Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Wstęp

Raport sporządzony na podstawie "Raportu o stanie kultury: Kinematografia", wykonanego pod kierownictwem Tadeusza Kowalskiego, Dyrektora Filmoteki Narodowej w Warszawie, "Strategii rozwoju kultury audiowizualnej na lata 2009-2012", opracowanej pod kierunkiem Agnieszki Odorowicz, Dyrektora Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej w Warszawie, a także na podstawie materiałów zamieszczonych na stronach internetowych polskich i zagranicznych instytucji filmowych oraz w wybranych publikacjach.



Kino od początku swojego istnienia (1895) pełni jednocześnie wiele – wchodzących ze sobą w różne relacje – funkcji, przede wszystkim informacyjną, ludyczną (rozrywkową), ideologiczną, która – czego dowodzi praktyka twórcza większości krajów świata – jest właściwie funkcją polityczną oraz handlową i estetyczną. Znacznie łatwiej niż wcześniejsze formy komunikowania i sztuki dociera ono również do masowego odbiorcy, m.in. z powodu dysponowania techniczną reprodukcją, która stwarza poczucie wiarygodności, wywołuje złudzenie rzeczywistością oraz procesy projekcji i identyfikacji i dysponowania iluzją na poziomach przedstawiającym i narracyjnym. Poza tym integruje ekspresję wszystkich sztuk i form komunikacji oraz oferuje coraz większą skalę odbioru wielozmysłowego. Wszystko to spowodowało, że kino stało się w wieku XX dominującym przekazem informacji, sztuką wiodącą, najbardziej masową rozrywką, a doświadczenie kinowe stanowi źródło doświadczenia telewizyjnego i multimedialnego. Biorąc jednak pod uwagę wszystkie wyróżniki kina, jego swoistą – w porównaniu z dawnymi mediami – omnipotencję kulturową, szczególnie pamiętać należy o tym, że niezależnie od dominującej w określonym czasie i określonym miejscu jego funkcji zawsze mocno kształtuje ono świadomość zbiorową i tożsamość kulturową. Dlatego od początku poprzedniego wieku odgrywało ogromną rolę w kształtowaniu postaw narodowych, kulturowych i państwowych.

W historii każdego narodu od ponad wieku ciągle wzrasta ranga kulturowa kina, jednak opisanie tego procesu wymaga uwzględnienia wielu jego aspektów, wymiarów i zdarzeń, czyli instytucjonalizacji. Instytucja jest bowiem rodzajem względnie ustabilizowanej praktyki w zakresie wytwarzania i odbioru filmów, którą determinują uwarunkowania międzynarodowe i wewnątrzpaństwowe i nadaje ona tejże praktyce charakter systemu. W tej perspektywie „pojęcie kinematografia odnosi się do społecznej, materialnej i organizacyjnej infrastruktury instytucji kinematograficznej, czyli do jej >>maszynerii zewnętrznej<<. Analiza tej infrastruktury uwidacznia ekonomiczno-przemysłowy aspekt instytucji, jej szczególne uwarunkowania i determinanty, a także sposoby włączania w zakres jej oddziaływania innych obszarów życia kulturalnego: np. szkoły filmowe i programy nauczania [...], gromadzenie i ochronę zbiorów filmowych, działalność popularyzatorską czy rynek wydawniczy wraz z wyspecjalizowanymi pismami [...]. Dopiero analiza wszystkich wymienionych współczynników daje wyobrażenie o rzeczywistych funkcjach kina we współczesnej kulturze polskiej” (A. Madej, 1994, s. 27).

W niniejszym raporcie nie uwzględnia się w jednakowym stopniu wszystkich współczynników, ponieważ stanowi on fragment raportu o stanie polskiej kultury. W centrum zainteresowania jest tutaj polski przemysł kinematograficzny czyli rozległa dziedzina aktywności dotycząca filmu i kinematografii, obejmująca produkcję, rozpowszechnianie i marketing polskich filmów. Dokładniej, przemysł w latach 1989-2009, z uwzględnieniem podstawowych zjawisk z okresu poprzedniego oraz kierunki i możliwości jego rozwoju do 2012 r..

W bardzo ogólnym zarysie przedstawiony zostaje system wspierania kinematografii do przełomu ustrojowego w Polsce, a następnie zaprezentowane zostaną zmiany organizacyjne i prawne dokonane w latach 1989-2005, które podporządkowane zostały przede wszystkim dwóm nadal intensywnie rozwijającym się procesom: transformacji systemowej, przechodzeniu „od realnego socjalizmu i gospodarki planowej do demokracji parlamentarnej i systemu gospodarki rynkowej” oraz przemianom „w technologii informatycznej, a w szczególności [rozwojowi] technik cyfrowych i Internetu” (Raport o stanie kultury – kinematografia, RSK-K, 2009, s. 1), które mocno wpływają na charakter aktów komunikacyjnych (dotychczasowy typ odbiorcy-konsumenta wypierany jest – używając terminologii Alvina Tofflera – odbiorcą-prosumentem, który otrzymuje znaczącą część kompetencji twórcy i nadawcy) (A i H. Toffler, 1999). W dalszej części raportu przedmiotem analizy dokonanej na tle zagranicznych doświadczeń będzie ustawa o kinematografii obowiązująca od 2005 r., system instytucjonalny polskiego przemysłu narodowego do 2009 r., przekształcenia rynku filmowego w mijającym dwudziestoleciu, następnie nowe problemy i wyzwania, które w znacznym stopniu decydują o przyszłości kinematografii, w końcu sfera konkluzji, opinii i propozycji, w której uwzględnia się założenia przyjęte w Strategii rozwoju kultury audiowizualnej (SRKA), a zwłaszcza określenie misji, jaką – zdaniem jej autorów – powinny wypełniać instytucje związane z kinematografią i potraktowanie kinematografii jako „przemysłu kultury”.

SRKA będzie przywoływana wielokrotnie, a jej najważniejsze z perspektywy X muzy treści opatrzone zostaną komentarzami, jednak już we wstępie należy zaznaczyć, że wymienione podstawowe założenia są prawidłowo sformułowane i wyartykułowane, są oparte na przekonujących przesłankach i argumentach, a zatem rzutują również na tok, kierunek i logikę wywodu zawartego w niniejszym raporcie.

Niewątpliwie określenie, że nową misją jest: „Zrównoważony rozwój polskiej kultury audiowizualnej i sektora przemysłu filmowego, zapewniający zachowanie tożsamości narodowej i ochronę dziedzictwa, warunkujący wzrost jakości i efektywności upowszechniania, produkcji i promocji polskiej twórczości audiowizualnej oraz odzyskanie renomy i międzynarodowej rangi polskiej kinematografii w świecie” (SRKA, s.5) – wskazuje taki kierunek rozwoju, jaki przyjmują na początku XXI wieku państwa najbardziej rozwinięte (np. w 2002 rząd federalny Niemiec uchwalił Narodową Strategię Zrównoważonego Rozwoju pod hasłem „Perspektywy dla Niemiec”), które w ramach ONZ porozumiały się, aby obok multilateralnych wysiłków w tym zakresie wprowadzać tego typu strategie na szczeblach krajowych. Misja podejmuje tę ideę i – jak się wydaje – stwarza w ten sposób szansę polskiej kinematografii na konfrontację z rzeczywistością i osiąganie przynajmniej niektórych ambitnych celów.

Aktualne jest i w pełni uzasadnione w świetle doświadczeń wielu państw europejskich potraktowanie przemysłu kinematograficznego jako jednocześnie przemysłu państwowego i tzw. „przemysłów kultury”, tworzonych przez przedsiębiorstwa prywatne i niezależnych wykonawców (por. A. J. Wiesand, 2002), którzy „łączą potrzebę działania ekonomicznego i osiągania zysku z wymogami twórczości” (K. Krzysztofek, 2002, s. 59). Jak zauważają autorzy SRKA: „Przemysły kultury charakteryzuje wysoki poziom innowacyjności i kreatywności na rynku, gdzie większości towarów i usług nie można właściwie zastąpić. [...] Sektor przemysłów kulturowych jest dziś najdynamiczniej rozwijającą się gałęzią gospodarki światowej, po przeżywającym trudności spowodowane przeinwestowaniem sektorze dotcomów i technologii informatyczno-sieciowych” (tamże, s. 6). Wskazanie na znaczenie „przemysłów kultury” w przyszłym rozwoju polskiej kinematografii staje się jeszcze bardziej przekonujące po zapoznaniu się z tendencjami dominującymi w przekształcaniu życia kulturowego w krajach zachodnich.


« Czerwiec 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30

Kultura w internecie


Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo