3.1.1. Ustawa o zabezpieczeniu przed konfiskatą

Celem ustawy jest ochrona przed skutkiem roszczeń osób trzecich wobec dzieł sprowadzonych na teren Polski w celu ich ekspozycji na wystawach. Podobne ustawy istnieją już w wielu krajach⁸³ i oparte są na dwuetapowym trybie postępowania⁸⁴. Pierwszy etap polega na publicznym ogłoszeniu informacji o intencji sprowadzenia na teren kraju określonej grupy obiektów z kolekcji zagranicznych. Od chwili ogłoszenia spisu dzieł i podania miejsca, skąd są wypożyczane, rozpoczyna się okres otwarty dla roszczeń (3-6 miesięcy), jeśli roszczenia nie wpłyną, to z mocy ustawy nie można w czasie trwania ekspozycji (nie dłużej niż 12 miesięcy) dokonać zajęcia prokuratorskiego lub policyjnego obiektów na terenie kraju. Obiekty uzyskują „gwarancję państwa” i dopiero po ich powrocie do osoby fizycznej lub prawnej, od której zostały wypożyczone, ponownie mogą być przedmiotem roszczeń. Jeżeli w okresie poprzedzającym wypożyczenie wpłyną roszczenia, to muszą one być rozpatrzone przez użyczającego i mogą wpłynąć na decyzję odwołania wypożyczenia lub całej wystawy.



-----------------------------------------------
⁸³ Ustawy takie mają np.: Francja, Niemcy, Kanada, Belgia, Szwajcaria. Unia Europejska wypowiedziała się na ten temat w 1993 r. (European Union Directive on the Return of Cultural Objects Illegally Removed from the Territory of a Member State No. 93/7/EEC (OJ No. L74/74 March 1993)
⁸⁴ Por. A. O’Connell, Immunity from Seizure Study, MOMA, New York, wrzesień 2005 (raport przygotowany na zmówienie Ronalda Laudera, przewodniczącego Rady MOMA).