Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Fundacja

Definicja legalna
W doktrynie prawa ukształtowała się definicja fundacji, z której wynika, że jest to jednostka organizacyjna, posiadająca osobowość prawną, wyposażona w majątek przeznaczony na realizację określonego celu użyteczności publicznej i trwale z tym celem związana. Fundacja jest osobą prawną typu zakładowego, w związku z czym nie może mieć członków, a jej głównym substratem jest kapitał.


Umiejscowienie w systemie prawa
Prawo cywilne


Aktualny stan prawny
Wolność tworzenia fundacji gwarantuje Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483). Podstawę funkcjonowania fundacji stanowią przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (tekst jednolity: Dz. U. z 1991 r. Nr 46, poz. 203). Zakres sprawozdawczości z działalności fundacji określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 maja 2001 r. w sprawie ramowego zakresu sprawozdania z działalności fundacji (Dz. U. Nr 50, poz. 529). Fundacji posiadających status organizacji pożytku publicznego (patrz -> Organizacja pożytku publicznego) dotyczą dodatkowo przepisy ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873, ze zm.). Postępowanie rejestrowe regulują przepisy ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 roku o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 121, poz. 769) wraz z rozporządzeniami wykonawczymi.


Opis

Cele ustanowienia fundacji

Fundację tworzy się dla realizacji celów społecznie lub gospodarczo użyte¬cznych, w szczególności takich jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami.

Formy ustanowienia fundacji

W świetle prawa oświadczenie woli o ustanowieniu fundacji powinno być złożone w formie aktu notarialnego (czynność inter vivos). Zachowania tej formy nie wymaga się, jeśli ustanowienie następuje w testamencie (czynność mortis causa).

Osoba fundatora

Fundatorami mogą być osoby fizyczne oraz osoby prawne. Fundator określa cel fundacji oraz przeznacza na realizację tego celu określone składniki majątkowe.

Rejestracja


Fundacja nabywa osobowość prawną w wyniku wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. Wpis następuje po stwierdzeniu przez sąd ważności aktu ustano¬wienia fundacji oraz stwierdzeniu, że cel i statut fundacji są zgodne z przepisami.

Organy fundacji

Jedynym obligatoryjnym organem fundacji jest zarząd, który kieruje jej działalnością i reprezentuje ją na zewnątrz. Statut może przewidywać tworzenie obok zarządu innych organów, na przykład rady fundacji, rady programowej czy komisji rewizyjnej. Fundacja ubiegająca się o uzyskanie statusu organizacji pożytku publicznego (patrz -> Organizacja pożytku publicznego) ma obowiązek posiadać organ kontroli lub nadzoru.

Działalność gospodarcza

Fundacja może prowadzić działalność gospodarczą tylko w zakresie i na zasadach określonych w statucie.

Nadzór i kontrola

Wszelkie decyzje dotyczące fundacji, poczynając od wpisu fundacji do rejestru, przez uchylenie uchwały zarządu i zawieszenie zarządu, aż do likwidacji fundacji, podejmuje sąd rejestrowy. Po zarejestrowaniu fundacji sąd działa z reguły na wniosek ministra właściwego ze względu na cel fundacji lub na wniosek starosty właściwego ze względu na siedzibę fundacji.

Przykłady znanych fundacji polskich

Warto wspomnieć, że działający do dziś Dom Dziecka nr 15 w Warszawie wywodzi się z fundacji powołanej w 1736 r. przez księdza Gabriela Piotra Baudouina. Z kolei Zakład Narodowy im. Ossolińskich, został ufundowany przez Jerzego Maksymiliana Ossolińskiego w 1817 r. w Wiedniu jako fundacja Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. Natomiast w 1875 r., dzięki darowiźnie Leopolda Kronenberga, została powołana Szkoła Handlowa, prekursorka Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.


Instytucje/punkty informacyjne
www.ngo.pl
www.pozytek.gov.pl
www.isp.irg.pl/kompas


Rozwój sytuacji społeczno prawnej po 1989 r.
Uchwalenie ustawy o fundacjach w połowie lat 80 tych XX wieku stanowiło jeden z symptomów korozji systemu socjalistycznego w Polsce. Mimo że państwo kontrolowało i ograniczało wówczas rozwój fundacji, to jednak pozwoliło na ich powstawanie i niezależność po upływie 32 lat od ich likwidacji w 1952 r. Od 1984 r. ustawa o fundacjach była kilkakrotnie nowelizowana, jednak najistotniejsze znaczenie ma zmiana wprowadzona mocą ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o zmianie ustawy o fundacjach (Dz. U. Nr 46, poz. 203). Zasadniczemu ograniczeniu uległ wówczas nadzór właściwego ministra, w szczególności przez przekazanie sądowi rejestrowemu uprawnień w dziedzinie uchylania uchwał zarządu fundacji, zawieszania zarządu, wyznaczania zarządcy przymusowego, zarządzenia likwidacji fundacji oraz okre¬ślenia przeznaczenia środków majątkowych pozostających po jej likwidacji. Zmiany dotyczyły więc przyjęcia modelu nadzoru sądowego nad fundacjami. Tak jak w odniesieniu do stowarzyszeń, przyjęto możliwość prowadzenia przez fundację działalności gospodarczej bez uzyskania zgody organu administracji państwowej.


Statystyka
Fundacje są po stowarzyszeniach (patrz -> Stowarzyszenie) drugą co do popularności formą prawną działania organizacji pozarządowych (patrz -> Organizacja pozarządowa) w Polsce. W pierwszym kwartale 2008 r. w rejestrze REGON zarejestrowanych było 9106 fundacji.


Bibliografia
  • Arczewska M., Z historii fundacji w Polsce, „ Trzeci Sektor” nr 15 – zima 2008.
  • Granat M. (red.), Organizacje pozarządowe w Polsce. Podstawy prawno finansowe, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2000.
  • Izdebski H., Fundacje i stowarzyszenia. Komentarz. Orzecznictwo. Skorowidz, AJP Partners S.C., Łomianki 2001.
  • Rodzaje i liczba organizacji, dane liczbowe dostępne pod adresem: http://civicpedia.ngo.pl.
  • Suski P., Stowarzyszenia i fundacje, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005.
  • Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (tekst jednolity: Dz. U. z 1991 r. Nr 46, poz. 203).
Prawo kultury i sztuki : Prawo organizacji pozarządowych
Autor : Magdalena Arczewska

Dodaj komentarz:

Nick:
E-mail:
Treść:
Wpisz tekst z obrazka: CAPTCHA Image

Inny obrazek


Komentarze:

« Kwiecień 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo