z właściwymi rozporządzeniami Ministra do Ustawy o muzeach, podstawowy rekord informacji o muzealium musi obecnie zawierać reprodukcję.

Pierwsze prace nad utworzeniem inwentarzy elektronicznych w muzeach w Polsce rozpoczęte zostały w latach osiemdziesiątych XX w., w 1989 r. istniały już systemy bazodanowe (tekstowe w systemie DOS) w Muzeum Narodowym w Warszawie8 i Muzeum Narodowym w Poznaniu. Od 1990 roku systemy rozwijane były już w ponad 80 muzeach, np. w Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie9. W 1995 roku wykonane zostało pierwsze badanie zaawansowania komputeryzacji polskich muzeów10 . Badanie to powtórzono w 2001 roku11 i było to ostatnia publicznie ogłoszona analiza tego rodzaju.

W 2001 roku ankietę skierowano do 683 placówek muzealnych (muzeów i ich samodzielnych oddziałów muzealnych, zgodnie z wykazem w Departamencie Dziedzictwa Narodowego MKiDN) i otrzymano 256 odpowiedzi. Najważniejszym celem ankiety była odpowiedź na pytanie, czy muzea w Polsce tworzą elektroniczny inwentarz zbiorów i czy możliwe jest udostępnienie tej informacji poprzez sieci typu Internet dla celów muzealnych i dla potrzeb społeczeństwa (edukacyjnych, turystycznych, promocyjnych, polityki regionalnej itd.). W badanej grupie 68% respondentów zadeklarowało rozpoczęcie wprowadzania komputeryzacji. 82 placówki w owym czasie prowadziły inwentarz elektroniczny swoich zbiorów, a ogólna liczba rekordów wynosiła niemal 2 miliony (ok. 1/6 polskich zasobów muzealnych). W porównaniu z wynikami ankiety z 1996 roku, gdy liczba rekordów w inwentarzowych bazach danych wynosiła ok. 400 tys. rekordów, oznacza to, Ŝe w ciągu 5 lat wprowadzono 1 600 000 rekordów, czyli średnio 320 tys. rocznie.

Istotnym wnioskiem płynącym z badania w 2001 r. było stwierdzenie, że nie można mówić o standaryzacji oprogramowania zbiorów muzealnych. Programy do inwentaryzacji muzealnej – na skutek braku forum, na którym możliwy byłby przepływ informacji między muzeami o tworzonych i wykorzystywanych aplikacjach i ich kosztach, a także na skutek braku jednoznacznej, wspólnej polityki informatyzacji muzeów w Polsce (polityki Rządu lub polityk regionalnych) – traktowane były na rynku jako jednostkowe projekty informatyczne.

Stan ten nie sprzyjał tworzeniu ogólnopolskiej bazy danych zbiorów i kolekcji muzealnych, a co się z tym wiąże udostępnieniu społeczeństwu dóbr kultury i wiedzy zdeponowanej w muzeach. Brak inwestycji w informatyzację muzeów przyczyniał nie tylko do ich ekonomicznej zapaści, lecz również wpływał na dekulturyzację internautów, szukających wiedzy i znajdujących informacje udostępniane głównie przez zagraniczne muzea. W 30 muzeach spośród ankietowanych przygotowywana była biblioteka wizerunków kolekcji.

W roku 2005–2006 powtórzono ankietę, która miała tym razem służyć przede wszystkim rozpoznaniu procesu digitalizacji zbiorów, ale badanie to pozostało wyłącznie w opracowaniu źródłowym. Ankieta została wysłana do 450 muzeów, odpowiedzi na nią udzieliło 189 instytucji, z czego 119 (63%) rozpoczęło informatyzację, 69 – nie zainicjowało w ogóle tego procesu, 1 muzeum nie udzieliło jednoznacznej odpowiedzi. W tej grupie 92 (49 %) muzea zgłosiły fakt prowadzenie wizualizacji cyfrowej, 95 – udzieliło negatywnej odpowiedzi. Liczba rekordów tekstowych opracowań muzealiów w grupie 189 muzeów wyniosła – 2 738 849, liczba rejestracji obrazowych i multimedialnych – 281 469.

Aż 86 % muzeów z grupy 189 wyraziło chęć przystąpienia do wspólnego systemu informatycznego, 21 muzeów nie wyraziło na to zgody, 6 – udzieliło odpowiedzi „nie wiem”. W grupie 189 muzeów aż 115 instytucji nie miało w 2006 r. wyspecjalizowanego pracownika ds. informatyzacji. Tylko 5 instytucji do 2005 r. uczestniczyło w międzynarodowych projektach powiązanych z działaniami innowacyjnymi.

Mimo znacznego postępu w zastosowaniu informatyki, w zbiorach muzealnych12 nie podjęto w latach 1995-2008 decyzji na szczeblu centralnym o koordynacji dostępu do baz danych w muzeach13 .

W 2002 roku zostało zlikwidowane w Ministerstwie Kultury stanowisko Pełnomocnika Ministra ds. komputeryzacji instytucji kultury. W 2004 roku Ministerstwo Kultury wdrożyło programy operacyjne, w ramach których muzea mogły starać się o dofinansowanie przedsięwzięć informatycznych, co zostało wykorzystane zwłaszcza do procesu digitalizacji zbiorów. Brak jednak raportu ukazującego wpływ tego dofinansowania na proces informatyzacji muzeów, ponieważ temat ten nie był poddany badaniu.

Prace nad digitalizacją wizerunków muzealiów są niezwykle pilne. Waga prac jest mierzona zarówno korzyściami niematerialnymi (edukacja), jak i finansowymi (promocja regionu, turystyka itp.). W latach 2006–2008 głównym zagadnieniem podnoszonym w aspekcie informatyzacji muzeów było już jednak nie tyle tworzenie bazy danych (inwentarz elektroniczny), co zintensyfikowanie cyfryzacji wizualizacji zbiorów oraz ustalenie norm bezpieczeństwa danych, ich transferu oraz metody i miejsca przechowywania danych i ich kopii.

Szczegółowe założenia dotyczące digitalizacji muzealiów zostaną przedstawione w osobnym dokumencie.
..........................................................................................
poprzednia strona

8 W 2000 r. Muzeum Narodowe w Warszawie otrzymało tytuł Lidera Informatyki Roku, przyznawany przez Computer Word za całokształt osiągnięć w dziedzinie informatyzacji.
9 W 2001 i 2003 r. Państwowe Muzeum Archeologiczne było finalistą konkursu na Lidera Informatyki, organizowanego przez Computer Word.
10 D. Folga-Januszewska, A. Jaskanis, Ankieta o stanie komputeryzacji muzeów w Polsce [w:] Media informatyczne w digitalizacji zbiorów archiwalnych, bibliotecznych i muzealnych [materiały seminarium], Zamek Królewski na Wawelu, 8–9 maja 1996, publ. Kraków 1996, s.74–85; Zastosowanie technologii informatycznych w muzeach [w:] Media informatyczne w digitalizacji zbiorów archiwalnych, bibliotecznych i muzealnych, op. cit. s. 19-24.
11 D. Folga-Januszewska, A. Jaskanis, Komputeryzacja archiwów, bibliotek i muzeów. Stan obecny i perspektywy, Biblioteka Narodowa w Warszawie, 19–20.06.2001, Konferencja pod patronatem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu European Cultural Heritage Network, referat wraz z A. Jaskanis: Informatyka w muzeach w Polsce. Wyniki ankiety PKN ICOM 2001.
12 12 Por.: D. Folga-Januszewska, Informatyka w muzeach / Computer science as applied in the museums [w:] „Opuscula Musealia” 10, Universitas Jagiellonica Acta Scientiarium Litterorumque MCCXLIII, Kraków 2000,
s. 269-285.
13 Polski program SSWIM (Sieciowy System Wymiany Informacji Muzealnej) w 2003 r. na sesji ICHIM został przyjęty jako właściwy dla prowadzenia wymiany informacji cyfrowej (w tym wizerunków cyfrowych obiektów) między muzeami. Jest stosowany przez kilkanaście muzeów, wiele muzeów używa standardu Object ID.

« Wrzesień 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30
Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo