Najważniejsze zjawiska w polskiej architekturze ostatnich dwudziestu lat komentują architekci Ewa Kuryłowicz i Robert Konieczny wraz z zespołem KWKPROMES oraz historycy sztuki Marta Leśniakowska i Jarosław Trybuś.


więcej »

Po 1989 roku na Zachodzie patrzono na kraje Europy Wschodniej wyczekująco, licząc, że zaraz ukażą się trzymane w szufladach arcydzieła. A jednak – w Polsce nic takiego się nie stało. Owszem, z powodu uwolnienia literatury od cenzorów oraz jej komercjalizacji zmienił się gwałtownie rynek wydawniczy i rynek czasopism. Jednak dla samej literatury pierwsze dwudziestolecie wolności było raczej okresem trwania języków zapoczątkowanych w poprzedniej epoce i niepewnego kształtowania się nowych – przy czym trudno wskazać kogoś, kto by się wybił na prawdziwą wielkość. Starzy mistrzowie – Herling-Grudziński, Miłosz, Herbert, Różewicz, Szymborska, Mrożek nadal pisali, często nie gorzej niż przedtem, ale nie mieli do powiedzenia nic rewolucyjnego. Młodzi próbowali wymyślić nowe języki – często jednak powielali stare schematy albo zwracali się w stronę prywatnych światów, nie starając się objąć zmieniającej się w szalonym tempie rzeczywistości społecznej i politycznej. Wśród nich wyróżnili się pisarze uwielbiani przez czytelników, tacy jak Jerzy Pilch, Andrzej Stasiuk i Olga Tokarczuk. W poezji ważne są nazwiska barda Marcina Świetlickiego i oryginalnego poety Tomasza Różyckiego. Z czasem pojawili się utalentowani prozaicy bardziej zainteresowani polską rzeczywistością, ale najczęściej zadowalający się pokazywaniem jej w krzywym zwierciadle – tacy jak Dorota Masłowska czy Michał Witkowski. Nazwisko Witkowskiego wiąże się też z nurtem literatury gejowskiej, czy – szerzej, emancypacyjnej, której celem jest mówienie wprost o rzeczach dotąd przez literaturę traktowanych raczej aluzyjnie. Temu nurtowi towarzyszy tendencja do nowego, ideologicznego czytania dawnych pisarzy, na przykład Witolda Gombrowicza.
Ostatnie dwudziestolecie było zresztą okresem gwałtownych sporów ideologicznych, przede wszystkim pomiędzy uważającym się za postępowe środowiskiem „Gazety Wyborczej”, a środowiskami bardziej konserwatywnymi. Pisarze często ustawiali się – lub byli ustawiani – po jednej lub drugiej stronie tej barykady, jak przydarzyło się to na przykład spierającym się ze sobą Miłoszowi i Herbertowi. Natomiast głęboki, filozoficzny namysł nad współczesnością pochodził znacznie częściej od osób mających temperament publicystów, takich jak Jarosław Marek Rymkiewicz (także poeta), filozofka Agata Bielik-Robson, Cezary Michalski czy Bronisław Wildstein, niż od typowych powieściopisarzy.

Magdalena Miecznicka




więcej »

Spojrzenie na teatr polski ostatnich dwudziestu lat oczami Joanny Derkaczew, Małgorzaty Dziewulskiej i Pawła Płoskiego. O teatrze muzycznym pisze Jacek Mikołajczyk.


więcej »

O polskiej muzyce z perspektywy ostatnich 20 lat  piszą dla nas Kuba Ambrożewski, Bartek Chaciński, Andrzej Chłopecki i Borys Dejnarowicz.


więcej »

Zapewne media są tą dziedziną kultury, która w ostatnim dwudziestoleciu zmieniła się najbardziej. Dość powiedzieć, że w 1989 roku nie istniał w Polsce internet, zaś Polacy żyli w słodkiej niewiedzy, że niedługo będą wpadać w histerię, jeśli zdarzy im się wyjść wyrzucić śmieci bez telefonu komórkowego. Nie spodziewaliśmy się, że w niedalekiej przyszłości będziemy oglądać zafascynowani, jak nikomu nieznane osoby godzinami siedzą w fotelach i bredzą o seksie w programach reality. Że nagle zapomnimy o kupowaniu płyt – tak łatwo będzie ściągnąć za darmo piosenki z internetu. Że będziemy spędzać samotne wieczory, grając w gry komputerowe tak skomplikowane i drogie w produkcji, jak największe hollywoodzkie filmy. Że zamiast wylewać żale na karty pisanych skrycie pamiętników, będziemy z rozkoszą dzielić się swoim życiem na blogach. A wreszcie, nie mieliśmy pojęcia, że uwolniona od cenzury prasa tak się stabloidyzuje, iż staniemy się odporni na treści poniżej pułapu drastyczności określanego przez, powiedzmy, hasło: „zamordował żonę w ciąży i ukisił dziecko w beczce”.
Zaproszeni przez NCK specjaliści opisują rewolucję, jaką zaprowadziły zmiany świata mediów w sposobie życia jednostek i tłumów, w języku, uczestnictwie w polityce i kulturze. Co ciekawe, ich zadziwieniu ogromem tej rewolucji wcale nie towarzyszy katastrofizm – przeciwnie, podchodzą do tych nowości z czułością, jakby uważali, że, choć zmienia się otoczka, natura ludzka trwa w gruncie rzeczy taka sama.

Magdalena Miecznicka


więcej »

O kondycji tańca w Polsce przeczytaj w tekstach Jadwigi Majewskiej, Joanny Szymajdy, Jacka Łumińskiego i Julii Hoczyk.


więcej »

Na temat polskiej sztuki filmowej i stanu polskiej kinematografii wypowiadają się: Paweł Felis, Marek Hendrykowski, Jerzy Płażewski oraz Rafał Marszałek.


więcej »

Na najważniejsze zjawiska w polskiej sztuce lat 1989-2009 wskazują: Bożena Czubak, Piotr Sarzyński, Stach Szabłowski i Stanisław Ruksza.


więcej »