Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Wolność wypowiedzi

Definicja
Wolność wypowiedzi (wolność słowa) oznacza możliwość swobodnego wyrażania swoich poglądów i myśli przez każdą jednostkę.


Umiejscowienie w systemie prawa

Prawo konstytucyjne
Prawa człowieka


Aktualny stan prawny
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483, ze zm.)


Opis

Wolność wypowiedzi została zagwarantowana w Konstytucji RP w rozdziale „Wolności i prawa osobiste” w art. 54. Zgodnie z tym przepisem każdemu zapewnia się wolność wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji. Ten sam przepis zakazuje cenzury prewencyjnej środków społecznego przekazu oraz koncesjonowania prasy. Dopuszcza jednak możliwość obowiązku uprzedniego uzyskania koncesji na prowadzenie stacji radiowej lub telewizyjnej.

Wolność wypowiedzi gwarantuje także m.in. Europejska konwencja praw człowieka w art. 10. Wolność wypowiadania poglądów należy do istotnych gwarancji zapewnionych w społeczeństwie demokratycznym.

Wolność słowa należy rozumieć szeroko, przy tym nie jest pojęciem jednolitym. Można więc mówić o np. wolności wypowiedzi w debacie publicznej, wolności wypowiedzi artystycznej, wolności wypowiedzi komercyjnej, czy wolności wypowiedzi prasowej itd. Szczególnie istotne znaczenie w demokratycznym społeczeństwie ma wolność wypowiedzi prasowej, ponieważ wiąże się z działalnością mediów.

Cenzura

Cenzura w Polsce została zniesiona po zmianach ustrojowych w 1990 r. w wyniku przyjęcia ustawy z dnia 11 kwietnia 1990 r. o uchyleniu ustawy o kontroli publikacji i widowisk, zniesieniu organów tej kontroli oraz o zmianie ustawy - Prawo prasowe (Dz. U. nr 29, poz. 173 ze zm.). Wcześniej kwestie cenzury regulowała ustawa z dnia 31 lipca 1981 r. o kontroli publikacji i widowisk (Dz. U. nr 20, poz. 99 ze zm.). Instytucją odpowiedzialną za sprawy cenzury był Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk oraz okręgowe urzędy kontroli publikacji i widowisk.

Cenzura oznaczała interwencję organów publicznych w działalność twórczą, naukową itp., sankcjonowała możliwość ograniczania wyrażania poglądów obywateli, niezgodnych z obowiązującą oficjalną ideologią państwa socjalistycznego.

Wolność środków masowego przekazu

Wolność ta została zagwarantowana przez Konstytucję RP w art. 14 w rozdziale poświęconym głównym zasadom ustrojowym, łączy się z wolnością słowa. Zgodnie z powołanym przepisem Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność prasy i innych środków społecznego przekazu. Gwarancji tej nie narusza konieczność uzyskania koncesji na działalność radiowo-telewizyjną, wydawaną na podstawie ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2004 r., nr 253, poz. 2531 ze zm.).

Omawiana wolność odnosi się do wszystkich rodzajów podmiotów działających na rynku mediów, tj. prasy drukowanej, elektronicznej, radia, telewizji. Na państwie spoczywa obowiązek powstrzymania się od aktywnej ingerencji w działalność funkcjonujących mediów.

Ograniczenia wolności


Wolność wypowiedzi może w pewnych przypadkach podlegać ograniczeniom, zgodnie z art. 31 Konstytucji RP. Takie ograniczenia mogą być jednak ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą co do zasady naruszać istoty tej wolności.

Na uwagę zasługuje fakt, że standardy w obszarze wolności wypowiedzi (w tym określenie marginesu dozwolonej interwencji władz publicznych w tą wolność) w państwach Rady Europy określa Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu w swoim stosunkowo bogatym orzecznictwie odnoszącym się do tej problematyki.


Bibliografia
  • W. Skrzydło, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2007.
  • B. Banaszak, A. Preisner (red.), Prawa i wolności obywatelskie w Konstytucji RP, Warszawa 2002.
  • J. Barta, R. Markiewicz, A. Matlak, Prawo mediów, Warszawa 2005.
  • J. Sobczak, Radiofonia i telewizja. Komentarz do ustawy, Kraków 2001.
  • J. Sobczak, Prawo prasowe. Komentarz, Warszawa 2008.
  • J. Hołda, Z. Hołda, D. Ostrowska, J.A. Rybczyńska, Prawa człowieka. Zarys wykładu, Warszawa 2008.
  • I. C. Kamiński, Swoboda wypowiedzi w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, Kraków 2006.
  • E. Nowińska, Wolność wypowiedzi prasowej, Warszawa 2007.
  • Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483, ze zm.).
  • Ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2004 r., nr 253, poz. 2531 ze zm.)
  • Ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. nr 5, poz. 24 ze zm.).
  • Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Europejska konwencja praw człowieka) sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.).
Prawo kultury i sztuki : Ustrojowe aspekty prawa kultury i sztuki
Autor : Joanna Hołda

Dodaj komentarz:

Nick:
E-mail:
Treść:
Wpisz tekst z obrazka: CAPTCHA Image

Inny obrazek


Komentarze:

« Lipiec 2019 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31

Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo