Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Dozwolony użytek utworów

Definicja
Autorskie prawa majątkowe przysługujące twórcom w odniesieniu do ich utworów bywają przez ustawodawców ograniczane w interesie publicznym. Chodzi tu o stworzenie możliwości korzystania z dzieł, w ściśle określony sposób, bez potrzeby uzyskiwania zgody ich twórców. Możliwość wprowadzania ograniczeń monopolu autorskiego przewidują konwencje międzynarodowe z zakresu prawa autorskiego oraz dyrektywy obowiązujące w Unii Europejskiej. Problematyce tej poświęcone zostały przepisy art. 23-35 polskiej ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wynikające z nich regulacje pozwalają wyróżnić dwie podstawowe formy ograniczeń prawa autorskiego w postaci: dozwolonego użytku osobistego i dozwolonego użytku publicznego.


Umiejscowienie w systemie prawa

Prawo cywilne


Aktualny stan prawny
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631, ze zm.), określana dalej w skrócie jako „pr. aut.”.


Opis

Dozwolony użytek osobisty
Dozwolony użytek osobisty umożliwia swobodne korzystanie przez człowieka z utworów na swoje prywatne potrzeby. Zgodnie z przepisem art. 23 pr. aut. wolno bez zezwolenia twórcy, nieodpłatnie korzystać z już rozpowszechnionego utworu w zakresie własnego użytku osobistego. Ustęp drugi tego artykułu precyzuje, że zakres własnego użytku osobistego obejmuje korzystanie z pojedynczych egzemplarzy utworu przez krąg osób pozostających w związku osobistym, w szczególności pokrewieństwa, powinowactwa lub stosunku towarzyskiego. Powołany przepis nie upoważnia jednak do budowania według cudzego utworu architektonicznego i architektoniczno urbanistycznego oraz do korzystania z elektronicznych baz danych spełniających cechy utworu, chyba że dotyczy to własnego użytku naukowego niezwiązanego z celem zarobkowym. Dozwolony użytek osobisty nie obejmuje także programów komputerowych. Zgodnie z przepisem art. 100 pr. aut. regulacja ta znajduje również zastosowanie w odniesieniu do wszystkich przedmiotów praw pokrewnych (zob. – PRAWA POKREWNE PRAWU AUTORSKIEMU).

Dozwolony użytek publiczny

Dozwolony użytek publiczny umożliwia wykorzystywanie utworów, w ściśle określony sposób, bez konieczności uzyskiwania na taką eksploatację zgody samego twórcy, a czasami nawet bez obowiązku zapłaty mu z tego tytułu jakiegokolwiek wynagrodzenia. Wprowadzenie przez ustawodawcę przepisów dotyczących dozwolonego użytku publicznego zostało podyktowane istotnymi potrzebami społecznymi, takimi jak: sprawna wymiana informacji o bieżących wydarzeniach politycznych, kulturalnych i gospodarczych, potrzeby nauki, oświaty i kultury. Chodzi tu zatem o zaspokojenie szczególnie ważnych potrzeb ogólnospołecznych, którym ustawodawca daje pierwszeństwo przed indywidualnymi interesami majątkowymi twórców (zob. np. – CYTAT). Problematyce dozwolonego użytku publicznego zostały poświęcone art. 24-35 pr. aut., które przewidują konkretne sytuacje, w których możliwe jest skorzystanie z chronionego dzieła bez pytania o zgodę twórcy. Na podstawie art. 100 pr. aut. przepisy te znajdują również zastosowanie w odniesieniu do wszystkich przedmiotów praw pokrewnych.

Ogólne zasady odnoszące się do korzystania z utworów w ramach dozwolonego użytku
Korzystając z utworu w ramach dozwolonego użytku, należy pamiętać o dwóch fundamentalnych zasadach wynikających z art. 34 i art. 35 pr. aut. W świetle pierwszego z nich można korzystać z utworów w granicach dozwolonego użytku „pod warunkiem wymienienia imienia i nazwiska twórcy oraz źródła”. Przyjęto jednak zasadę, że podanie twórcy i źródła powinno uwzględniać istniejące możliwości. Zgodnie z przepisem art. 35 pr. aut. dozwolony użytek nie może natomiast naruszać normalnego korzystania z utworu lub godzić w słuszne interesy twórcy.


Instytucje/punkty informacyjne
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
ul. Krakowskie Przedmieście 15/17
00-071 Warszawa
tel. (22) 42 10 327


Bibliografia
  • Barta J., Błeszyński J., Czajkowska Dąbrowska M., Grzeszak T., Grzybowski S., Kępiński M., Markiewicz R., Nowicka A., Poźniak Niedzielska M., Preussner Zamorska J., Traple E., Wojciechowska A., Wojnicka E., System Prawa Prywatnego. Prawo autorskie, tom 13, red. J. Barta, Warszawa 2007
  • Barta J., Czajkowska Dąbrowska M., Ćwiąkalski Z., Markiewicz R., Traple E., Prawo autorskie i prawa pokrewne – Komentarz, wydanie IV, Zakamycze 2005
  • Barta J., Markiewicz R., Prawo autorskie, Wolters Kluwer, Warszawa 2008
  • Marcinkowska J., Dozwolony użytek w prawie autorskim – podstawowe zagadnienia, Zakamycze 2004
  • Matlak A., Prawo autorskie w społeczeństwie informacyjnym, Zakamycze 2004
  • Niżankowska A., Prawo do integralności utworu, Wolters Kluwer, Warszawa 2007
Prawo kultury i sztuki : Prawo autorskie
Autor : Andrzej Matlak

Dodaj komentarz:

Nick:
E-mail:
Treść:
Wpisz tekst z obrazka: CAPTCHA Image

Inny obrazek


Komentarze:

« Lipiec 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31

Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo