2.1. Teatry publiczne

2.1.3. Decentralizacja teatrów publicznych

2.1.3.3. Reforma administracyjna w roku 1999.

Sejm ustanowił 18 lipca 1998 r. nowy podział administracyjny kraju. Polskę podzielono na szesnaście województw-regionów. Miesiąc wcześniej zdecydowano się powołać samorząd wojewódzki i powiatowy¹⁴. Ustawa z dnia 24 lipca 1998 roku o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej stanowiła także o zadaniach nowo powołanych samorządów w dziedzinie kultury: powiaty i miasta na prawach powiatu przejęły od wojewodów, jako zadania własne, prowadzenie instytucji kultury wpisanych do rejestru prowadzonego przez wojewodę i działających na terenie danego powiatu lub miasta na prawach powiatu. Na podstawie ustawy premier wydał rozporządzenia określające instytucje o charakterze regionalnym, wpisane do rejestrów prowadzonych przez wojewodów lub ministra, podlegające od 1 stycznia 1999 r. przekazaniu samorządom wojewódzkim lub powiatom (albo miastom na prawach powiatu), a także te, których postanowił nie przekazywać „ze względu na ogólnonarodowy charakter zadań przez nie wykonywanych”. Zaplanowano, że teatry utrzymywane będą z dochodów własnych samorządów. Przewidziano specjalną rezerwę z budżetu centralnego, która miałby wspomóc instytucje kultury.

W rozporządzeniu zdecydowano, że większość teatrów dramatycznych znalazła się w gestii urzędów marszałkowskich¹⁵. Nie zostały jednak określone ogólne zasady przyporządkowywania wojewódzkich instytucji kultury samorządom powiatowym lub wojewódzkim. Dorota Ilczuk i Wojciech Misiąg jednoznacznie oceniają sposób podziału instytucji: „Wobec braku choćby nieoficjalnego uzasadnienia powziętych decyzji uznać należy, że podział instytucji wojewódzkich między jednostki samorządu terytorialnego dokonany został w sposób całkowicie arbitralny”¹⁶. Choć widać pewną chwiejną logikę podziału – przede wszystkim według prestiżu: opery i teatry dramatyczne trafiły do samorządów wojewódzkich, teatry lalkowe do miast-powiatów. W tym drugim przypadku znaczenie mogły mieć niższe koszty prowadzenia.

Po reformie 30 teatrów dramatycznych i wszystkie opery zostały przekazane urzędom marszałkowskim, wszystkie 26 teatrów lalkowych znalazły się w gestii samorządów powiatowych (uprzednio 11 podlegało wojewodom). W przypadku Ośrodka Praktyk Teatralnych „Gardzienice” minister kultury oraz marszałek województwa lubelskiego zawarli umowę o współprowadzeniu. W 1999 r. bezpośrednio do samorządów miast (już na prawach powiatu) trafiło pięć scen dramatycznych. Teatr Lalek „Rabcio” w Rabce-Zdrój jako jedyny podlega starostwu ziemskiemu w Nowym Targu. Po reformie administracyjnej nie było już instytucji kultury pod nadzorem wojewodów.


--------------------------------------------------------
¹⁴ Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, Dz.U. z 1998 r., nr 91, poz. 578; Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 o samorządzie wojewódzkim, Dz.U. z 1998 r., nr 91, poz. 576.
¹⁵ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 grudnia w sprawie wykazu instytucji kultury
o charakterze regionalnym wpisanych do rejestrów prowadzonych przez wojewodów, podlegających przekazaniu do samorządów wojewódzkich w celu ich prowadzenia, w ramach zadań własnych, Dz.U. z dnia 10 grudnia 1998 r.
¹⁶ D. Ilczuk, W. Misiąg, Finansowanie i organizacja kultury w gospodarce rynkowej, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową, Warszawa 2003, s. 51.