Polski
Odpowiedzialność karna za popełnienie przestępstw związanych z nielegalnym wywozem zabytków.
Umiejscowienie w systemie prawa
Prawo administracyjne
Prawo karne
Aktualny stan prawny
- Ustawa z dnia 23 lipca 2003r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568);
- Rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 19 kwietnia 2004r. w sprawie wywozu zabytków i przedmiotów o cechach zabytków za granicę (Dz. U. Nr 84, poz. 789);
- Rozporządzenie Rady (WE) Nr 116/2009 z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie wywozu dóbr kultury (Dz. Urz. WE L 39 z 10.02.2009r.);
- Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2008 r .w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2009 r.(M.P. z dnia 25 lipca 2008 r. nr 55 poz. 499).
Opis
Pomimo, że do ścigania przestępstw przeciw zabytkom w przypadku nielegalnego wywozu zastosowanie mają przepisy karne kodeksowe to przedmiot przestępstwa został określony w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami przewiduje sankcje za wywóz zabytków bez pozwolenia oraz w sytuacji wcześniejszego wywozu na podstawie pozwoleń czasowych nie przywiezienia zabytku w okresie ważności pozwolenia.
Wobec sprawcy może być orzeczona kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat w sytuacji gdy sprawca działa umyślnie. Ustawodawca wprowadził również sankcje w przypadku nieumyślnego działania. Sprawca czynu podlega wówczas grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
Dodatkowo w razie skazania za przestępstwo polegające na wywozie zabytku za granicę bez wymaganego prawem pozwolenia oraz nieprzywiezienia zabytku do kraju w okresie ważności pozwolenia gdy sprawca działa świadome, sąd orzeka, a w sytuacji nieumyślności sąd może orzec, nawiązkę na wskazany cel społeczny związany z opieką nad zabytkami w wysokości od trzykrotnego do trzydziestokrotnego minimalnego wynagrodzenia. Orzekanie tej nawiązki jest więc obligatoryjne lub fakultatywne.
W sytuacji nieumyślności są może odstąpić od orzekania tej nawiązki. Nawiązka stosownie do Obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2008 r .w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2009 r. minimalne wynagrodzenie za pracę od dnia 1 stycznia 2009 r. wynosi 1276 zł).
Dodatkowo Sąd może orzec przepadek zabytku, chociażby nie stanowił on własności sprawcy.
Wyżej wskazane przepisy karne stosuje się również do rozporządzenia Rady (WE) 116/2009 w sprawie wywozu dóbr kultury. Art. 9 tegoż rozporządzenia wskazuje, iż państwa członkowskie przyjmują przepisy dotyczące sankcji za naruszenie przepisów niniejszego rozporządzenia i podejmują wszelkie środki niezbędne do zapewnienia wprowadzenia ich w życie.
Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. W razie wywozu dóbr kultury do krajów trzecich co istotne będzie to dotyczyło również obiektów z innych krajów członkowskich Unii Europejskiej.
Instytucje/punkty informacyjne
www.oozp.pl
Rozwój sytuacji społeczno-prawnej po 1989 roku
Obowiązujące sankcje karne za nielegalny wywóz zabytku lub ich nieterminowy przywóz w sytuacji gdy sprawca działał nieumyślnie zostały zaostrzone w stosunku do poprzednich uregulowań obowiązujących na mocy ustawy z dnia 15 lutego 1962r. o ochronie dóbr kultury. Zasadniczą zmianą jest również wprowadzenie nawiązki na wskazany cel społeczny związany z opieką nad zabytkami.
Bibliografia
- R. Golat., Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Komentarz, Kraków 2004.
- K. Zeidler, Prawo dziedzictwa kultury, Kraków 2007.
- W. Paczuski, Czy obowiązujące przepisy są prawnym narzędziem ścigania przestępstw nielegalnego wywozu i przywozu zabytków ? [w:] Prawnokarna ochrona dziedzictwa kultury, pod red. J. Kaczmarka, Kraków 2006.
Słowa kluczowe
Przestępstwo
Sankcje karne
Dodaj komentarz:
Komentarze: