Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Diagnoza stanu digitalizacji oraz gromadzenia, przechowywania i udostępniania obiektów cyfrowych w latach 1989-2008

2. Digitalizacja poszczególnych kategorii zbiorów w latach 1989-2008
2.2.2. Biblioteki


Pierwsze działania digitalizacyjne w bibliotekach polskich rozpoczęły się w 1995 r. Obecnie większość dużych bibliotek naukowych prowadzi systematyczną digitalizację swoich zbiorów. Pierwszą polską biblioteką cyfrową była uruchomiona w 2002 r. Polska Biblioteka Internetowa. W roku 2004 powstała Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, która jako pierwsza wykorzystała oprogramowanie do budowy i zarządzania bibliotekami cyfrowymi dLibra.

Ocena liczby zdigitalizowanych obiektów w Polsce jest przedsięwzięciem złożonym ze względu na wspomniany w rozdziale II. 2 brak koordynacji działań oraz stosowane przez poszczególne biblioteki niejednoznaczności terminologiczne. W praktyce biblioteki, określając wielkość prowadzonych prac digitalizacyjnych, posługują się pojęciem skanu (definiowanego jako plik rastrowy odpowiadający stronie lub dwóm stronom książki lub czasopisma, pojedynczej fotografii, arkuszowi mapy itp.) lub pojęciem obiektu rozumianego jako jednostka biblioteczna, który może zawierać od jednego do kilkuset skanów. Prowadzi to do trudności w realnym oszacowaniu skali prac digitalizacyjnych w polskich bibliotekach.

Na podstawie przeprowadzonych badań (badania 100 największych polskich bibliotek z 2005 r.7 oraz ankiety Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 2007 r.) można stwierdzić, że w 2003 r. istniało w Polsce szacunkowo ok. 10 000 zeskanowanych obiektów bibliotecznych, zaś w 2005 ok. 44 000. Natomiast w połowie roku 2007 liczbę skanów w polskich bibliotekach oszacowano na ok. 2 850 000, co przy założeniu, że obiekt biblioteczny zawiera średnio 60 skanów daje ok. 47 500 zdigitalizowanych pozycji.

W lipcu 2009 roku poprzez Internet dostępnych było ok. 270 tys. obiektów cyfrowych, będących wynikiem digitalizacji zasobów bibliotecznych. Liczby te nie określają całkowitej skali rezultatów prac digitalizacyjnych w Polsce. W połowie 2009 r. ponad 30 bibliotek cyfrowych udostępniało swoje zasoby w sieciach rozległych, ale istnieją także biblioteki prowadzące na szeroką skalę prace digitalizacyjne, które nie udostępniają w Internecie swoich zasobów cyfrowych. Powstawanie kolejnych bibliotek cyfrowych gwarantuje wzrost dynamiki rozwoju polskich zasobów cyfrowych.

Fakt działania w Polsce ponad 30 bibliotek cyfrowych nie oznacza, Ŝe tylko tyle bibliotek prowadzi działalność digitalizacyjną. Większość bibliotek cyfrowych jest prowadzona przez konsorcja biblioteczne, w skład których wchodzą najważniejsze biblioteki naukowe i publiczne danego regionu Polski. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa jest rezultatem współpracy 15 bibliotek, w tym m.in.: Biblioteki Uniwersytetu Adama Mickiewicza, Biblioteki Raczyńskich, Biblioteki Kórnickiej PAN oraz Biblioteki Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Śląska Biblioteka Cyfrowa jest budowana przez konsorcjum ponad 30 bibliotek z terenu Górnego Śląska oraz Śląska Opolskiego. Kujawsko-¬Pomorską Bibliotekę Cyfrową tworzą 4 biblioteki i 3 instytucje kultury z Torunia i Bydgoszczy, a Małopolską Bibliotekę Cyfrową -ponad 15 bibliotek i archiwów. Dzięki współpracy w ramach konsorcjów biblioteki cyfrowe wykazują dużą dynamikę wzrostu.

Polskie biblioteki cyfrowe udostępniają niemal wszystkie kategorie zbiorów bibliotecznych. Analiza zawartości polskich bibliotek cyfrowych wskazuje, że najczęściej digitalizowane są czasopisma i gazety o zasięgu regionalnym z XIX i początku XX wieku (ok. 60 % zasobów). Niektóre biblioteki (m.in. Małopolska Biblioteka Cyfrowa, Jeleniogórska Biblioteka Cyfrowa) prezentują również, na mocy porozumień z wydawcami, prasę współczesną. Drugim chętnie digitalizowanym typem zbiorów są dokumenty jednokartkowe (fotografie, grafika, pocztówki itp.). Digitalizacja prasy, często z postaci mikrofilmowej oraz jednoarkuszowych zbiorów ikonograficznych jest stosunkowo prosta i niedroga. Biblioteki udostępniają również cyfrowe wersje książek, rękopisów, starych druków, nut oraz obiektów kartograficznych. W polskich cyfrowych zasobach bibliotecznych praktycznie nie ma zbiorów audiowizualnych. Podkreślić należy, że nie wszystkie prezentowane w Internecie dokumenty cyfrowe spełniają międzynarodowe normy dotyczące jakości oraz sposobu prezentacji metadanych.

Dzięki udostępnianiu zasobów cyfrowych w sieci Internet polskie biblioteki cyfrowe są dostępne dla internautów z całego świata. Dlatego też większość interfejsów bibliotek cyfrowych jest dostępnych w języku polskim i angielskim. Ponadto strony Śląskiej Biblioteki Cyfrowej, Biblioteki Cyfrowej Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Jeleniogórskiej Biblioteki Cyfrowej, prezentujące zbiory pogranicza polsko-czesko-niemieckiego, są dostępne również w językach czeskim i niemieckim. Obiekty opisywane są jednak w języku polskim.

Mimo wyraźnego postępu w digitalizacji zbiorów bibliotecznych, zbiory w postaci cyfrowej stanowią jedynie niewielki odsetek zbiorów bibliotecznych, na ogół nie przekraczający 1% zasobu. Badania oraz wielkość udostępnianych w Internecie zasobów wykazują rosnący wzrost zainteresowania pracami digitalizacyjnymi. Szacunkowe roczne plany digitalizacyjne bibliotek z roku 2007 wyglądały następująco: średnio od 400 pozycji (100 – Biblioteka Uniwersytetu Warszawskiego) do 5000 rocznie, 8000 w wypadku Cyfrowej Biblioteki Narodowej Polona, natomiast Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu planowała roczną digitalizację na poziomie 12 000 pozycji, a Biblioteka Kórnicka PAN – 10000 pozycji.
.......................................................................................................
poprzednia strona

7 Badania Małgorzaty Kowalskiej z 2005 r. opublikowane w: Małgorzata Kowalska, Digitalizacja zasobów bibliotek polskich. Toruń 2006.
« Listopad 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30
Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo