
Zofia Rydet
Urodzona 5 maja 1911 roku w Stanisławowie, zmarła 24 sierpnia 1997 roku w Gliwicach. Jedna z najwybitniejszych postaci fotografii polskiej.
Naukę odbyła w Szkole Gospodarstwa Wiejskiego w Snopkowie koło Lwowa (dyplom w 1934 roku). Od 1961 roku członek ZPAF. Prowadziła dział wystaw w Gliwickim Towarzystwie Fotograficznym. W latach 70. wykładała fotografię na Wydziale Architektury Politechniki Śląskiej.
W 1938 podjęła pierwsze udane próby fotograficzne, ale dopiero od 1950 roku rozpoczęła szeroką działalność w tym zakresie. Początkowo wyznacznikiem jej zainteresowań była fotograficzna twórczość brata – Tadeusza (1909–1987). Od 1954 należała do Gliwickiego Towarzystwa Fotograficznego. W II połowie lat 50. i na początku 60. pozostawała w kontaktach artystyczno-towarzyskich ze Zdzisławem Beksińskim i do końca swego życia z Jerzym Lewczyńskim. Od lat 60. czynnie uczestniczyła w życiu artystycznym. Była autorką monumentalnego cyklu MAŁY CZŁOWIEK, który odniósł sukces na pokazie w Galerii „Krzywe Koło” w Warszawie (1961). Poświęcony był on różnym wyobrażeniom dzieci. Inspiracją była fotografia francuska (Henri Cartier-Bresson, Edward Boubat) i malarstwo polskie okresu Młodej Polski (Stanisław Wyspiański). Bardziej egzystencjalny i ekspresjonistyczny charakter posiada cykl CZAS PRZEMIJANIA, dotyczący problemu starości i samotności. Cykl ten powstał m.in. z inspiracji włoskim filmem z kręgu neorealizmu. W jego ramach znalazły się kolejne serie (m.in. MEDYTACJE I, MEDYTACJE II, MEDYTACJE III, KONTRASTY, OCZEKIWANIA i SAMOTNOŚĆ STAROŚCI).
Od lat 60. pracowała nad cyklem fotomontaży ŚWIAT UCZUĆ I WYOBRAŹNI, który później w postaci diaporamy został wydany w 1979 roku jako album ze wstępem Urszuli Czartoryskiej. Składa się z 70 fotografii tworzących 15 serii fotomontaży (m.in. PEJZAŻE, NARODZINY, MACIERZYŃSTWO, OCZEKIWANIA, ODEJŚCIA, ZAKOCHANI, SENTYMENTALNA BALLADA, ZAGŁADA, MANEKINY, ZAGROŻENIE, OBSESJE, PRZEMIANY i NADZIEJA) o treściach symbolicznych, także surrealizujących, charakteryzujących się poetyckością o dużej sile oddziaływania emocjonalnego.
Od 1978 roku praktycznie aż do końca swej twórczości realizowała najważniejsze dokonanie artystyczne – ZAPIS SOCJOLOGICZNY. ANNO 1978–1990, największe dzieło w sensie ilości zrobionych zdjęć. Rydet chciała utrwalić zagrożone lub przemijające życie na wsi, m.in. Suwalszczyzny, Podhala, Lubelszczyzny, Rzeszowszczyzny i Śląska, a także miasta (np. Kraków, Gdańsk). Zapis wykonany został w kilkudziesięciu tysiącach negatywów. Fotografie z tego cyklu przedstawiają ludzi w ich domowym otoczeniu w sposób nawiązujący do dziewiętnastowiecznej „fotografii zakładowej”. Swą koncepcją mogą się równać z ideą Augusta Sandera dokumentującego w latach 20. XX wieku oblicze społeczeństwa niemieckiego, jak też, poprzez ukazanie zacofania i biedy, przypominają o dokonaniach amerykańskiej Farm Security Administration z lat 30. W 1980 roku pokazała bardziej konceptualny cykl NIESKOŃCZONOŚĆ DALEKICH DRÓG. Ostatnią ważną serią stała się realizowana na przełomie lat 80. i 90. SUITA ŚLĄSKA, na którą składają się kolaże i fotomontaże, zawierające autocytaty z wcześniejszych fotografii (np. z MAŁEGO CZŁOWIEKA), które artystka połączyła na zasadzie kolażu ze sztucznymi kwiatami, wstążkami, tworząc kompozycje o bardzo przestrzennej i rozbudowanej formie.
Jej prace znajdują się w najważniejszych zbiorach polskich, w tym: w Muzeum Narodowym we Wrocławiu i w Muzeum Sztuki w Łodzi, a także w MOMA (Museum of Modern Art) w Nowym Jorku, Centre Georges Pompidou w Paryżu, Museum of Modern Art w Kioto i w National Museum of Photography, Film and Television w Bradford (Wielka Brytania).
Naukę odbyła w Szkole Gospodarstwa Wiejskiego w Snopkowie koło Lwowa (dyplom w 1934 roku). Od 1961 roku członek ZPAF. Prowadziła dział wystaw w Gliwickim Towarzystwie Fotograficznym. W latach 70. wykładała fotografię na Wydziale Architektury Politechniki Śląskiej.
W 1938 podjęła pierwsze udane próby fotograficzne, ale dopiero od 1950 roku rozpoczęła szeroką działalność w tym zakresie. Początkowo wyznacznikiem jej zainteresowań była fotograficzna twórczość brata – Tadeusza (1909–1987). Od 1954 należała do Gliwickiego Towarzystwa Fotograficznego. W II połowie lat 50. i na początku 60. pozostawała w kontaktach artystyczno-towarzyskich ze Zdzisławem Beksińskim i do końca swego życia z Jerzym Lewczyńskim. Od lat 60. czynnie uczestniczyła w życiu artystycznym. Była autorką monumentalnego cyklu MAŁY CZŁOWIEK, który odniósł sukces na pokazie w Galerii „Krzywe Koło” w Warszawie (1961). Poświęcony był on różnym wyobrażeniom dzieci. Inspiracją była fotografia francuska (Henri Cartier-Bresson, Edward Boubat) i malarstwo polskie okresu Młodej Polski (Stanisław Wyspiański). Bardziej egzystencjalny i ekspresjonistyczny charakter posiada cykl CZAS PRZEMIJANIA, dotyczący problemu starości i samotności. Cykl ten powstał m.in. z inspiracji włoskim filmem z kręgu neorealizmu. W jego ramach znalazły się kolejne serie (m.in. MEDYTACJE I, MEDYTACJE II, MEDYTACJE III, KONTRASTY, OCZEKIWANIA i SAMOTNOŚĆ STAROŚCI).
Od lat 60. pracowała nad cyklem fotomontaży ŚWIAT UCZUĆ I WYOBRAŹNI, który później w postaci diaporamy został wydany w 1979 roku jako album ze wstępem Urszuli Czartoryskiej. Składa się z 70 fotografii tworzących 15 serii fotomontaży (m.in. PEJZAŻE, NARODZINY, MACIERZYŃSTWO, OCZEKIWANIA, ODEJŚCIA, ZAKOCHANI, SENTYMENTALNA BALLADA, ZAGŁADA, MANEKINY, ZAGROŻENIE, OBSESJE, PRZEMIANY i NADZIEJA) o treściach symbolicznych, także surrealizujących, charakteryzujących się poetyckością o dużej sile oddziaływania emocjonalnego.
Od 1978 roku praktycznie aż do końca swej twórczości realizowała najważniejsze dokonanie artystyczne – ZAPIS SOCJOLOGICZNY. ANNO 1978–1990, największe dzieło w sensie ilości zrobionych zdjęć. Rydet chciała utrwalić zagrożone lub przemijające życie na wsi, m.in. Suwalszczyzny, Podhala, Lubelszczyzny, Rzeszowszczyzny i Śląska, a także miasta (np. Kraków, Gdańsk). Zapis wykonany został w kilkudziesięciu tysiącach negatywów. Fotografie z tego cyklu przedstawiają ludzi w ich domowym otoczeniu w sposób nawiązujący do dziewiętnastowiecznej „fotografii zakładowej”. Swą koncepcją mogą się równać z ideą Augusta Sandera dokumentującego w latach 20. XX wieku oblicze społeczeństwa niemieckiego, jak też, poprzez ukazanie zacofania i biedy, przypominają o dokonaniach amerykańskiej Farm Security Administration z lat 30. W 1980 roku pokazała bardziej konceptualny cykl NIESKOŃCZONOŚĆ DALEKICH DRÓG. Ostatnią ważną serią stała się realizowana na przełomie lat 80. i 90. SUITA ŚLĄSKA, na którą składają się kolaże i fotomontaże, zawierające autocytaty z wcześniejszych fotografii (np. z MAŁEGO CZŁOWIEKA), które artystka połączyła na zasadzie kolażu ze sztucznymi kwiatami, wstążkami, tworząc kompozycje o bardzo przestrzennej i rozbudowanej formie.
Jej prace znajdują się w najważniejszych zbiorach polskich, w tym: w Muzeum Narodowym we Wrocławiu i w Muzeum Sztuki w Łodzi, a także w MOMA (Museum of Modern Art) w Nowym Jorku, Centre Georges Pompidou w Paryżu, Museum of Modern Art w Kioto i w National Museum of Photography, Film and Television w Bradford (Wielka Brytania).
opracował: Krzysztof Jurecki
|
"Suita Śląska" Zofia Rydet
|
Inne kryteria:
Andrzej Tobis Grzegorz Klaman Elżbieta Jabłońska Piotr Kurka Stanisław Dróżdż Edward Dwurnik Adam Garnek Elżbieta Kapusta-Kozera Piotr Lutyński Grupa LUXUS Krzysztof Morcinek Robert Maciejuk Marcin Berdyszak Krystyna Pasterczyk Marek Sobczyk Tomasz Struk Andrzej Szewczyk Grzegorz Sztwiertnia Jerzy Truszkowski Wojciech Zasadni Mikołaj Smoczyński Artur Chrzanowski Stanisław Dróżdż Tomasz Ciecierski Przemysław Kwiek Robert Kuśmirowski Zofia Kulik Łódź Kaliska Wojciech Leder Magda Moskwa Anna Orlikowska Joanna Rajkowska Jadwiga Sawicka Ryszard Waśko Arkadiusz Bagiński Tomasz Bajer Mirosław Bałka Krzysztof Bednarski Bożena Biskupska Mira Boczniowicz i Andrzej Urbański Ewa Ciepielewska, Jerzy Kosałka, Paweł Jarodzki Marta Deskur Tomasz Domański Andrzej Dudek Dürer Izabela Gustowska Marcin Harlender Agnieszka Jarząb Michał Jędrzejewski Piotr Jędrzejewski Małgorzata Kazimierczak Mirosław Emil Koch Dariusz Korol Jerzy Kosałka Łukasz Kosela Jarosław Kozłowski Witold Krenz Zbigniew Libera Natalia Lach-Lachowicz Tomasz Opania Maciej Osika Laura Pawela Anna Płotnicka-Chudyk Grzegorz Przyborek Mariola Przyjemska Józef Robakowski Wojciech Stefanik Jacek Szleszyński Lech Twardowski Wioletta Tycz-Nowowiejska Andrzej Wasilewski Katarzyna Kozyra Artur Żmijewski Krzysztof Wodliczko Aneta Grzeszykowska & Jan Smaga Julita Wójcik Jarosław Modzelewski Robert Maciejuk Marcin Maciejowski Rafał Bujnowski Paweł Jarodzki Wilhelm Sasnal Agata Bogacka Robert Rumas Janusz Bałdyga Cezary Bodzianowski Eliza Galey Koji Kamoji Zdzisław Kwiatkowski Dominik Lejman Sławomir Marzec Zygmunt Piotrowski Mikołaj Smoczyński Jan Świdziński Leon Tarasewicz Ewa Zarzycka Jerzy Bereś Kuba Bąkowski Agata Michowska Anna Baumgart Małgorzata Markiewicz Monika Sosnowska Anna Molska Iza Tarasewicz Paweł Susid Paweł Althamer Magdalena Abakanowicz Janusz Bałdyga Włodzimierz Borowski Andrzej Dłużniewski Wojciech Fangor Stefan Gierowski Zuzanna Janin Kijewski / Kocur Jarosław Modzelewski Roman Opałka Henryk Stażewski Elżbieta Jabłońska Ryszard Winiarski Aleksandra Polisiewicz Jarosław Kozakiewicz Piotr Wyrzykowski Krzysztof Zieliński Andrzej Sobaś Andrzej Szewczyk Studio Fontarte Bogdan Kosak Henryk Sakwerda Justyna Kucharczyk Maciej Jurkowski Barbara Zambrzycka-Śliwa ROMUALD ORAMUS Marian Czapla Elżbieta Janicka Oskar Dawicki Piotr Lutyński Janek Simon Alicja Żebrowska Izabella Gustowska Joanna Górska Wojciech Zamiara Agnieszka Chojnacka Azorro Bogna Burska Igor Krenz Jacek Niegoda Konrad Kuzyszyn Leszek Paul Wiktor Polak Sędzia Główny Krzysztof Koniczek Stefan Rybi Eugeniusz Wiszniewski
Andrzej Tobis Grzegorz Klaman Elżbieta Jabłońska Piotr Kurka Stanisław Dróżdż Edward Dwurnik Adam Garnek Elżbieta Kapusta-Kozera Piotr Lutyński Grupa LUXUS Krzysztof Morcinek Robert Maciejuk Marcin Berdyszak Krystyna Pasterczyk Marek Sobczyk Tomasz Struk Andrzej Szewczyk Grzegorz Sztwiertnia Jerzy Truszkowski Wojciech Zasadni Mikołaj Smoczyński Artur Chrzanowski Stanisław Dróżdż Tomasz Ciecierski Przemysław Kwiek Robert Kuśmirowski Zofia Kulik Łódź Kaliska Wojciech Leder Magda Moskwa Anna Orlikowska Joanna Rajkowska Jadwiga Sawicka Ryszard Waśko Arkadiusz Bagiński Tomasz Bajer Mirosław Bałka Krzysztof Bednarski Bożena Biskupska Mira Boczniowicz i Andrzej Urbański Ewa Ciepielewska, Jerzy Kosałka, Paweł Jarodzki Marta Deskur Tomasz Domański Andrzej Dudek Dürer Izabela Gustowska Marcin Harlender Agnieszka Jarząb Michał Jędrzejewski Piotr Jędrzejewski Małgorzata Kazimierczak Mirosław Emil Koch Dariusz Korol Jerzy Kosałka Łukasz Kosela Jarosław Kozłowski Witold Krenz Zbigniew Libera Natalia Lach-Lachowicz Tomasz Opania Maciej Osika Laura Pawela Anna Płotnicka-Chudyk Grzegorz Przyborek Mariola Przyjemska Józef Robakowski Wojciech Stefanik Jacek Szleszyński Lech Twardowski Wioletta Tycz-Nowowiejska Andrzej Wasilewski Katarzyna Kozyra Artur Żmijewski Krzysztof Wodliczko Aneta Grzeszykowska & Jan Smaga Julita Wójcik Jarosław Modzelewski Robert Maciejuk Marcin Maciejowski Rafał Bujnowski Paweł Jarodzki Wilhelm Sasnal Agata Bogacka Robert Rumas Janusz Bałdyga Cezary Bodzianowski Eliza Galey Koji Kamoji Zdzisław Kwiatkowski Dominik Lejman Sławomir Marzec Zygmunt Piotrowski Mikołaj Smoczyński Jan Świdziński Leon Tarasewicz Ewa Zarzycka Jerzy Bereś Kuba Bąkowski Agata Michowska Anna Baumgart Małgorzata Markiewicz Monika Sosnowska Anna Molska Iza Tarasewicz Paweł Susid Paweł Althamer Magdalena Abakanowicz Janusz Bałdyga Włodzimierz Borowski Andrzej Dłużniewski Wojciech Fangor Stefan Gierowski Zuzanna Janin Kijewski / Kocur Jarosław Modzelewski Roman Opałka Henryk Stażewski Elżbieta Jabłońska Ryszard Winiarski Aleksandra Polisiewicz Jarosław Kozakiewicz Piotr Wyrzykowski Krzysztof Zieliński Andrzej Sobaś Andrzej Szewczyk Studio Fontarte Bogdan Kosak Henryk Sakwerda Justyna Kucharczyk Maciej Jurkowski Barbara Zambrzycka-Śliwa ROMUALD ORAMUS Marian Czapla Elżbieta Janicka Oskar Dawicki Piotr Lutyński Janek Simon Alicja Żebrowska Izabella Gustowska Joanna Górska Wojciech Zamiara Agnieszka Chojnacka Azorro Bogna Burska Igor Krenz Jacek Niegoda Konrad Kuzyszyn Leszek Paul Wiktor Polak Sędzia Główny Krzysztof Koniczek Stefan Rybi Eugeniusz Wiszniewski


Polski















