Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Diagnoza

2.6.5. Dysfunkcje obecnego systemu ochrony dziedzictwa

Synteza dysfunkcji systemu ochrony dziedzictwa kulturowego obejmuje trzy płaszczyzny:

• wewnętrzny system prawa ochrony zabytków;
• korelację prawa ochrony zabytków z istniejącym prawem regulującym inne dziedziny stosunków społecznych (zwłaszcza z prawem budowlanym, prawem zagospodarowania przestrzennego, prawem cmentarnym);
• brak rozwiązań systemowych mogących stymulować szerszą niż obecna partycypację obywatelską w finansowaniu ochrony dziedzictwa kulturowego i zarządzaniu.

W odniesieniu do wewnętrznego systemu prawa ochrony zabytków trzeba wskazać między innymi:

• aspekty ustrojowe:
o umiejscowienie wojewódzkich konserwatorów zabytków jako organów administracji zespolonej z wojewodą, w sytuacji gdy potencjalne umiejscowienie wojewódzkiego konserwatora zabytków w strukturach regionalnego samorządu terytorialnego prowadzi do osłabienia ich pozycji i uzależnienia działań od regionalnych kategorii interesów publicznych, które mogą być nie do pogodzenia z interesem publicznym o wymiarze ponadregionalnym;
o utrudnienia formalnoprawne w rozbudowie agend terenowych urzędów wojewódzkiego konserwatora zabytków połączone z niewystarczającym normatywnym modelem finansowania kadr w urzędach ochrony zabytków, co skutkuje migracją pracowników do innych sektorów;
o normatywne uregulowania dotyczące społecznych opiekunów zabytków powodujące coraz większe oddalenie społecznej ochrony zabytków od aparatu administracji konserwatorskiej i jej działań.
• aspekty prawnomaterialne:
o brak spójności w zakresie państwowej i samorządowej ewidencji zabytków, na przykład „dublowanie” przez wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) ewidencji zabytków nieruchomych objętych wojewódzką ewidencją zabytków (art. 22 ust. 4)
o brak instrumentów ochrony prawnej pomników historii;
o „dwutorowość” trybu wydawania decyzji o wpisie do rejestru zabytków nieruchomości i ruchomości, skutkiem czego wydanie decyzji o wpisie zabytku ruchomego do rejestru zabytków wyłącznie w stanie wyższej urzędowej konieczności konserwatorskiej – czyli „w przypadku uzasadnionej obawy zniszczenia, uszkodzenia lub nielegalnego wywiezienia zabytku za granicę […]” (art. 10 ust. 2) – stanowi często przejaw spóźnionej i nieskutecznej formy urzędowej ochrony konserwatorskiej;
o brak ustawowego przepisu umożliwiającego wprowadzenie dla zabytków normatywnego katalogu warunków konserwatorskich, które stanowiłyby konserwatorski odpowiednik określanych przez Ministra Infrastruktury warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie („Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 IV 2002 r. w sprawie warunków technicznych…”, Dz.U. nr 75, poz. 690, z późn. zm.); przewidziany w § 2 ust. 4 tego rozporządzenia przepis – zgodnie z którym „dla budynków i terenów wpisanych do rejestru zabytków lub obszarów objętych ochroną konserwatorską na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ekspertyza, o której mowa w ust. 2, podlega również uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków” – jest niewystarczającym instrumentarium prawnym, podobnie jak i zalecenia konserwatorskie, o których mowa w art. 27 Ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami;
o brak realnego normatywnego zabezpieczenia finansowego i zaplecza techniczno-organizacyjnego w zakresie egzekucji nakazów konserwatorskich, co a priori obarcza takie decyzje konserwatorskie wadą nieskuteczności i iluzoryczności formalnoprawnej;
o brak uregulowań wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego
o partycypacji państwa i inwestora w kosztach niezbędnych badań wykopaliskowych i ich dokumentacji.

Korelacja prawa ochrony zabytków z istniejącym prawem regulującym inne dziedziny stosunków społecznych wymaga identyfikacji zagrożeń. W płaszczyźnie legislacyjnej sprowadzają się one między innymi do:

• traktowania innych regulacji normatywnych jako niezwiązanych lub związanych luźno z ochroną dziedzictwa kulturowego i ochroną zabytków, a zatem na etapie legislacji wymagających tylko spełnienia ogólnego wymogu koherencji z prawodawstwem ochrony zabytków;
• traktowania regulacji normatywnych innych dziedzin stosunków społecznych jako instrumentów zmiany proporcji w legislacyjnym urzeczywistnianiu konstytucyjnej zasady zrównoważonego rozwoju, skutkiem czego ochrona dziedzictwa kulturowego podlega mechanizmom osłabiającym ją aksjologicznie, materialnie i formalnie wobec idei nieskrępowanego i nieograniczonego rozwoju cywilizacyjnego;
• dążenia do osłabienia kompetencji wojewódzkiego konserwatora zabytków przez zastąpienie jego kompetencji uzgadniających władczych kompetencjami uzgadniającymi niewładczymi lub całkowitego usunięcia tych kompetencji z aktu normatywnego;
• dopuszczenia do degradujących przekształceń przestrzennych, architektonicznych i estetycznych cmentarzy przez eliminowanie historycznych form utrwalenia miejsc pochówków na rzecz współczesnych form chowania zmarłych.

Jeśli chodzi o brak rozwiązań systemowych mogących stymulować szerszą partycypację obywatelską w finansowaniu ochrony dziedzictwa kulturowego i zarządzaniu nią, to należy wymienić między innymi brak regulacji ustawodawstwa reprywatyzacyjnego dotyczącego dziedzictwa kultury oraz brak możliwości tworzenia fundacji prywatnoprawnych o formalnoprawnych celach wyłącznie prywatnych, lecz użytecznych publicznie w zakresie ochrony zabytków (istniały w okresie międzywojennym).



« Listopad 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30

Kultura w internecie


Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo