Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Rynek książki – kolejne ogniwa

1.7. Sieć biblioteczna

Z danych Instytutu Książki i Czytelnictwa Biblioteki Narodowej publikowanych w cyklicznej publikacji Biblioteki publiczne w liczbach (Wydawnictwo Biblioteki Narodowej, 2008) wynika, że najbardziej znacząca i, niestety, negatywna zmiana to zmniejszenie łącznej liczby bibliotek publicznych. Tendencja spadkowa jest długoletnia, bo liczba placówek bibliotecznych systematycznie maleje od 1989 r., który był rekordowy w ciągu ostatniego ćwierćwiecza, bo wówczas funkcjonowało 10 313 bibliotek i filii bibliotecznych. Od tego czasu co roku likwidowano po kilkadziesiąt placówek. Spadki przed 2000 r. nie były wyższe niż 3,3% rocznie (jak w 1999 r.). Później procent ten był jednak znacznie wyższy – 8,5%. w 2004 r.

W 2007 r. istniało w Polsce 8489 publicznych placówek bibliotecznych. Było to 2625 bibliotek, 5864 filii bibliotecznych oraz 1618 punktów bibliotecznych. W dwóch ostatnich kategoriach (filie i punkty biblioteczne) notowany jest znaczący spadek w stosunku do 2006 r. – odpowiednio o 59 i 52 placówki, ale w 2007 r. po raz pierwszy od 2000 r. nastąpił niewielki, ale jednak wzrost liczby właściwych bibliotek – o 6 placówek.

Na początku obecnej dekady Polska miała w Europie jeden z najniższych wskaźników zakupów dla bibliotek – na stu mieszkańców niewiele ponad 5 woluminów (najniżej 5,1 w 2003 r.). Znaczący skok zanotowano dopiero w 2005 r., co – jak interpretowano – nastąpiło za sprawą zwiększenia przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego dotacji budżetowej. Wówczas wskaźnik zakupów osiągnął 9 woluminów na stu mieszkańców. Rok później, w 2006 r., było to 9,2, a w 2007 r. zanotowano dalszy wzrost do 9,5 wolumina. W stosunku do 2003 r. oznacza to skok o 80%. Przyjmuje się, że przyzwoity europejski poziom to 25 – 30 woluminów/100 mieszkańców, choć w Danii jest to 39 woluminów/100 mieszkańców. Należy przy tym zwrócić uwagę na wysoki poziom ubytków w bibliotekach – w 2007 r. przy wspomnianym wskaźniku 9,5 wolumina na 100 mieszkańców wskaźnik ubytków wyniósł 11,8 woluminów na 100 mieszkańców.

Od 2004 r. księgozbiory bibliotek publicznych systematycznie rosną. W 2007 r. liczyły135,5 mln pozycji (wzrost o 4,3% w stosunku do 2006 r.). Wzrosła też powierzchnia łączna bibliotek publicznych i to bardzo znacząco, bo o 17 tys. m2, czyli o 18%, i wynosi 955,7 tys. m2.. Wzrosło także zatrudnienie w sieci bibliotek publicznych – pod koniec roku wyniosło 17688 osób, o 122 osoby więcej niż rok wcześniej.

W ostatnich latach notuje się też niewielki, ale stały, wzrost wydatków na zakup książek dla bibliotek. Wydatki te wyniosły w 2007 r. 72,5 mln zł. Z tej kwoty 28,5 mln zł pochodziło ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego10. Z pozostałych źródeł, a więc głównie z funduszy samorządowych, wydano 44 mln zł. Łącznie na zakupy książek przeznaczono w 2007 r. o 2,8 mln zł więcej niż w 2006 r.

Pozytywnie oceniana jest zasadnicza zmiana w polityce zakupów książek dla bibliotek – zdecentralizowanie systemu zakupów. Od 2005 r. dotacja ze środków resortu kultury jest przykazywana głównie dla środowisk wiejskich i marginalizowanych; warunkiem przyznania dotacji jest wkład własny ze źródeł samorządowych, minimum 10% Zakładano, że w 2009 r. kwota ta wzrośnie do 25%. W poprzednich latach udział dotacji ministerialnych w zakupach książek dla bibliotek publicznych wynosił: 2005 r. – 42%, 2006 r. – 39%, 2007 r. – 39%. Średnia wartość zakupu książek w bibliotekach publicznych w 2006 r. wynosiła 8162 zł. Niestety zapowiedź ograniczenia kwoty dotacji ministerialnej na zakup nowości w 2009 r. do 10 mln zł stawia pod znakiem zapytania możliwość kontynuowania pozytywnych tendencji z ostatnich lat.

Pod koniec 2008 r. w zbiorach największej biblioteki – Biblioteki Narodowej – znajdowało się ponad 8,7 mln woluminów i jednostek. Obecnie są one tworzone głównie z nadsyłanych egzemplarzy obowiązkowych. Biblioteka Narodowa szacuje, że w latach 2000–2008 tylko około 10% egzemplarzy obowiązkowych książek i czasopism nie trafiło do narodowej książnicy. Wartość łącznego rocznego zobowiązania wydawców w zakresie egzemplarza obowiązkowego wynosi szacunkowo 11 mln zł.

W zbiorach rodzimych bibliotek cyfrowych znajduje się ok. 150 tys. publikacji dostępnych on-line. Cyfrowe zasoby polskich bibliotek dostępne są za pośrednictwem platformy Federacji Bibliotek Cyfrowych. Inicjatywa prowadzona jest przez Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe (PCSS). Dwa najważniejsze w Polsce przedsięwzięcia mające na celu digitalizację zasobów bibliotecznych to Cyfrowa Biblioteka Narodowa „Polona” od dwóch lat tworzona przez Bibliotekę Narodową oraz Śląska Biblioteka Cyfrowa również od dwóch lat prowadzona przez Bibliotekę Uniwersytetu Śląskiego. Ta ostatnia zawierała w 2008 r.9420 publikacji. Skorzystało z jej zasobów ok. 3 mln osób. Biblioteka Narodowa angażuje się również bardzo w budowę Cyfrowej Biblioteki Europejskiej EUROPEANA (The European Library), która ma liczyć 2 mln dokumentów.

Dostęp do cyfrowych zasobów bibliotek ma coraz większe znaczenie zarówno dla bibliotekarzy, jak i dla czytelników. W 2007 r. czytelnię Biblioteki Narodowej odwiedziło 166,5 tys. osób. W tym samym okresie strona Cyfrowej Biblioteki Narodowej „Polona” odnotowała 2,945 mln odwiedzin, a strona internetowa Biblioteki Narodowej – 1,72 mln.

Najważniejszą organizacją zawodową skupiającą bibliotekarzy jest Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, które stanowi najliczniejszą organizację społeczną w sektorze kultury i zrzesza obecnie 8324 członków. Oddzielną organizacją jest Towarzystwo Nauczycieli Bibliotekarzy Szkół Polskich, które działa przez 24 oddziały terenowe. W 2007 r. zakończył działalność CEBID, czyli Centrum Edukacji Bibliotekarskiej, Informacyjnej i Dokumentacyjnej im. Heleny Radlińskiej, podległe Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Jego rolę przejął Zakład Edukacji Bibliotekarskiej, Informacyjnej i Dokumentacyjnej Biblioteki Narodowej.





-------------------------------------------------------------------
10 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego po raz pierwszy przyznało dotację na zakup nowości dla bibliotek w 2002 r. – wówczas w wysokości 1 mln zł. W następnych latach dotacje wynosiły 4 mln w 2003 r., 10 mln w 2004 r. Dopiero w 2005 r. kwota ta została podniesiona do 30 mln, a następnie w 2006 r. zmniejszona do 28,5 mln. Dotacja w tej wysokości była udzielana do roku 2008.


« Lipiec 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31

Kultura w internecie


Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo