3.4. Analiza dynamiczna struktury sprzedaży aukcyjnej dzieł sztuki

Specyficzną cechą polskiego rynku aukcyjnego jest dominacja malarstwa w strukturze sprzedawanych dzieł sztuki (rys. 2). Grafika zajmuje drugie miejsce, a rzeźba trzecie²².

Rysunek 13. Liczba dzieł sztuki sprzedanych na aukcjach – malarstwo, rzeźba , grafika Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych publikowanych w „Art & Business”.

Rysunek wskazuje na ogólną tendencję wzrostową liczby sprzedawanych na aukcjach dzieł sztuki w latach 1989-2007. Dotyczy ona wszystkich rozważanych rodzajów sztuki: malarstwa, rzeźby i grafiki. Warto zwrócić uwagę na rosnący udział rzeźby i grafiki w ogólnej liczbie dzieł sztuki sprzedanych na aukcjach.

Ze względu na dominację malarstwa w strukturze sprzedanych dzieł sztuki poświęcimy temu segmentowi rynku więcej uwagi. Obrazy sprzedane na polskich aukcjach są zwykle tworzone przez polskich artystów. Dzieła twórców obcych stanowiły tylko 6,5% ogólnej liczby obrazów sprzedanych w latach 1989-1998 (rys. 14).

Rysunek 14. Struktura obrazów sprzedanych na aukcjach w latach 1989-1998: malarstwo polskie i obce Źródło: T. Lewicki, Struktura sprzedaży malarstwa w latach 1989-1998, „Art & Business” 1999, nr 1-2.

Największą grupę stanowiły prace malarskie powstałe w latach 1850-1950. Dzieła sprzedane na polskich aukcjach w latach 1989-1998 i powstałe przed 1850 stanowiły 4,6% całkowitej liczby obrazów sprzedanych w latach 1989-1998, a dzieła sztuki współczesnej, powstałe po 1950 r., zaledwie 2,4% (rys. 15).

Rysunek 15. Struktura sprzedaży malarstwa w latach 1989-1998według czasu powstania obrazu Źródło: T. Lewicki, Struktura sprzedaży malarstwa w latach 1989-1998, „Art & Business” 1999, nr 1-2.

Strukturę sprzedaży malarstwa na polskim rynku aukcyjnym można w pewnym stopniu wyjaśnić na gruncie historii sztuki. Niewielki udział obrazów powstałych we wcześniejszych okresach historycznych jest uwarunkowany niewielką liczbą prac malarskich, które zachowały się do współczesności i mogą stanowić przedmiot podaży rynkowej (nie są własnością muzeów, kościołów). W strukturze sprzedaży aukcyjnej na polskim rynku dominuje malarstwo powstałe w latach 1850-1950 – właśnie od połowy XIX wieku wraz z powstaniem szkoły malarskiej (późniejszej Akademii Sztuk Pięknych) w Krakowie nastąpił rozwój malarstwa polskiego. Malarstwo współczesne jest rzadziej oferowane na sesjach aukcyjnych, jest przedmiotem handlu w galeriach bądź pracowniach (stronach internetowych) artystów.

Rysunek 16. Struktura prac malarskich sprzedanych w latach 1990-2006 według techniki wykonania Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych publikowanych w „Art & Business”.

Na polskich aukcjach sprzedawane są przede wszystkim obrazy wykonane techniką olejną na różnych rodzajach podobrazia (łącznie ponad 60% w latach 1991-2006), a także, pastele, gwasze oraz obrazy wykonane innymi technikami²³. Warto odnotować, że podstawowa struktura sprzedawanych obrazów według techniki wykonania nie zmienia się w latach 1991-2006, zaznacza się wzrost udziału kategorii innych technik, zwłaszcza technik mieszanych (zob. rys. 16)

Rysunek 17. Struktura prac malarskich sprzedanych na polskich aukcjach według tematyki Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych publikowanych w „Art & Business”.

Największy udział w sprzedaży aukcyjnej mają obrazy przedstawiające pejzaż (23-34% udziału w sprzedaży). Drugim popularnym tematem jest portret i autoportret (13-28%). Trzecia grupa obejmuje malarstwo rodzajowe (14-26%). Dobrze sprzedają się też kwiaty (3-6%) i martwe matury (3-5%). Udział scen historycznych, religijnych i mitologicznych w wolumenie sprzedaży nie jest znaczący (2-3%) (zob. rys. 17).

poprzedni rozdział ..................................................................
²² Dane dotyczące innych rodzajów dzieł sztuki w pierwszych latach istnienia rynku dzieł sztuki w Polsce nie były publikowane – można znaleźć ceny aukcyjne jedynie dla pojedynczych przedmiotów.
23 Kategoria „inne techniki” obejmuje: techniki mieszane, techniki własne artystów, akryl, rysunki (ołówek, węgiel, tusz, kredki, flamaster), akryl, temperę, sepię, sangwinę, collage, assemblage, enkaustykę.