Sopocka Scena Off de BICZ z Sopotu to wyjątek na kulturalnej mapie Polski. To jeden z niewielu teatrów niezależnych w kraju, który jest w większości finansowany z budżetu samorządu miejskiego. Działa od 2003 roku w Teatrze na Plaży w Sopocie, jako jednostka organizacyjna Bałtyckiej Agencji Artystycznej BART. Od początku swojego istnienia jest kierowana przez swoją twórczynię – Ewę Ignaczak.
Scena skupia się przede wszystkim na produkcji i prezentacji spektakli teatralnych rezydujących przy niej zespołów: Teatru Stajnia Pegaza, Teatru Okazjonalnego, Teatru Off de BICZ, Teatru Lustra Strona Druga. Jednakże od początku swojej działalności realizuje również projekty związane z edukacją i animacją kultury.
Oprócz warsztatów teatralnych, które z czasem nabrały cech regularnej szkoły, prowadzonych w latach 2004 – 2007, czy organizowanych lekcji teatralnych – podczas których gimnazjaliści i licealiści oglądają spektakle Sceny Off de BICZ i słuchają wykładu zaproszonych wykładowców uniwersyteckich, najważniejszymi projektami społeczno-edukacyjnymi są „Teatr Zajechał” oraz założona w tym roku „Polska Akademia Teatru Niezależnego na Litwie”.
Teatr Zajechał miał latem 2009 roku swoją czwartą edycję. W ciągu dwóch miesięcy odwiedziliśmy 37 miejscowości województwa pomorskiego – niektóre tak małe, że nie można ich znaleźć na GoogleMaps. Zaprezentowaliśmy w sumie 74 spektakle 4 zespołów teatralnych. Część dla widowni dziecięcej, część dla młodzieży i dorosłych. Gramy w świetlicach wiejskich, szkołach, domach kultury, strażackich remizach, wożąc kotary, swój sprzęt oświetleniowy i nagłośnieniowy, by choć odrobinę oswoić trudną, nieteatralną przestrzeń, a widzom dać iluzję „prawdziwego teatru”. W tym roku nowością było przygotowanie specjalnego repertuaru dla dzieci. One zawsze są najwierniejszym i najwdzięczniejszym widzem – zawsze ciekawe, gotowego pomocy. W poprzednich latach nie dało się ich zniechęcić do oglądania spektakli dla dorosłych, choć musiały mierzyć się z trudnym repertuarem. W czasie „Teatru Zajechał” prezentujemy spektakle, które są w naszym regularnym repertuarze – niełatwy, syntetyczny teatr, często operujący skrótem, metaforą, silnym obrazem – autorskie adaptacje Witkacego, Gombrowicza, Bölla, Grassa, Lagerkvista, Szekspira. Nie chcemy stosować wobec prezentacji nawet w miejscowościach, gdzie teatr nie dotarł jeszcze nigdy przedtem, żadnej taryfy ulgowej, wychodząc z założenia, że wrażliwość, inteligencja widzów, którzy mieszkają daleko od wielkich centrów kultury nie różni się od miejskiej, „wyrobionej” widowni. W wielu miejscach byliśmy już po raz czwarty – niektórzy czekają na nas, jednocześnie wymagając coraz więcej – dyskutują, porównują z poprzednimi spektaklami, oceniają. Choć może się to wydać nieprawdopodobne, to podczas czterech edycji projektu w sumie zagraliśmy 304 razy, dla 22 230 widzów.
Nasz najnowszy projekt edukacyjny ma zupełnie inny charakter. Korzystając z doświadczeń w latach poprzednich, gdy Sopocka Scena Off de BICZ prowadziła regularne zajęcia teatralne, założyliśmy Polską Akademię Teatru Niezależnego na Litwie. We współpracy z Centrum Kultury w Solecznikach i jego dyrektorką Grażyną Zaborowską rozpoczęliśmy trzyletni cykl nauczania, podczas którego nasi słuchacze mają okazję nabyć i udoskonalić umiejętności praktyczne: świadomość ciała (trening fizyczny i psychofizyczny, elementy akrobatyki, ćwiczenia pamięci ciała i orientacji przestrzennej), praca nad głosem, rytmiką, gestem scenicznym, interpretacją tekstu (poezji i prozy), improwizacją, podstawami tańca klasycznego i współczesnego, a także choreografią, jak również pogłębią swą wiedzę teoretyczną z zakresu: filozofii, historii teatru polskiego, estetyki teatru oraz podstaw dramaturgii. Zajęcia odbywają się w Solecznikach, w systemie zaocznym – zjazdy są co dwa tygodnie, trwają dwa dni – całą sobotę i niedzielę, po 8 – 10 godzin. Na pierwszym roku mamy 25 osób – to głównie młodzież licealna z Solecznik i okolic, a także studenci, często dojeżdżający z Wilna. Pierwsze dwa lata to głównie zajęcia praktyczne, trzeci rok ma być raczej „dyplomowy” – słuchacze muszą przygotować pod okiem wykładowców własne spektakle, wykorzystując to wszystko, czego nauczyli się wcześniej.
Akademia nie tylko ma na celu wychowanie przyszłych aktorów, reżyserów, czy instruktorów teatralnych. Mamy świadomość, że część z naszych słuchaczy nie chce na stałe wiązać swojego życia zawodowego z teatrem, czy twórczością. Dla nich jednak to również szansa na pewnego rodzaju inwestycję intelektualną. Teatr jest sztuką bardzo interdyscyplinarną – na jego efekt, czyli na przedstawienie, składa się i sztuka aktorska i literatura, scenografia (a więc sztuki wizualne), a także filozofia, teoria literatury, elementy psychologii, komunikacji społecznej. Na naszych zajęciach poruszamy te wszystkie aspekty. Staramy się również, by praca nad słowem opierała się głównie na literaturze i dramaturgii współczesnej, co daje szansę na stały kontakt z najnowszymi trendami i dyskursami artystycznymi. Chcemy rozbudzić w nich ciekawość i zamiłowanie do literatury. Na zajęciach teoretycznych, prezentujemy filmy z zarejestrowanymi spektaklami współczesnych polskich reżyserów. Uczymy ich dyskutować o teatrze, a przy okazji o otaczającym świecie. Namawiamy do podejmowania ryzyka twórczego i zawodowego, a ramy teatru niezależnego, którego jesteśmy twórcami dają nam do tego wspaniałe narzędzia. Pokazujemy również, że różnorodność, współistnienie pomiędzy nacjami to wspaniała inspiracja i że można pracować na rzecz innych ponad naleciałościami historycznymi. Uczymy otwartości i samodzielnego, krytycznego myślenia, które jednocześnie musi nieść za sobą próbę twórczego rozwiązywania problemów. Tak naprawdę więc nie wychowujemy tylko przyszłych artystów, ale młodych, samodzielnych liderów, którzy mamy nadzieję w przyszłości wykorzystają swój potencjał także pracując na rzecz rozwoju własnego środowiska. Robimy to na Litwie, głównie wśród młodych Polaków (choć nie tylko), dlatego, że widzimy tam potrzebę wychowania kolejnego pokolenia nowoczesnych animatorów. Nie chcemy by było to incydentalne, jednorazowe działanie (warsztaty, kilkutygodniowy projekt teatralny, wymiana), ale cały proces, podczas którego przekażemy nie tylko wiedzę, ale i damy szanse na rozwój ich wszystkich możliwości. Młodzi ludzie, z którymi pracujemy nie przejawiają właściwie postaw roszczeniowych, stawiających wykładowców w roli dostarczyciela usług edukacyjnych, który muszą osiągnąć rezultat bez wysiłku ze strony „nabywcy”. Dają z siebie wszystko i są niezwykle pracowici, wymagając od nas jedynie ciągłego podnoszenia poziomu stawianych przed nimi zadań. Zaangażowanie słuchaczy Akademii, ich skupienie i poświęcenie sprawia, że praca daje zadziwiająco szybkie efekty. A przy okazji dla nas jest bardzo przyjemna i satysfakcjonująca.