2. Słabe i mocne strony polskiego przemysłu książki oraz związane z nimi szanse i zagrożenia w marcu 2009 r. – analiza SWOT

Mocne strony:

• Istnienie stabilnej i dużej grupy docelowej o relatywnie wysokim poziomie dochodów osobistych – mimo niepokojących wyników badań czytelnictwa z 2008 r.
• Dobra sytuacja finansowa dużych wydawnictw wynikająca z ciągle wysokich marż producenta oraz z odłożonych zysków z lat poprzednich w formie kapitałów własnych, a co za tym idzie – ograniczone zapotrzebowanie na finansowanie zewnętrzne.
• Stopa zwrotu z inwestycji co najmniej trzykrotnie przekraczająca oprocentowanie bankowe, w dodatku inwestycje nie są opatrzone wysokim ryzykiem z uwagi na stabilność dystrybucji i rynków zbytu.
• Coraz liczniejsze relacje biznesowe z wydawcami innych mediów: prasy, produktów elektronicznych, radia i telewizji.
• Duża elastyczność – coraz szybsze reagowanie na potrzeby czytelnika.
• Wysoki poziom edytorski wydawanych książek.
• Różnorodność kanałów dystrybucji.
• Coraz wyższe kapitały własne sektora hurtowego, a zatem większe bezpieczeństwo obrotu.
• Profesjonalizacja zawodu wydawcy, wzrost znaczenia etyki zawodowej.
• Duże doświadczenie w kontaktach z partnerami zagranicznymi – nie tylko zakup, ale i możliwość sprzedaży licencji.
• Rosnąca świadomość roli promocji i reklamy w kreowaniu bestsellerów.

Słabe strony:

• Niedostatek kapitału obrotowego w wielu mniejszych wydawnictwach i w większości firm dystrybucyjnych.
• Słaba kontrola nad stanem zapasów i należności w hurtowniach oraz zapasów w księgarniach (rotacja).
• Znaczna przypadkowość doboru oferty, w większości księgarń wynikająca z słabej organizacji sfery dystrybucji i braku informacji o książce.
• Istniejąca w relacjach wydawca–dystrybutor forma rozliczeń zwana konsygnacją powoduje niejasności i opóźnienia w płatnościach wynikające w części z fikcyjnej ewidencji sprzedaży.
• Ceny książek coraz bardziej porównywalne z zachodnioeuropejskimi, a więc relatywnie bardzo wysokie w stosunku do zarobków przeciętnego czytelnika.
• Rosnące oczekiwania rabatowe ze strony hurtowni i księgarń, wzrost kosztów dystrybucji i promocji w miejscu sprzedaży.
• Brak środków i pomysłów na aktywną promocję oferty wydawniczej.
• Brak skutecznej ochrony praw autorów i wydawców przed piractwem.
• Niewystarczające wykorzystanie nowych mediów w promocji książek.
• Brak pełnej informacji o ofercie (jednolitych systemów books-in-print, katalogów składowych, zapowiedzi nowości itp.).
• Nadmiar podmiotów w każdym z ogniw: producent–hurtownik–detalista.

Szanse:

• Rozwój klubowej oferty tematycznej – możliwość dotarcia do szerszych grup czytelniczych.
• Powiązania biznesowe z dużymi koncernami medialnymi, możliwość dostarczania treści dla innych nośników kultury niż książka.
• Coraz większa dostępność oferty internetowej, możliwość zamawiania książek on-line.
• Zerowa stawka podatku VAT do 2010 r.
• Rozwój technologii drukarskich – coraz mniejsze koszty produkcji książek, w tym publikacji niskonakładowych.
• Przystąpienie Polski do UE i związane z nim otwarcie zachodnich inwestorów na rynek w Polsce oraz możliwość pozyskiwania funduszy unijnych.
• Możliwości, jakie daje Internet (tania i bezpośrednia promocja, sprzedaż książek on-line).

Zagrożenia:

• Spadek zainteresowania książką ze strony mediów i czytelników.
• Łatwość rozpowszechniania treści w formacie cyfrowym, co powoduje, że książka może szybko utracić swoją wartość materialną jako wydrukowany i przeznaczony do sprzedaży wolumin.
• Digitalizacja kultury: wydawcy książek mogą zostać wyparci z rynku przez wielomedialne koncerny, a księgarze: przez dostawców Internetu, firmy telekomunikacyjne, operatorów baz danych, dostawców telewizji kablowej itp.
• Szara strefa – kradzież przez nielegalne kopiowanie.
• Nieuczciwa konkurencja, głównie ze strony supermarketów, która osłabia księgarnie.
• VAT na czasopisma – biblioteki i instytuty naukowe mają mniej środków na zakup książek.
• Perspektywa wprowadzenia podatku VAT na książki od 2011 r.
• Spadek nakładów i wzrost cen książek.
• Niż demograficzny – spada liczba osób korzystających z podręczników i lektur szkolnych, mniej jest odbiorców książek dla dzieci.
• Wtórny rynek sprzedaży podręczników szkolnych.
• Brak determinacji państwa w walce z nielegalną reprografią.
• Kryzys gospodarczy – pauperyzacja społeczeństwa.
• Spadek zainteresowania książką wśród młodzieży.
• Konkurencja ze strony innych mediów.