2.3. Infrastruktura teatralna

2.3.2. Nowy impuls

Impulsem do modernizacji obiektów teatralnych stała się możliwość ubiegania o fundusze unijne. Wiele teatrów stara się o środki z funduszy strukturalnych. Blisko 80 mln zł z funduszy unijnych otrzymała Opera Krakowska na budowę nowej siedziby (trwała ona sześć lat i kosztowała 107 mln zł). Nawet na wyższe wsparcie liczą władze województwa podlaskiego, które finansują budowę Opery i Filharmonii Podlaskiej w Białymstoku (której koszty rosną).

Projektem o wielkim rozmachu i wizji społecznej była inicjatywa Teatru im. Stefana Jaracza w Łodzi – „Utworzenie Europejskich Scen Teatru im. Stefana Jaracza w województwie łódzkim”, obejmująca modernizację infrastruktury i technologii teatralnej w pięciu obiektach kultury w województwie łódzkim: w samym teatrze (trzy sceny) oraz domach kultury w czterech miastach: w Piotrkowie Trybunalskim, Radomsku, Sieradzu i Skierniewicach (gdzie salę budowano od podstaw). Projekt, nawiązujący do tradycji objazdowego Teatru Ziemi Łódzkiej, wart był 33,5 mln (zakładano 25,3 mln zł, ale wszystko podrożył boom budowlany). Dotacja z funduszy unijnych wyniosła 5,5 mln zł. Radni miast-partnerów dołożyli do inwestycji 15 mln zł, sejmik wojewódzki przekazał 12,5 mln zł. Teatr im. Jaracza zawarł z władzami miast umowę, w której zobowiązał się występować w każdym z nich przez dziesięć lat – od sezonu 2008/2009 łódzki teatr raz w tygodniu prezentuje tam swoje spektakle.

Efektowną i nagradzaną rozbudowę i modernizację Teatru Baj Pomorski w latach 2005–2006 sfinansowano ze środków UE w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego. Całkowita wartość projektu wyniosła 13 mln zł, urząd miasta dał 7,7 mln zł, UE – 2,8 mln zł, resztę uzyskano z budżetu państwa. W latach 2004–2006 także dzięki ZPORR przeprowadzono modernizację Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie, Teatru im. Heleny Modrzejewskiej w Legnicy (dotacja 1,5 mln zł, wkład własny 200 tys. zł), Teatru Wielkiego im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu (całkowita wartość 7 mln zł, dofinansowanie 4,3 mln zł) oraz budowę sceny kameralnej Teatru Współczesnego w Szczecinie – nazwanej później Teatrem Małym (całkowita wartość 810 tys. zł, dofinansowanie 520 tys. zł). W 2007 r. ze wsparcia skorzystały Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie (9 mln zł), Teatr Polski w Bielsku-Białej (koszt całkowity 9 mln zł, wsparcie 7,1 mln zł), Teatr Lalek Banialuka w Bielsku-Białej (koszt całkowity 3 mln zł, wsparcie 1,1 mln zł). W latach 2007–2008 trwała modernizacja dużej i małej sceny Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu (unijne wsparcie 5 mln zł; całkowity koszt 9 mln zł). Trwa między innymi rewitalizacja i remont budynku Teatru Wielkiego w Łodzi czy Teatru im. Witkacego w Zakopanem (całkowity koszt 39 mln zł, wsparcie 31,2 mln zł).

Zakres prac był bardzo różny – modernizacja i przebudowa sceny (mosty oświetleniowe, sceny obrotowe, fosy orkiestrowe), remont budynku (dach, elewacja), rewitalizacja przestrzeni wokół teatru, w niektórych przypadkach były to nowe inwestycje (rozbudowa o małą scenę).

Czasem dotacja może stanowić pewien kłopot. Dopiero w grudniu 2008 r., władze Szczawnicy Zdrój otrzymały decyzję o dofinansowaniu w wysokości 1,2 mln zł remontu Teatru Zdrojowego, wkład miasta wynosił 400 tys. zł. (wcześniej wniosek trafił na listę rezerwową). Warunkiem było wykorzystanie środków do końca roku. W kilkanaście godzin po otrzymaniu decyzji władz wojewódzkich radni, na nadzwyczajnej sesji, podjęli stosowne uchwały, wciągając inwestycję do budżetu na rok 2008. Ekspresowo uporano się z procedurami wyłonienia wykonawców prac, których zakres był ogromny.

W wyjątkowych przypadkach rozbudowa teatru jest wynikiem współpracy z prywatnym inwestorem, który w zamian za atrakcyjną działkę buduje lub rozbudowuje teatr. W ten sposób powstała scena kameralna Teatru Polskiego w Warszawie (spółdzielnia mieszkaniowa Dembud w zamian za działkę obok teatru, na której zbudowała apartamentowiec, postawiła budynek sceny w stanie surowym) czy nowa siedziba Teatru Lalek „Pleciuga” w Szczecinie (firma ECE dostała teren dawnej siedziby teatru, by zbudować tam galerię handlową Kaskada, w zamian na miejskiej działce zbudowała nowy teatr, otwarty w maju 2009 – koszt inwestycji 35 mln zł).