Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Samorząd terytorialny

Definicja
Samorząd terytorialny to korporacja lokalnego społeczeństwa, o własnej wewnętrznej organizacji, wykonująca zadania państwowe. Jest osobą prawną, podlega nadzorowi państwa.


Umiejscowienie w systemie prawa
Prawo konstytucyjne
Prawo administracyjne


Aktualny stan prawny
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.); ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. Nr 142, poz.1591, ze zm.); ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. Nr 142, poz. 1592, ze zm.); ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. Nr 142, poz.1590, ze zm.), ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 80, poz. 872, ze zm.).


Opis


Samorząd terytorialny

Samorząd terytorialny wykonuje zadania publiczne nie zastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicznych. Samorząd terytorialny wykonuje zadania z zakresu administracji publicznej, nałożone na samorząd przez Państwo. Wykonywanie tej administracji następuje w wyniku decentralizacji, zakładającej samodzielne wykonywanie zadań przez wspólnoty samorządowe. Działalność samorządu terytorialnego jest względnie niezależna od innych organów rządowych, z czego wynika możliwość kształtowania własnej wewnętrznej organizacji, wybór organów przedstawicielskich (władz lokalnych) i stanowienia prawa miejscowego.

Samorząd wykonuje zadania we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność. Działania samorządu terytorialnego pozostają jednak pod kontrolą państwa.

Polski model samorządu terytorialnego wyróżnia samorząd lokalny – gminę i powiat oraz samorząd regionalny – województwo (trójstopniowy podział terytorialny państwa).

Gmina

Gmina jest podstawową jednostką samorządu terytorialnego. Jej mieszkańcy tworzą z mocy prawa wspólnotę samorządową na określonym terytorium. Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność, posiada osobowość prawną. Samodzielność gminy podlega ochronie sądowej, a jej ustrój jest określony w statucie.

Gmina wykonuje wszystkie zadania samorządu terytorialnego nie zastrzeżone dla innych jednostek samorządowych (zadania własne i zlecone). Do jej zadań należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty. Dotyczy to również spraw związanych z kulturą (w tym z bibliotekami gminnymi i innymi instytucjami kultury) oraz ochroną zabytków i opieką nad zabytkami.

Powiat

Mieszkańcy powiatu tworzą lokalną wspólnotę samorządową na określonym terytorium. Powiat wykonuje określone zadania publiczne (własne i zlecone) w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność, ma osobowość prawną. Samodzielność powiatu podlega ochronie sądowej, a o jego ustroju stanowi statut.

Powiat spełnia rolę uzupełniającą w stosunku do gminy, wykonuje określone zadania o charakterze ponadgminnym, m.in. kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami.

Województwo

Do samorządu regionalnego należy zaliczyć województwo. Jego zadania kształtują się inaczej niż gminy i powiatu, należy je rozpatrywać w kontekście funkcji, jakie pełni w strukturze całego państwa. Przedstawicielem rządu w województwie jest wojewoda. Samorząd województwa prowadzi politykę rozwoju województwa, określa strategię jego rozwoju. Składa się na to m.in. wspieranie rozwoju kultury oraz sprawowanie opieki nad dziedzictwem kulturowym i jego racjonalne wykorzystywanie. Samorząd województwa wykonuje zadania o charakterze wojewódzkim m.in. w zakresie kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami.

Kultura w samorządzie terytorialnym

Jednostki samorządowe sprawują mecenat nad działalnością kulturalną, polegający na wspieraniu i promocji twórczości, edukacji i oświaty kulturalnej, działań i inicjatyw kulturalnych oraz opieki nad zabytkami. Realizuje się to m.in. przez finansowanie (tworzenie i prowadzenie) samorządowych instytucji kultury i projektów kulturalnych z budżetów poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego.

Do instytucji kultury należy zaliczyć przede wszystkim: teatry, opery, operetki, filharmonie, orkiestry, instytucje filmowe, kina, muzea, biblioteki, domy kultury, ogniska artystyczne, galerie sztuki oraz ośrodki badań i dokumentacji w różnych dziedzinach kultury.


Bibliografia
  • Dolnicki B., Samorząd terytorialny, Kraków 2001
  • Hołda J., Hołda Z., Ostrowska D., Prawne podstawy działalności kulturalnej, Kraków 2005
  • Niewiadomski Z., Cieślak Z., Lipowicz I., Szpor G., Prawo administracyjne, Warszawa 2007
  • Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1592, ze zm.)
  • Ustawa z dnia z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz.1591, ze zm.)
  • Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz.1590, ze zm.)
  • Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2001 r., Nr 80, poz. 872, ze zm.)
  • Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206)
Prawo kultury i sztuki : Ustrojowe aspekty prawa kultury i sztuki
Autor : Joanna Hołda

Dodaj komentarz:

Nick:
E-mail:
Treść:
Wpisz tekst z obrazka: CAPTCHA Image

Inny obrazek


Komentarze:

« Listopad 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30

Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo