Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Sądownictwo

Definicja
Sądownictwo stanowi odrębną i niezależną od innych władz (ustawodawczej i wykonawczej) władzę sądowniczą.


Umiejscowienie w systemie prawa

Prawo konstytucyjne
Prawo administracyjne
Prawo karne
Prawo cywilne (w tym gospodarcze)
Inne akty prawne.


Aktualny stan prawny
  • Konstytucja RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.);
  • Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz.1070, ze zm.);
  • Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz. U. z 2007 r., Nr 226, poz. 1676, ze zm.);
  • Ustawa z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052, ze zm.);
  • Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. (Dz. U. Nr 153, poz.1269, ze zm.);
  • Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.);
  • Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. o Trybunale Stanu (Dz. U. z 2002 r., Nr 101, poz. 925, ze zm.).


Opis

Wymiar sprawiedliwości

Wymiar sprawiedliwości sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe, jak również Trybunał Stanu i Trybunał Konstytucyjny. Konstytucja ogranicza się do kwestii ogólnych dotyczących wymiaru sprawiedliwości, natomiast szczegółowe zasady dotyczące ustroju i właściwośi sądów oraz postępowania przed sądami określają odrębne ustawy. Konstytucyjną zasadą jest co najmniej dwuinstancyjne postępowanie sądowe.

Sądownictwo powszechne

Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów. Sądami powszechnymi są sądy: rejonowe, okręgowe i apelacyjne. Kontrolę nad ich działalnością (a także sądów wojskowych) sprawuje Sąd Najwyższy.

Postępowanie sądowe

Zasady postępowania przed sądami cywilnymi (i gospodarczymi) reguluje kodeks postępowania cywilnego, zasady postępowania w sprawach karnych kodeks postępowania karnego, kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia i kodeks karny skarbowy. Istnieją zasadnicze różnice miedzy tymi postępowaniami, w inny sposób są one inicjowane. Postępowanie cywilne rozpoczyna się w wyniku wniesienia pozwu (czy wniosku) złożonego przez zainteresowany podmiot do właściwego sądu.

W ramach postępowania karnego wyróżniamy postępowania inicjowane z urzędu na skutek złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa lub w wyniku złożenia wniosku (przestępstwa wnioskowe).
Od orzeczenia sądu w I instancji można, po spełnieniu określonych w odpowiednich przepisach przesłanek, wnieść apelację do sądu wyższej instancji (od orzeczeń sądów rejonowych będą to sądy okręgowe, od orzeczeń sądów okręgowych apelacyjne). Dopuszczony jest także nadzwyczajny środek odwoławczy, jednak nie od wszystkich orzeczeń sądów odwoławczych, mianowicie kasacja (postępowanie karne), skarga kasacyjna (postępowanie cywilne) do Sądu Najwyższego.

Sądownictwo administracyjne

Obok sądów powszechnych wymiar sprawiedliwości w Polsce sprawują sądy administracyjne (wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny). Sprawują one kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.

Postępowanie przed sądami administracyjnymi reguluje ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Postępowanie przed sądami administracyjnymi inicjuje wniesienie skargi na decyzję (postanowienie i inne) organu administracji publicznej. Od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, po spełnieniu określonych w prawie przesłanek, można wnieść skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Należy jednak podkreślić, że postępowanie przed sądami administracyjnymi jest możliwe, gdy zostanie wyczerpana droga postępowania administracyjnego, tj. przed odpowiednimi organami administracji publicznej.

Trybunały

Trybunał Konstytucyjny jest organem władzy sądowniczej, powołanym przede wszystkim do badania zgodności z Konstytucją aktów normatywnych i umów międzynarodowych.

Trybunał Stanu jest powołany do orzekania w sprawach naruszenia Konstytucji lub ustawy, w związku z zajmowanym stanowiskiem lub w zakresie swojego urzędowania. Odpowiedzialność konstytucyjną ponoszą: Prezydent, premier oraz ministrowie, Prezes Narodowego Banku Polskiego, Prezes Najwyższej Izby Kontroli, członkowie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych. W określonym zakresie odpowiedzialność taką ponoszą posłowie i senatorowie.


Instytucje/punkty informacyjne
www.nsa.gov.pl
www.sn.pl
www.trybunal.gov.pl


Bibliografia:
  • Bojanowski E., Cieślak Z., Lang J., Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2004
  • Ereciński T., Gudowski J., Iwulski J., Komentarz do prawa o ustroju sądów powszechnych i ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, Warszawa 2002
  • Jakubecki A., Bodio J., Demendecki T., Marcewicz O., Telenga P., Wójcik M.P., Kodeks postępowania cywilnego, Kraków 2005
  • Konstytucja Rzeczypospolitej polskiej z dnia z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.)
  • Skrzydło W., Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2007
  • Ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.)
  • Ustawa z dnia 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2007 r., Nr 111, poz. 765, ze zm.)
  • Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.)
  • Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.)
  • Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz.1070, ze zm.)
  • Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. - Prawo o ustroju sądów wojskowych (Dz. U. z 2007 r., nr 226, poz. 1676, ze zm.)
  • Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2008 r., Nr 133, poz. 848, ze zm.)
  • Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych. (Dz. U. Nr 153, poz.1269, ze zm.)
  • Ustawa z dnia 23 listopada 2002 r. - o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 240, poz. 2052, ze zm.)
  • Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. - Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2008 r., Nr 133, poz. 848, ze zm.)
  • Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.)
  • Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.)
  • Ustawa z dnia 26 marca 1982 r. - o Trybunale Stanu (Dz. U. z 2002 r., Nr 101, poz. 925, ze zm.)
  • Waltoś St., Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 2005
  • Woś T., Knysiak – Molczyk H., Romańska M., Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004
Prawo kultury i sztuki : Ustrojowe aspekty prawa kultury i sztuki
Autor : Joanna Hołda

Dodaj komentarz:

Nick:
E-mail:
Treść:
Wpisz tekst z obrazka: CAPTCHA Image

Inny obrazek


Komentarze:

« Wrzesień 2018 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo