2.1. Charakterystyka rynku dzieł sztuki w Polsce w 2007 roku

Na rynku dzieł sztuki w Polsce w charakterze pośredników działają domy aukcyjne, galerie oraz antykwariaty.

W 2007 r. istniało w Polsce dziesięć domów aukcyjnych, w tym sześć warszawskich (Agra Art, Desa Unicum, Okna Sztuki, Ostoya, Polswiss Art, Rempex), dwa krakowskie (Desa Kraków i Nautilius), katowicka Desa oraz łódzki Rynek Sztuki. Według danych GUS, działały też w tym czasie 294 galerie, w tym 46 publicznych (państwowych i samorządowych) (rys. 1). W aneksie zamieszczono zestawienie wskazujące, że w Polsce funkcjonuje ponad 600 podmiotów prowadzących działalność na rynku dzieł sztuki (galerie i antykwariaty).

Rysunek 1. Liczba galerii w wybranych miastach w 2007 r. Źródło: GUS 2007.

W ocenie Piotra Sarzyńskiego najlepsze galerie publiczne to: Zachęta (Warszawa), Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski (Warszawa), Galeria Bielska BWA (Bielsko-Biała), Galeria Miejska Arsenał (Białystok), Galeria Mmiejska Arsenał (Poznań), Bunkier Sztuki (Kraków), Awangarda (Wrocław), Kronika (Bytom), Instytut Sztuki Wyspa (Gdańsk), Galeria Foksal (Warszawa). Wśród najlepszych galerii prywatnych wymieniane są: Atlas Sztuki (Łódź), Galeria Program (Warszawa), Le Guern (Warszawa), Galeria Foksal, Starmach Gallery (Kraków), Manhattan (Łódź), Galeria Zderzak (Kraków), Galeria Art New Media (Warszawa), Lokal 30 (Warszawa), aTak (Warszawa)².

Handel dziełami sztuki odbywa się w ośrodkach miejskich, przede wszystkim w aglomeracjach, następnie w ośrodkach wojewódzkich i byłych miastach wojewódzkich. Osoby prowadzące domy aukcyjne, galerie, antykwariaty (a także uczestniczące w obrocie, promocji, wycenie antyków i dóbr kultury materialnej) są zrzeszone w Stowarzyszeniu Antykwariuszy Polskich (SAP)³.

W 2007 r. zorganizowano 80 sesji aukcyjnych dzieł sztuki, w tym 61 w Warszawie, 10 w Łodzi, 6 w Krakowie, 3 w Katowicach. Podczas tych aukcji sprzedano łącznie 3254 obiekty (loty): w tym 1965 obrazów, 519 grafik, 244 fotografii, 85 rzeźb, 441 wyroby rzemiosła artystycznego (w tym: porcelana 44, ceramika 18, szkło 41, srebro 120, metale 93, meble 63, tkanina 13, zegary 14, biżuteria 5, varia 30). Wartość sprzedaży na rynku aukcyjnym dzieł sztuki w Polsce w 2007 r. wynosiła 47 mln zł i przedstawiała się następująco: malarstwo i rysunek – 42 mln zł, grafika – 1 mln zł, rzeźba – 870 tys. zł, fotografia – 435 tys. zł, rzemiosło – 2,8 mln zł (w tym: porcelana – 350 tys. zł, ceramika – 55 tys. zł, szkło – 75 tys. zł, srebro – 750 tys. zł, metale – 203 tys. zł, meble – 675 tys. zł, tkanina – 175 tys. zł, zegary – 189 tys. zł, biżuteria – 14 tys. zł, varia – 321 tys. zł)⁴.

Rysunek 2. Struktura wolumenu sprzedaży na rynku dzieł sztuki w Polsce w 2007 r. Źródło: Obliczenia własne na podstawie Rocznika aukcyjnego 2007, „Art & Business” 2008, nr 1-2, s. 61-142.

Rysunek 3. Struktura wartości sprzedaży na rynku dzieł sztuki w Polsce w 2007 r. Źródło: Obliczenia własne na podstawie Rocznika aukcyjnego 2007, „Art & Business” 2008, nr 1-2, s. 61-142.

Największy udział w wolumenie sprzedaży miały malarstwo i rysunek (60,4%), grafika (15,9%) i rzemiosło artystyczne (13,5%), fotografia 7,5%, rzeźby – 2,6%.
Wartościowy udział malarstwa i rysunku w rynku to 89,1%, rzemiosła artystycznego 5,9%, grafiki 2,1 %, rzeźby 1,8%, fotografii 0,9%.

Strukturę sprzedaży malarstwa według czasu powstania dzieła przedstawiono na rysunku 4.

Rysunek 4. Struktura wolumenu sprzedaży malarstwa w 2007 r. według czasu powstania dzieła Źródło: Obliczenia własne na podstawie Rocznika aukcyjnego 2007, „Art & Business” 2008, nr 1-2, s. 61-142.

Najdrożej sprzedane obrazy polskich artystów na aukcjach w 2007 r.:

• Chełmoński J. (1849-1914), Próba czwórki, 1878, olej/płótno dublowane, 71x147, sygn. l.d., 1 580 000 zł
• Wyspiański St. (1869-1907), Macierzyństwo – żona artysty, 1904, pastel/papier, 62 x 47,4, sygn. l. śr., 620 000 zł,
• Wierusz-Kowalski A. (1849-1915), Powrót z jarmarku, przed 1880, olej/deska, 32 x 56,5, sygn. p.d., 582 000 zł,
• Malczewski J. (1854-1929), Scena symboliczna – Thanatos, 1913, olej/płótno, 105 x 74, sygn. l.g., 520 000 zł,
• Kotarbiński W. (1849-1921/22), Zadumana, ok. 1900, olej/płótno, 151,3 x 98, sygn. p.d., 460 000 zł,
• Brandt J. (1841-1915), Z dzikich pól, ok. 1900, olej/płótno, 45,3 x 60,5, sygn. p.d., 440 000 zł,
• Kramsztyk R. (1885-1942), 1936/37, olej/płótno, 100 x 80, sygn. p.d., Kucharz, 415000 zł,
• Malczewski J. (1854-1929), Autroportret z Thanatosem, 1920, olej/płótno, 56 x 66, sygn. l.d., 362 000 zł,
• Pankiewicz J. (1882-1932), Akt rudowłosej, ok. 1911-1912, olej/płótno, 46,5 x 38,5, sygn. p.g., 340 000 zł,
• Zak E. (1884-1926), Matka z dzieckiem, 1925, olej/płótno, 60 x 73, sygn. p.g., 315000 zł.

Rynek dzieł sztuki w Polsce wykorzystuje również Internet. Poświęcone sztuce strony internetowe można sklasyfikować w następujący sposób:

1. strony opisujące rynek dzieł sztuki, w tym: www.artandbusiness.pl; www.sztuka.pl; www.artinfo.pl; www.polishartworld.com; www.art-navigator.com;

2. strony podmiotów sprzedających dzieła sztuki:

• strony domowe galerii, antykwariatów i domów aukcyjnych (wykaz w aneksie);
• strony wirtualne zbiorowe, np. www.artnewmedia.pl; www.dzielasztuki.pl; www.mojasztuka.pl; www.artyzm.com; www.rzezba.rankking.pl; http://info.galerie.art.pl/;
• strony indywidualnych artystów, np. www.malarstwo.top-100.pl;
• strony grup sprzedawców, np. www.antykwariusze.pl; www.antyk.krakow.pl;

3. strony artystyczne:

• katalogi artystów: http://sztuka.zaprasza.net; www.art.org.pl; http://artyzm.com; www.artnewmedia.pl;
• strony ugrupowań artystycznych, np. www.owzpap.pl;
• strony związane z dyskusją o sztuce, np. http://artbazaar.blogspot.com/; www.artaktualia.blogspot.com, www.whatevermaida.blogsome.com, www.strasznasztuka.box.pl, www.flaneriaa.blox.pl, www.pinknotdead.blox.pl, www.magdalena-ujma.blogspot.com, www.zjazdzalka.blogspot.com, www.hordziej.com/blog, www.ultramaryna.pl/sztucznainteligencja, www.krytykant.pl; www.ef.art.pl/; www.digart.pl/.
• strony zawierające informacje o wydarzeniach i wystawach artystycznych w kraju, np. Sztukpuk w Krakowie (www.sztukpuk.art.pl), Modelator w Trójmieście (www.modelator.blogspot.com), Młode Forum Sztuki w Lublinie (www.mfs.blox.pl);
• strony związane z wykonywaniem zawodu artysty, np. www.malarstwo.pl; www.plastyk.pl; www.bialo-czerwona.pl.

poprzedni rozdział
............................................................................
2 P. Sarzyński, Pejzaż z galeriami – subiektywny ranking galerii polskich, „Polityka”, 26 stycznia 2008.
³ SAP jest członkiem międzynarodowej organizacji CINOA (fr. Confédération Internationale des Négociants en Oeuvres d’Art). Zrzesza 102 osoby reprezentujące środowisko. Szerzej o stowarzyszeniu i jego działalności zob. www.antykwariusze.pl.
⁴ Obliczenia własne na podstawie Rocznika aukcyjnego 2007, „Art & Business” 2008, nr 1-2, s. 61-142.