Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Organizacja życia teatralnego w Polsce

2.2. Teatry niepubliczne

2.2.2. Finansowanie


Ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej wprowadziła możliwość starania się o dotacje z budżetu państwa zarówno przez podmioty publiczne, jak i prywatne. Mecenat państwa nad działalnością kulturalną – dopiero w 1996 r. wprowadzono zapis o nim do ustawy – polega na wspieraniu i promocji twórczości, edukacji i oświaty kulturalnej, działań i inicjatyw kulturalnych oraz opieki nad zabytkami. Ustawa o finansach publicznych z 26 listopada 1998 r. zrównała podmioty różnych sektorów państwa w prawie do realizacji zadań publicznych40. Określa ona też sposób zlecania zadań podmiotom niepublicznym. Zarówno Ustawa kompetencyjna, jak i Ustawa o finansach publicznych stwarzają mocną podstawę do przekazywania realizacji zadań z zakresu kultury organizacjom pozarządowym oraz w ramach partnerstwa z sektorem prywatnym41.

Minister może wspierać finansowo, w ramach mecenatu państwa, realizację planowanych na dany rok zadań związanych z polityką kulturalną państwa, prowadzonych przez instytucje kultury, a także inne podmioty nie należące do sektora finansów publicznych. Początkowo ministerstwo realizowało program wsparcia dla podmiotów niezależnych za pomocą dotacji celowych (tak wspierano teatry odnoszące międzynarodowe sukcesy: ¾ Zusno czy Wierszalin). Po 2000 r. wprowadzono programy operacyjne MKiDN, obecnie Programy Ministra. Jednym z powodów ich powstania było wykorzystanie wpływów z dopłat do stawek w grach liczbowych (wypracowanych przez Totalizator Sportowy i Polski Monopol Loteryjny) – w 2003 r. Sejm wprowadził obowiązek przekazywania 20% wpływów z dopłat do stawek w grach stanowiących monopol państwa na wyodrębniony rachunek bankowy środków ministra właściwego do spraw kultury i dziedzictwa narodowego. W pierwszych dwóch latach funkcjonowania tego rozwiązania ministerstwo miało dysponować funduszem w wysokości 120 mln zł, jednak w 2004 r. minister musiał przekazać z tej sumy 48 mln do budżetu, a rok później Sejm przegłosował przekazanie połowy środków z Funduszu na rzecz strajkującego PKP.

Samorządy lokalne wspierają teatry niepubliczne w drodze konkursów lub przez powierzanie do realizacji zadań samorządu. Stołeczny ratusz w 2008 r. wprowadził trzyletnie granty stabilizujące działalność kilkunastu warszawskich teatrów niezależnych. Łączna wysokość rocznej dotacji dla 12 teatrów niezależnych w ramach tego programu wynosiła 2 mln zł – dotacja dla 19 teatrów miejskich to 91 mln złotych, czyli czterdzieści razy więcej. Oczywiście koszty funkcjonowania scen publicznych i niepublicznych są bardzo różne (choć po zestawieniu skali działalności mogłyby wyjść pewne podobieństwa w schematach funkcjonowania). Jednakże porównanie efektywności działania niedużego teatru miejskiego (np. Ochoty) z niezależnym Teatrem Konsekwentnym pokazuje, że przy dwudziestokrotnie mniejszej dotacji ten drugi teatr jest w stanie zagrać podobną liczbę spektakli (ponad 180) dla porównywalnej publiczności (około 10 tys. widzów).

Nie może też dziwić fakt, że jeśli publicznymi pozostają teatry, które grają repertuar ściśle komercyjny, to i niezależne teatry mają prawo do grantów, które pomogą im w wyprodukowaniu sztuki będącej gwarantowanym przebojem kasowym (np. w 2007 r. MKiDN przekazało 70 tys. zł na premierę Boskiej! w Teatrze Polonia). Docelowo jednak z publicznych środków powinny być wspierane przede wszystkim działania o znaczeniu artystycznym lub/i społecznym. Farsy zawsze znajdą producentów oraz wdzięczną, liczną widownię.

Nie należy też przemilczać faktu, że zbyt restrykcyjne, nie uwzględniające sposobu funkcjonowania teatrów niezależnych (ściśle określając rodzaje wydatków), systemy rozliczania projektów przez władze publiczne prowadzą do ukrywania kosztów.

Teatry próbują korzystać z programu UE Kultura (2000 oraz 2007–2013), największego programu kierowanego bezpośrednio do sektora kultury. Polskie teatry brały już udział w programie Kultura 2000 jeszcze przed przyjęciem do UE – od 2001 r. i uczestniczyły już w około 80 projektach, jako partner, współorganizator lub lider projektu. Z funduszy programu Kultura 2000 Fundacja Theatrum Gedanesne zorganizowała VII Festiwal Szekspirowski, a Stowarzyszenie Scena 96 – XI Międzynarodowy Festiwal Sztuka Ulicy42. Z kolei z programu Kultura 2007–2013 korzysta białostocka Kompania Doomsday, produkując przedstawienie w ramach międzynarodowego projektu SONE (skupiającego zespoły lalkowe z kilku krajów europejskich)

Swoistym fenomenem wśród scen niezależnych jest realizowany od października 2004 r. przez Art Stations Foundation w przestrzeniach Starego Browaru, poznańskiego centrum handlowego, całoroczny, kilkupoziomowy (spektakle, wykłady, warsztaty, program rezydencyjny, koprodukcje) program tańca współczesnego Stary Browar Nowy Taniec – finansowany w pełni z funduszy prywatnych. Celem projektu jest popularyzacja sztuki tanecznej oraz wspieranie rozwoju młodych polskich choreografów i tancerzy. W Studiu Słodownia +3 stworzono miejsce regularnych prezentacji oraz tworzenia tańca współczesnego. W ciągu dwóch pierwszych sezonów trwania projektu zaprezentowano ponad 40 spektakli tanecznych, autorstwa choreografów z wielu krajów europejskich. W 2006 r. powstał program rezydencyjny, w ramach którego młodzi artyści otrzymują szansę stworzenia w pełni profesjonalnego spektaklu tanecznego (jednorazowe stypendium, np. 5000 zł; miejsce prób; promocja premiery). Programowi Stary Browar Nowy Taniec towarzyszą także projekty edukacyjne – warsztaty taneczne i choreograficzne oraz cykl spotkań, wykładów i prezentacji materiałów dokumentalnych o historii i teorii tańca taniec.doc, mający na celu nie tylko wspieranie rozwoju lokalnego środowiska tanecznego, ale przede wszystkim kreowanie świadomej i otwartej na nowe doświadczenia widowni tańca w Polsce.


---------------------------------------------------------
40 Ustawa o finansach publicznych (Dz.U. z 1998 r., nr 155, poz. 1014); Ustawa z dnia 7 maja 1999 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych (Dz.U. z 1999 r., nr 49, poz. 48).
41 G. Prawelska-Skrzypek. Polityka kulturalna polskich samorządów, s.196–197.
42 M. Smoleń, Finansowanie kultury ze środków Unii Europejskiej, w: II Międzynarodowa Konferencja „Teatry w Europie”.
Teatr – otoczenie społeczne, prawne i finansowe, S. Flejterski, E. Roszkowska (red.), Opera na Zamku, Szczecin 2004, s. 58–59.


« Marzec 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31

Kultura w internecie


Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo