Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Autorskie prawa osobiste

Definicja
Zgodnie z przepisem art. 16 polskiej ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, autorskie prawa osobiste chronią nieograniczoną w czasie i niepodlegającą zrzeczeniu się lub zbyciu więź twórcy z utworem. Ustawodawca wyjaśnia przy tym, że prawa te chronią w szczególności:
  • autorstwo utworu,
  • oznaczanie utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo anonimowe jego udostępnianie,
  • nienaruszalność treści i formy utworu oraz jego rzetelne wykorzystywanie,
  • decyzję twórcy o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności,
  • nadzór autorski nad sposobem korzystania z utworu.

Umiejscowienie w systemie prawa
Prawo cywilne


Aktualny stan prawny
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631, ze zm.), określana dalej w skrócie jako „pr. aut.”.


Opis
Treść art. 16 pr. aut. wskazuje, że autorskie prawa osobiste chronią pewnego rodzaju niematerialną więź intelektualną (węzeł uczuciowy) łączącą twórcę z jego utworem. Prawa te nie wygasają (są bezterminowe), w odróżnieniu od autorskich praw majątkowych, których okres ochrony upływa zasadniczo po 70 latach od śmierci twórcy (zob. – CZAS OCHRONY AUTORSKICH PRAW MAJĄTKOWYCH). Autorskich praw osobistych nie można się zrzec, są one także niezbywalne, co oznacza, że twórca nie może przenieść ich na inny podmiot, np. na podstawie umowy. W literaturze prawniczej przyjmuje się jednak, że twórca może zezwolić osobie trzeciej na wykonywanie tych praw (np. na pewne formy modyfikacji utworu lub decydowanie o sposobie oznaczenia dzieła imieniem i nazwiskiem autora) bez ich jednoczesnego przenoszenia na inny podmiot.

Wykonywanie autorskich praw osobistych
Twórca może osobiście wykonywać autorskie prawa osobiste. Po śmieci autora prawa te mogą – zgodnie z przepisem art. 78 ust. 2-4 pr. aut. – wykonywać: małżonek zmarłego, a w jego braku kolejno: zstępni, rodzice, rodzeństwo, zstępni rodzeństwa. Jeżeli twórca nie wyraził innej woli, o ochronę autorskich praw osobistych może wystąpić również stowarzyszenie twórców właściwe ze względu na rodzaj twórczości lub organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi, która zarządzała prawami autorskimi zmarłego twórcy.

Cywilnoprawna ochrona autorskich praw osobistych

W świetle przepisu art. 78 ust. 1 pr. aut. twórca, którego autorskie prawa osobiste zostały zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania.
W razie dokonanego już naruszenia autorskich praw osobistych, twórca może żądać:
  • zaniechania tego działania,
  • dopełnienia przez osobę, która dopuściła się naruszenia, czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności złożenia publicznego oświadczenia o odpowiedniej treści i formie,
  • przyznania twórcy przez sąd odpowiedniej sumy pieniężnej tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę (jeśli naruszenie było zawinione),
  • zobowiązania sprawcy naruszenia, aby uiścił odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez twórcę cel społeczny (jeśli naruszenie było zawinione).

Odpowiedzialność karna za naruszenie autorskich praw osobistych
Zgodnie z przepisem art. 115 pr. aut., kto przywłaszcza sobie autorstwo albo wprowadza w błąd co do autorstwa całości lub części cudzego utworu podlega:
  • grzywnie,
  • karze ograniczenia wolności albo
  • karze pozbawienia wolności do lat 3.
Tej samej karze podlega, kto rozpowszechnia bez podania nazwiska lub pseudonimu twórcy cudzy utwór w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, ewentualnie publicznie zniekształca taki utwór.


Instytucje/punkty informacyjne

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
ul. Krakowskie Przedmieście 15/17
00-071 Warszawa
tel. (22) 42 10 327


Bibliografia

  • Barta J., Błeszyński J., Czajkowska Dąbrowska M., Grzeszak T., Grzybowski S., Kępiński M., Markiewicz R., Nowicka A., Poźniak Niedzielska M., Preussner Zamorska J., Traple E., Wojciechowska A., Wojnicka E., System Prawa Prywatnego. Prawo autorskie, tom 13, red. J. Barta, Warszawa 2007
  • Barta J., Czajkowska Dąbrowska M., Ćwiąkalski Z., Markiewicz R., Traple E., Prawo autorskie i prawa pokrewne – Komentarz, wydanie IV, Zakamycze 2005
  • Barta J., Markiewicz R., Prawo autorskie, Wolters Kluwer, Warszawa 2008
  • Niżankowska A., Prawo do integralności utworu, Wolters Kluwer, Warszawa 2007
Prawo kultury i sztuki : Prawo autorskie
Autor : Andrzej Matlak

Dodaj komentarz:

Nick:
E-mail:
Treść:
Wpisz tekst z obrazka: CAPTCHA Image

Inny obrazek


Komentarze:

« Maj 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31

Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo