Polski
W świetle art. 104 ust. 1 prawa autorskiego organizacjami zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi są stowarzyszenia zrzeszające twórców, artystów wykonawców, producentów lub organizacje radiowe i telewizyjne, których statutowym zadaniem jest zbiorowe zarządzanie i ochrona powierzonych im praw autorskich lub praw pokrewnych. Organizacje takie działają na podstawie „zezwolenia” udzielonego im przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Umiejscowienie w systemie prawa
Prawo cywilne
Aktualny stan prawny
- Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631, ze zm.), określana dalej w skrócie jako „pr. aut.”.
- Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (tekst jednolity: Dz. U. 2001 r. Nr 79, poz. 855, ze zm.).
Rozwój technicznych środków rozpowszechniania utworów sprawił, iż organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi zaczęły odgrywać w praktyce bardzo ważną rolę. Istnienie i funkcjonowanie tych organizacji tłumaczy się tym, iż bez ich pomocy sam twórca nie byłby w stanie wykonywać swoich praw autorskich.
Działanie organizacji zbiorowego zarządzania jest szczególnie istotne w sytuacji masowego korzystania z utworów i dóbr chronionych w ramach praw pokrewnych (np. w ramach publicznego odtwarzania, nadań radiowych lub telewizyjnych, reemisji kablowej). Żaden indywidualny twórca nie ma bowiem praktycznej możliwości ustalenia, czy w danym momencie, w konkretnym miejscu na świecie jakiś użytkownik nie korzysta z jego utworu, np. muzycznego. Tym bardziej nie jest on w stanie sprawdzić, czy korzystanie to jest objęte granicami dozwolonego użytku (zob. – DOZWOLONY UŻYTEK UTWORÓW), czy jest dokonywane z naruszeniem jego prawa. Poza tym, gdy z korzystaniem z utworu wiąże się obowiązek zapłaty przez użytkownika na rzecz twórcy wynagrodzenia, wówczas zawarcie indywidualnej umowy z twórcą i każdorazowe określenie wysokości tego wynagrodzenia w poważnym stopniu uniemożliwiałoby funkcjonowanie większości podmiotów masowo eksploatujących utwory.
Rolą organizacji zbiorowego zarządzania jest więc pobranie stosownego wynagrodzenia od użytkownika z tytułu wykorzystywania przez niego określonego utworu, a następnie przekazanie wynagrodzenia uprawnionemu twórcy.
W Polsce działa obecnie kilkanaście organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i pokrewnymi. Do najważniejszych z nich należą: Stowarzyszenie Autorów ZAiKS, Stowarzyszenie Filmowców Polskich – ZAPA, ZASP, SAWP, STOART, KOPiPOL, ZPAV.
Instytucje/punkty informacyjne
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
ul. Krakowskie Przedmieście 15/17
00-071 Warszawa
tel. (22) 42 10 327
Stowarzyszenie Autorów ZAiKS
ul. Hipoteczna 2
00-092 Warszawa
tel. (22) 827 60 61
Stowarzyszenie Filmowców Polskich – ZAPA
ul. Żelazna 28/30
00-832 Warszawa
tel. (22) 581 43 60
Związek Artystów Scen Polskich – ZASP
Al. Ujazdowskie 45
00-536 Warszawa
Stowarzyszenie Artystów Wykonawców SAWP
ul. Tagore 3
02-647 Warszawa
tel. (22) 624 90 66
Związek Artystów Wykonawców STOART
ul. Nowy Świat 64
00-357 Warszawa
tel. (22) 827 83 71
Stowarzyszenie Zbiorowego Zarządzania Prawami Autorskimi
Twórców Dzieł Naukowych i Technicznych KOPiPOL
ul. Warszawska 30 lok. 19
25-433 Kielce
tel. (41) 341 54 39
Związek Producentów Audio Video ZPAV
ul. Kruczkowskiego 12 m. 2
00-380 Warszawa
tel. (22) 622 92 19
Bibliografia
- Barta J., Błeszyński J., Czajkowska Dąbrowska M., Grzeszak T., Grzybowski S., Kępiński M., Markiewicz R., Nowicka A., Poźniak Niedzielska M., Preussner Zamorska J., Traple E., Wojciechowska A., Wojnicka E., System Prawa Prywatnego. Prawo autorskie, tom 13, red. J. Barta, Warszawa 2007
- Barta J., Czajkowska Dąbrowska M., Ćwiąkalski Z., Markiewicz R., Traple E., Prawo autorskie i prawa pokrewne – Komentarz, wydanie IV, Zakamycze 2005
- Barta J., Markiewicz R., Prawo autorskie, Wolters Kluwer, Warszawa 2008
- Matlak A., Prawo autorskie w społeczeństwie informacyjnym, Zakamycze 2004
Dodaj komentarz:
Komentarze: