Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Aneks 1

Dane Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków

Załącznik nr 1: Rejestr zabytków w kraju według stanu w dniu 31 grudnia 2007 r.

Tabela 1. Ogólna liczba zabytków nieruchomych w podziale na kategorie.

Skrótowe, statystyczne zestawienie obejmuje 62 878 obiektów, m.in. bez stanowisk archeologicznych, dzielących się na kategorie zawarte w Tabela 1. Archiwum zabytków nieruchomych obejmuje: 134 716 kart ewidencyjnych zabytków architektury i budownictwa, 24 896 kart ewidencyjnych cmentarzy oraz 8 921 kart ewidencyjnych parków i ogrodów. Rejestr zabytków ruchomych obejmuje 201 673 obiektów, które dzielą się na: 139 144 to wyposażenie świątyń, 48 285 kolekcji oraz 14 244 inne. Archiwum obejmuje 352 822 kart ewidencyjnych.

Opracowała Pracownia Rejestru i Ewidencji Zabytków KOBiDZ
Autor: Magdalena Róziewicz, Maria Sołtysiak
Osoba wprowadzająca: Magda Stec
Data utworzenia: 05.10.2007
Data publikacji: 05.10.2007
Ostatnia zmiana: 28.04.2008


Tabela 2. Liczba i rodzaje zabytków nieruchomych.

Wyjaśnienia skrótów:
Urb – Założenia przestrzenne: układy urbanistyczne, ruralistyczne, dzielnice i osiedla, place i ulice (jako wnętrza urbanistyczne), strefy ochrony konserwatorskiej krajobrazu, kanały, linie kolejowe, założenia rekreacyjne i sportowe, miejsca pamięci narodowej

Sakr – Obiekty sakralne: kościoły różnych wyznań, klasztory, dzwonnice, kaplice, kaplice cmentarne, kostnice, kapliczki przydrożne, figury

Ob – Obiekty budownictwa obronnego: mury obronne, bramy miejskie, forty, arsenały

Pub – Budowle użyteczności publicznej: siedziby władz, szkoły i internaty, banki, poczty, hotele i pensjonaty, teatry i kina, koszary i więzienia, dworce kolejowe, szpitale i zakłady opiekuńcze, budynki administracyjne zakładów przemysłowych

Zam – Zamki: wyodrębniona kategoria obiektów budownictwa obronnego

Pał – pałace wiejskie (ośrodki dóbr), pałace miejskie (w zespołach rezydencjonalnych)

Dw – dwory wiejskie (ośrodki dóbr), dwory podmiejskie (w zespołach rezydencjonalnych), dwory obronne (wieże mieszkalne)

Par – parki pałacowe i dworskie, ogrody dworskie, ogrody willowe (jako elementy komponowanych założeń), parki miejskie, aleje

Fol – Zabudowa folwarczna: oficyny mieszkalne i gospodarcze (w zespołach), budynki inwentarskie (w zespołach), budynki produkcyjne (w zespołach), budynki mieszkalno-użytkowe pracowników folwarcznych (domki ogrodnika, leśniczego, doktora itp.), pojedyncze obiekty pozostałe po zespołach folwarcznych, spichlerze, magazyny

Gos – Budynki gospodarcze: wszelkie pojedyncze obiekty gospodarskie w zagrodach wiejskich, spichlerze, magazyny jako obiekty samoistne, poza zespołami folwarcznymi, budynki pomocnicze w obiektach użyteczności publicznej i domach mieszkalnych

Mk – Domy mieszkalne: domy, kamienice, chałupy wiejskie, pałace i dwory miejskie, plebanie, wikariaty i organistówki, domy w osiedlach (wyszczególnione w decyzjach przestrzennych), domy w osiedlach robotniczych (wpisane w zespołach zakładów przestrzennych)

Przem – Budownictwo przemysłowe: hale produkcyjne w zespołach fabrycznych, warsztaty, obiekty towarzyszące, parowozownie, kotłownie, wieże szybowe w kopalniach, pojedyncze budynki produkcyjne, poza zespołami folwarcznymi (kuźnie, olejarnie itp.), młyny, wiatraki, urządzenia hydrotechniczne, wodociągowe wieże ciśnień, mosty i wiadukty, elektrownie, gazownie i wodociągi

Cm – Cmentarze: cmentarze komunalne, wojenne, wyznaniowe, kwatery cmentarne, pojedyncze groby i mogiły
Inne – ogrodzenia, bramy i kordegardy


Tabela 3. Liczba decyzji i zabytków ruchomych w tych decyzjach w podziale na województwa (zabytki sztuki i rzemiosła artystycznego).
 
Załącznik nr 2: Liczba i stan zabytków nieruchomych w podziale na rodzaje, kategorie własności i województwa (tabele 1–7)

Tabela 1. Ogólna liczba i rodzaj zabytków nieruchomych z wyłączeniem zabytków nieruchomych wielkoobszarowych, archeologicznych, przeniesionych do skansenów i nieistniejących.
 
Tabela 2. Ogólna liczba zabytków nieruchomych oraz liczba zabytków nieruchomych z wyłączeniem wielkoobszarowych, archeologicznych, przeniesionych do skansenów i nieistniejących.

Tabela 3. Liczba zabytków wielkoobszarowych wpisanych do rejestru zabytków i wstępna ocena ich stanu zachowania.

UWAGA: Niepełne dane z województwa mazowieckiego

Tabela 4. Podstawowe kategorie własności zabytków nieruchomych i ich liczebność
Tabela 5. Potrzeby prac remontowo – konserwatorskich przy zabytkach nieruchomych (z wyłączeniem zabytków wielkoobszarowych, archeologicznych, przeniesionych do skansenów oraz nieistniejących).

Tabela 6. Liczba zabytków i ich podział ze względu na kategorię własności i potrzeby remontowo – konserwatorskie (z wyłączeniem zabytków wielkoobszarowych, archeologicznych, przeniesionych do skansenów oraz nieistniejących).
 
 

Tabela 7. Liczba zabytków i ich podział ze względu na rodzaj zabytku i potrzeby remontowo – konserwatorskie (z wyłączeniem zabytków wielkoobszarowych, archeologicznych, przeniesionych do skansenów oraz nieistniejących).
 
 

Komentarz do tabeli 1 - 7:

wyciąg z Raportu o stanie zachowania zabytków nieruchomych według stanu z grudnia 2004 r.opracowanego przez Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków

I. Liczba zabytków nieruchomych
Ogółem w Polsce wpisanych do rejestru zabytków było 63.327 obiektów w 2004 r. W tej liczbie wyróżnić należy następujące grupy:

1. zabytki archeologiczne 5 217
2. zabytki wielkoobszarowe 874
3. zabytki architektury i budownictwa 55 485 (w tym parków i cmentarzy 9 595)

Wynika z tego, że liczba zabytków kubaturowych wpisanych do rejestru wynosi 45 890 zabytków.

W rejestrze figurują wciąż zabytki, które winny być wykreślone w trybie administracyjnym ponieważ:

a) fizycznie nie istnieją 1 530
b) zostały przeniesione do skansenów i jako obiekty muzealne powinny zostać wpisane do inwentarza muzealnego 221 stanowią one 2,7% ogólnej liczby wpisów.

Wypływa stąd wniosek, że w pierwszej kolejności konieczne jest uporządkowanie rejestru zabytków i podjęcie przez służby konserwatorskie działań administracyjnych, tak aby zapisy w księdze rejestru odpowiadały faktycznemu stanowi zabytków w terenie.

II. Zabytki wielkoobszarowe

Specyficzna grupa zabytków, stanowiąca 1,3% ogólnej liczby, do której zaliczono:

- układy przestrzenne - urbanistyczne i ruralistyczne
- dzielnice i osiedla
- place i ulice jako wnętrza urbanistyczne
- linie komunikacyjne, kolejowe i wodne (kanały)
- założenia rekreacyjne i sportowe
- miejsca pamięci narodowej (pola bitew i obozy zagłady)

Stanowią one własność Skarbu Państwa lub wchodzą w skład mienia komunalnego.

Wśród 874 zabytków tej grupy:

- 19% zachowało się w stanie niezmienionym
- 48% uległo małym zmianom
- 11% zostało znacznie zmienionych

Dla 22% tych obiektów brak danych odnośnie stanu zachowania.

III. Liczba zabytków z podziałem według rodzajów

W tej grupie, stanowiącej 87,5% ogólnej liczby zabytków, znajduje się 55.485 obiektów podzielonych według rodzajów:
- sakralne 19,3%
- obronne 1,6%
- publiczne 6,5%
- zamki 0,7%
- pałace 3,6%
- dwory 4,2%
- parki 11,4%
- mieszkalne 30%
- gospodarcze 8,7%
- przemysłowe 3%
- cmentarze 6%
- inne 5%

W grupie obiektów sakralnych obok kościołów różnych wyznań, kaplic, kaplic grobowych i kapliczek przydrożnych, ujęto obiekty nie związane bezpośrednio z kultem religijnym, jak budynki klasztorne, dzwonnice kościelne.

W grupie obiektów obronnych przeważają średniowieczne fortyfikacje miejskie: mury obronne i bramy.

W grupie budowli publicznych znajdują się przede wszystkim obiekty związane z siedzibami władz różnych szczebli oraz świadczeniem usług publicznych (oświata, kultura, gospodarka, zdrowie, turystyka), ale również koszary i więzienia oraz budynki administracyjne zakładów przemysłowych.

W grupie zamków znajdują się zarówno budowle zachowane w pełnych kubaturach, jak i trwałe ruiny czy nawet niewielkie pozostałości budowli średniowiecznych.

Pałace i dwory właściwie należałoby rozpatrywać łącznie jako grupę obiektów rezydencjonalnych.

Zabytkowe założenia zieleni stanowią dość liczną grupę obiektów. Znalazły się tutaj, obok parków dworskich, pałacowych i miejskich również ogrody willowe i zieleń towarzysząca zespołom budowlanym (np. szpitalom), skwery miejskie oraz zadrzewienia alejowe.

Najliczniejszą grupę zabytków są budynki mieszkalne. Znalazły się tutaj, obok wiejskich chałup, wielkomiejskie kamienice czynszowe, a także obiekty mieszkalne związane funkcjonalnie z różnymi zespołami budowlanymi, np.: plebanie, oficyny pałacowe i dworskie, przyfabryczne domy pracownicze, domy personelu szpitalnego.

W grupie budynków gospodarczych ujęto zarówno duże obiekty folwarczne związane z produkcją rolną, jak i budynki towarzyszące miejskiej zabudowie osiedlowej („komórki lokatorskie”, magazyny i garaże), budynki gospodarcze w zagrodach chłopskich oraz małe, najczęściej związane z wytwórczością rolno-spożywczą zakłady, np. olejarnie, kuźnie.

W stosunkowo nielicznej grupie zabytków techniki i przemysłu przeważają obiekty produkcyjne, a także nie związane bezpośrednio z produkcją obiekty i urządzenia komunalne, np. zajezdnie tramwajowe, parowozownie. Znalazły się tu również obiekty towarzyszące w przemysłowym procesie technologicznym oraz urządzenia, jak urządzenia hydrotechniczne (zbiorniki wodne, śluzy), wodociągowe wieże ciśnień, kominy fabryczne itp. Do tej grupy zaliczono również mosty i wiadukty.

Wśród cmentarzy przeważają cmentarze grzebalne – wyznaniowe, komunalne oraz wojskowe; włączono tutaj również pojedyncze mogiły, a także cmentarze rodowe spotykane na terenie dużych założeń rezydencjonalnych. Sporą grupę w tej kategorii stanowią place otaczające kościoły, nazwane cmentarzami przykościelnymi.

Do kategorii zabytków określonej jako inne zaliczono obiekty małej architektury, najczęściej parkowej (pawilony, fontanny), niewielką liczbę pomników, a najliczniejszą grupą są: różnego rodzaju ogrodzenia, bramy, portiernie itp.

IV. Liczba zabytków z podziałem na typ własności

Skarb Państwa 15%
Własność komunalna 21%
Własność prywatna 30%
Własność kościołów i związków wyznaniowych 24%
współwłasność 2%
własność nieuregulowana 1%

Aktualnie 30% zabytków stanowi własność prywatną. Dotyczy to głównie zasobów mieszkaniowych, ale również dużej liczby dworów, pałaców i założeń zieleni. Prywatnych nabywców znalazły też obiekty przemysłowe, a nawet pojedyncze budowle obronne, np. forty.

Kolejną grupę właścicieli stanowią kościoły i związki wyznaniowe, w posiadaniu których znajduje się 24% obiektów zabytkowych. Przeważają świątynie i obiekty związane z kultem religijnym. Własność kościołów i związków wyznaniowych stanowi również większość cmentarzy grzebalnych.

21% zabytków stanowi własność komunalną, a 15% – Skarbu Państwa. W obu wypadkach naturalną tendencją jest prywatyzacja obiektów.
Dla 7% zabytków brak danych odnośnie stanu własności. Przyczyną tego mogą być zaszłości związane z funkcjonującym po 1945 r. terminem mienia porzuconego lub toczące się postępowania o nabycie praw własności w drodze tzw. zasiedzenia.

V. Liczba zabytków z podziałem według wymaganych prac remontowych

- obiekty nie wymagające prac konserwatorskich - 9%
- obiekty wymagające drobnych napraw - 36%
- obiekty wymagające remontu zabezpieczającego - 19%
- obiekty wymagające remontu kapitalnego - 23%.
Dla 13% zabytków brak danych dotyczących zakresu koniecznych prac remontowych.

VI. Liczba zabytków z podziałem według typu własności i wymaganych prac remontowych

Własność kościołów i związków wyznaniowych
- obiekty nie wymagające prac konserwatorskich - 14%
- obiekty wymagające drobnych napraw - 48%
- obiekty wymagające remontu zabezpieczającego - 17%
- obiekty wymagające remontu kapitalnego - 13%.
Dla 8% obiektów brak danych

Własność prywatna
- obiekty nie wymagające prac konserwatorskich - 8%
- obiekty wymagające drobnych napraw - 34%
- obiekty wymagające remontu zabezpieczającego - 22%
- obiekty wymagające remontu kapitalnego - 30%.
Dla 6% obiektów brak danych

Własność komunalna
- obiekty nie wymagające prac konserwatorskich - 7%
- obiekty wymagające drobnych napraw - 36%
- obiekty wymagające remontu zabezpieczającego - 19%
- obiekty wymagające remontu kapitalnego - 26%.
Dla 12% obiektów brak danych

Własność Skarbu Państwa
- obiekty nie wymagające prac konserwatorskich - 8%
- obiekty wymagające drobnych napraw - 32%
- obiekty wymagające remontu zabezpieczającego - 23%
- obiekty wymagające remontu kapitalnego - 26%.
Dla 11% obiektów brak danych

Współwłasność
- obiekty nie wymagające prac konserwatorskich - 3%
- obiekty wymagające drobnych napraw - 41%
- obiekty wymagające remontu zabezpieczającego - 18%
- obiekty wymagające remontu kapitalnego - 35%.
Dla 3% obiektów brak danych

Własność nieuregulowana
- obiekty nie wymagające prac konserwatorskich - 5%
- obiekty wymagające drobnych napraw - 38%
- obiekty wymagające remontu zabezpieczającego - 14%
- obiekty wymagające remontu kapitalnego - 28%.
Dla 15% obiektów brak danych

Należy zaznaczyć, że we wszystkich grupach własnościowych służby konserwatorskie nie określiły koniecznych zabiegów konserwatorskich dla ok. 10% zabytków.

VII. Liczba zabytków z podziałem według rodzajów ze wskazaniem prac remontowych

Obiekty sakralne
- obiekty nie wymagające prac konserwatorskich - 13%
- obiekty wymagające drobnych napraw - 48%
- obiekty wymagające remontu zabezpieczającego - 18%
- obiekty wymagające remontu kapitalnego - 15%
Dla 6 % obiektów brak danych

Budowle obronne
- obiekty nie wymagające prac konserwatorskich - 8%
- obiekty wymagające drobnych napraw - 29%
- obiekty wymagające remontu zabezpieczającego - 26%
- obiekty wymagające remontu kapitalnego - 29%.
Dla 8% obiektów brak danych

Budowle publiczne
- obiekty nie wymagające prac konserwatorskich - 14%
- obiekty wymagające drobnych napraw - 44%
- obiekty wymagające remontu zabezpieczającego - 17%
- obiekty wymagające remontu kapitalnego - 17%
Dla 8 % obiektów brak danych

Zamki
- obiekty nie wymagające prac konserwatorskich - 7%
- obiekty wymagające drobnych napraw - 20%
- obiekty wymagające remontu zabezpieczającego - 37%
- obiekty wymagające remontu kapitalnego - 22%
Dla 14 % obiektów brak danych

Pałace
- obiekty nie wymagające prac konserwatorskich - 7%
- obiekty wymagające drobnych napraw - 26%
- obiekty wymagające remontu zabezpieczającego - 19%
- obiekty wymagające remontu kapitalnego - 37%.
Dla 11% obiektów brak danych

Dwory
- obiekty nie wymagające prac konserwatorskich - 8%
- obiekty wymagające drobnych napraw - 25%
- obiekty wymagające remontu zabezpieczającego - 20%
- obiekty wymagające remontu kapitalnego - 38%.
Dla 9% obiektów brak danych

Parki
- obiekty nie wymagające prac konserwatorskich - 13%
- obiekty wymagające prac pielęgnacyjnych - 30%
- obiekty wymagające prac porządkowych - 16%
- obiekty wymagające prac od porządkowych do rewaloryzacji - 41%

Obiekty mieszkalne
- obiekty nie wymagające prac konserwatorskich - 8%
- obiekty wymagające drobnych napraw - 37%
- obiekty wymagające remontu zabezpieczającego - 17%
- obiekty wymagające remontu kapitalnego - 23%.
Dla 15 % obiektów brak danych

Budynki gospodarcze
- obiekty nie wymagające prac konserwatorskich - 6%
- obiekty wymagające drobnych napraw - 28%
- obiekty wymagające remontu zabezpieczającego - 26%
- obiekty wymagające remontu kapitalnego - 31%.
Dla 9 % obiektów brak danych

Budynki przemysłowe
- obiekty nie wymagające prac konserwatorskich - 7%
- obiekty wymagające drobnych napraw - 29%
- obiekty wymagające remontu zabezpieczającego - 23%
- obiekty wymagające remontu kapitalnego - 29%.
Dla 12% obiektów brak danych

Cmentarze
- obiekty nie wymagające prac konserwatorskich - 22%
- obiekty wymagające bieżących prac porządkowych i pielęgnacyjnych - 47%
- obiekty wymagające prac zabezpieczającego - 12%
- obiekty wymagające remontu kapitalnego - 15%
Dla 4 % obiektów brak danych

Zabytki inne
- obiekty nie wymagające prac konserwatorskich - 9%
- obiekty wymagające drobnych napraw - 33%
- obiekty wymagające remontu zabezpieczającego - 18%
- obiekty wymagające remontu kapitalnego - 18%.
Dla 22 % obiektów brak danych

Uwagi ogólne dotyczące stanu zachowania zabytków nieruchomych.

W powyższej ocenie dokonano procentowego zestawienia na podstawie materiałów przesłanych przez wojewódzkich konserwatorów zabytków. Należy przy tym dodać, że zabrakło właściwego rozpoznania stanu zachowania i własności ok. 10% zabytków. Niezależnie od powyższego faktu, można stwierdzić, iż stan zachowania zabytków w Polsce jest zły. Najlepiej zachowane są: cmentarze, obiekty sakralne, obiekty użyteczności publicznej, obiekty inne i budynki mieszkalne. W tych kategoriach konieczność przeprowadzenia remontów zabezpieczających i kapitalnych dotyczy 30-40% obiektów.

W pozostałych grupach prace są konieczne w 50-60% obiektów, kolejno najbardziej zagrożonych: zamki, dwory, parki, budynki gospodarcze, pałace, budowle obronne i przemysłowe.

Najbardziej zagrożone są zabytki, które utraciły swoją pierwotną funkcję. Są to założenia rezydencjonalne, wśród których kapitalnego remontu wymaga: 38% dworów, 37% pałaców i aż 41% parków.

Ogólnie kapitalnego remontu, we wszystkich rodzajach zabytków, wymaga aż 26% obiektów, czyli ponad 13 000 zabytków.


poprzedni rozdział
« Kwiecień 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Kultura w internecie


Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo