Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]
 
Publiczność zgromadzona na pl. Matejki przed nie odsłoniętym jeszcze pomnikiem  Grunwaldzkim, 15 VII 1910; fot. Warcholik, Własność Archiwum Państwowego w Krakowie

INICJATYWA

W 1902 roku Marian Dubiecki ogłosił, na łamach "Czasu", artykuł będący hasłem inicjującym obchody rocznicy bitwy pod Grunwaldem. Jego myśl trafiła na rozbudzone, we wszystkich trzech zaborach, nadzieje Polaków na odzyskanie niepodległości.

Inteligencja polska oraz elity polityczne i artystyczne, pod wpływem tego artykułu powołały Krajowy Komitet Obchodów Rocznicy Grunwaldzkiej - jednostkę odpowiedzialną za organizację wielkiego, ogólnonarodowego wydarzenia kulturalnego.


W konsekwencji w 1907 roku Kazimierz Bartoszewicz zwrócił się do Rady Miasta Krakowa z inicjatywą powołania Komitetu, pod przewodnictwem Juliana Leo i patronatem marszałka Stanisława Badeniego.


W nastroju uniesienia, entuzjazmu i ofiarności uformowano komitet wykonawczy i jego dziesięć sekcji roboczych. W działania Komitetu włączyli się artyści: Teodor Axentowicz, Wojciech Kossak, Feliks Nowowiejski, Henryk Uziębło, a dzieła dla uświetnienia programu obchodów ofiarowali: Władysław Anszyc, Stanisław Rączkowski, Lucjan Rydel, Józef Szujski, Władysław Żeleński.


Patronem duchowym i mecenasem całego przedsięwzięcia był wspaniały kompozytor, pianista i mąż stanu - Ignacy Paderewski.



IDEA
 
Pochód z Błoń na Wawel ulicą Grodzką, w trzecim dniu obchodów grunwaldzkich, 17 VII 1910; fot. Warcholik, Własność Archiwum Państwowego w Krakowie

Ideą Zjazdu Grunwaldzkiego była przede wszystkim chęć uczczenia rocznicy zwycięstwa
z 1410 roku. Ponadto uroczystość stała się pretekstem do zamanifestowania polskości, poprzez demonstrację jedności kultury narodowej i tradycji historycznej.


Jednak głównym celem wydarzenia było podtrzymanie ducha narodu w nieustannym dążeniu do odzyskania niepodległości państwa.




PROBLEMATYKA

Zjazd Grunwaldzki traktujemy umownie jako pierwszy Kongres Kultury Polskiej, choć
z kongresem - rozumianym jako zgromadzenie poświęcone obradom i dyskusjom - miał niewiele wspólnego. Był wielkim, uroczystym jubileuszem, który stał się masową patriotyczną demonstracją. Jego wyraz kulturowy określał fakt zjednoczenia nie tylko elit, ale całego narodu.


PRZEBIEG
Większość wydarzeń mających miejsce podczas Zjazdu stanowiły imprezy plenerowe na ulicach, placach, plantach, błoniach.


Ćwiczenia gimnastyczne Sokołów na Błoniach, uświetniające obchody grunwaldzkie, 16 VII 1910; fot. Warcholik, Własność Archiwum Państwowego w Krakowie

Odbyły się m.in.: pokazy Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół", wianki i regaty na Wiśle, festyny ludowe, wiece z udziałem przywódców politycznych, odsłonięcia pomników, pochody itd. Swój czas zyskały także bardziej kameralne wydarzenia: bankiet Komitetu Dziennikarzy, złożenie kwiatów przy nagrobku króla Władysława Jagiełły na Wawelu, „wieczornica góralska”, uroczyste złożenie hołdu Ignacemu Paderewskiemu w Ratuszu Krakowa i koncelebrowana w katedrze wawelskiej uroczysta msza święta, odprawiona w intencji Ojczyzny i dla upamiętnienia 500-letniej rocznicy zwycięskiej bitwy.



Podczas Zjazdu, do stutysięcznego wówczas Krakowa, przybyło sto pięćdziesiąt tysięcy osób z kraju i ze świata. Trzy dni przed rozpoczęciem obchodów wstrzymano wszelaki ruch w okolicy miasta, z wyjątkiem pociągów, które dowoziły uczestników wydarzenia.


Na Zjazd przybyły konne banderie z podkrakowskich wsi, delegacje górali podhalańskich, chłopów rzeszowskich, przedstawiciele i całe drużyny sokolskie – z Kongresówki, zaboru pruskiego, Śląska, Chorwacji, Czech, Węgier. Pojawiły się delegacje Polonii z Westfalii, Ameryki, Paryża, Wiednia, Moskwy i Wilna (Litwini odmówili udziału oficjalnej delegacji narodowej).


PODSUMOWANIE

Pomimo faktu, iż Zjazd Grunwaldzki nie był stricte kongresem kultury, bardziej niż którekolwiek z późniejszych zgromadzeń (1936, 1966, 1981, 2000) uaktywnił narodowe postawy Polaków, zainteresował opinię publiczną a także zgromadził liczne grupy osób z Polski i ze świata.


Zjazd stał się impulsem do pobudzenia świadomości narodowej, umocnienia więzi ogólnokrajowej, zapoczątkował również powstawanie ruchów niepodległościowych.


Kultura okazała się bodźcem do przeprowadzenia zmian w świadomości społecznej, a co za tym idzie w historii kraju.



BIBLIOGRAFIA
1. Kongres Kultury Polskiej 11-13 grudnia 1981, Oficyna Wydawnicza VOLUMEN, Instytut Kultury, Warszawa 2000.
2. http://www.krakow.pl/miasto/90rocznica
3. http://www.polonia-polska.pl/index.php?id=kr81108a


« Grudzień 2019 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31

Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo