Z jednej strony, zwłaszcza twórcy wskazują, iż nigdy nie byli narażeni w tym stopniu co współcześnie na działania pirackie i straty z tym związane, zwłaszcza z wykorzystaniem Internetu. Dotyczy to przede wszystkim muzyki, filmów i programów komputerowych [łącznie z grami]. Także powszechne kserowania „wszystkiego” jest źródłem problemów dla wydawców i autorów. Zjawiska te – w takim ujęciu - powodują pauperyzację twórców oraz istotne ograniczenia dla rozwoju przemysłu w branżach „autorskich”.
Z drugiej strony, zarzuca się nadmierną rygorystyczność prawa autorskiego, zawłaszczanie przez nie kolejnych sfer objętych dozwolonym użytkiem publicznym [m.in. poprzez przedłużanie czasu ochrony, wprowadzanie nowych przedmiotów prawa autorskiego, zakaz usuwania zabezpieczeń technicznych] oraz blokowanie przez takie prawo rozwoju i prawidłowego funkcjonowania Internetu.
W części problemy te próbują eliminować ruchy „wolnościowe” [open source, Creative Commons], a także dobrowolne kodeksy dobrych praktyk [m.in. przyjmowane przez świadczących usługi w Internecie]. Wydaje się jednak, iż bez zmian prawa autorskiego – skierowanych na ukształtowanie nowej równowagi pomiędzy uprawnieniami twórców, konsumentów i pośredników w udostępnianiu dóbr kultury – nie da się usunąć istniejących napięć, a zwłaszcza zapewnienia optymalnego funkcjonowania Internetu.
Chcielibyśmy – w świetle powyższych ocen – rozpocząć dyskusję nad racjonalną ewolucją prawa autorskiego w perspektywie nie tylko prawa polskiego, lecz także prawa międzynarodowego i prawa Unii Europejskiej. Nie budzi bowiem wątpliwości, iż bardziej zasadnicze zmiany prawa polskiego, muszą być poprzedzone stosowaną nowelizacją konwencji międzynarodowych lub dyrektyw UE. Najogólniej ujmując chodzi o takie jego ukształtowanie, by zapewniając ochronę słusznych interesów [głównie majątkowych] twórców, umożliwić szersze wykorzystywanie utworów i przedmiotów praw pokrewnych – bez uzyskiwania odrębnej zgody uprawnionych podmiotów – w celach informacyjnych, dla twórczej transformacji, a także dla biernego korzystania z nich przez „konsumentów rozrywki”. Być może, równocześnie, pojawią się także sugestie, w jaki sposób zapewnić bardziej efektywne egzekwowanie obowiązującego prawa polskiego w sferze zwalczania piractwa.
Zapoznaj się z bibliografią i interesującymi linkami do dyskusji »


Polski














