Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

INICJATYWA:
Pomysł zwołania Kongresu Kultury Polskiej pojawiał się pod koniec lat dziewięćdziesiątych, podczas takich wydarzeń jak: Krajowy Kongres Kultury Wsi (Jasna Góra, 1997), VI Kongres Regionalnych Towarzystw Kultury (Radom, 1998), Forum Sejmików i Kongresów Regionalnych (Płock, 1998).

Idea zjazdu zyskała szeroką aprobatę społeczną. Od lutego do kwietnia 1999 r. trwały rozmowy i konsultacje prowadzone przez inicjatorów zwołania Kongresu – Anatola Jana Omelaniuka i Andrzeja Tyszkę, a ich owocem stało się zawiązanie Grupy Inicjatywnej w składzie:

o. Leon Dyczewski (profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego),
Gustaw Holoubek (aktor, dyrektor Teatru Ateneum w Warszawie),
Jan Maria Jackowski (poseł na Sejm RP),
Ks. Wiesław Niewęgłowski (krajowy duszpasterz środowisk twórczych),
Anatol Jan Omelaniuk (przewodniczący Rady Krajowej Regionalnych Towarzystw Kultury),
Barbara Otwinowska (profesor Instytutu Badań Literackich PAN),
Andrzej Rottermund (dyrektor Zamku Królewskiego w Warszawie),
Andrzej Tyszka (profesor Instytutu Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego).

Pierwsze spotkanie grupy odbyło się 12 maja 1999 r. na Zamku Królewskim w Warszawie. Podczas zebrania - prowadzonego przez prof. Andrzeja Rottermunda - uznano, iż Polska potrzebuje nowego spojrzenia i publicznej debaty odnośnie stanu kultury u progu XXI wieku.

KOMITET i RADA PROGRAMOWA:
W wyniku rozmów i konsultacji powołano Komitet Organizacyjny i Radę Programową Kongresu Kultury Polskiej.
Przewodniczącym Komitetu został Profesor Andrzej Siciński, zastępcami mianowano: Macieja Iłowieckiego, Anatola Omelaniuka i Andrzeja Tyszkę , a na sekretarza wybrano Jana Wojciechowskiego W skład zespołu weszły 42 osoby czynnie działające na polu kultury w Polsce.

W Radzie Programowej zasiedli:

prof. Andrzej Tyszka – przewodniczący
prof. Stefan Bednarek,
dr Zbigniew Benedyktowicz,
prof. Janusz Bogdanowski,
ks. Prof. Leon Dyczewski,
Krzysztof Gierałtowski,
dr hab. Dorota Folga-Januszewska,
dr hab. Leszek Korporowicz,
prof. Teresa Kostyrko,
Andrzej Łapicki,
Cezary Michalski,
dr Andrzej Nowak,
prof. Barbara Otwinowska,
prof. Jacek Purchla,
prof. Andrzej Rottermund,
Stefan Sutkowski.

Patronat nad Kongresem Kultury Polskiej objęli: Prezydent RP, Prymas Polski, Marszałek Sejmu RP, Marszałek Senatu RP, Prezes Rady Ministrów, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Minister Edukacji Narodowej i Minister Nauki. Przy zjeździe współpracowali: Fundacja Kultury, Instytut Kultury, Rada Krajowa Regionalnych Towarzystw Kultury.

IDEA:
Idee przewodnie Kongresu Kultury Polskiej, sformułowane podczas pierwszego spotkania na Zamku Królewskim, opierały się na następujących stwierdzeniach:
„Kultura polska jest najwyższym dobrem narodowym – dziedzictwem o 1000-letniej trwałości, zbudowanym na zrębie cywilizacji europejskiej i chrześcijaństwa.

Kultura polska jest na tle cywilizacji europejskiej kulturą swoistą, rodzimą w najlepszym tego słowa znaczeniu, a jednocześnie o cechach uniwersalnych. Społeczeństwo polskie jest pełnoprawnym podmiotem kultury europejskiej – jednym wśród wielu podmiotów narodowych Europy Ojczyzn.

Kultura Polska po przemianach ostatnich 10 lat stała się niepodległa, suwerenna i demokratyczna. Nabrała ona charakteru otwartego, pluralistycznego i policentrycznego, jest kulturą samorządną i obywatelską.

W swych podstawowych ideach kultura polska jest kontynuacją odnawiającego się i zmieniającego kanonu obejmującego większość obywateli polskich, a zarazem respektuje i szanuje aspiracje mniejszości społecznych do ich własnej tożsamości.

Rozwój i trwałość kultury polskiej jest przedmiotem perspektywicznie pojmowanej polskiej racji stanu, polskiego interesu narodowego. Jest fundamentem i gwarancją polskiej tożsamości, a zarazem warunkiem kontynuacji dorobku, twórczości i uczestnictwa w niej obywateli Rzeczypospolitej Polskiej”[1].

PROBLEMTYKA:

Inicjatywa powołania Kongresu zrodziła się z dyskusji twórców, animatorów, menedżerów, związków i stowarzyszeń regionalnych związanych z kulturą.

W zamyśle organizatorów zjazd miał stać się wyrazem koalicji różnych środowisk kulturotwórczych oraz forum afirmacji kultury pojmowanej jako zasób najlepszych wartości, źródło tożsamości narodowej i czynnik rozwoju społecznego. Miał być impulsem do powstania rzetelnej diagnozy stanu kultury polskiej na przełomie wieków i jednocześnie stworzenia projektu na przyszłość.

"Pojawiła się potrzeba rozmowy, zderzenia krytycznych uwag na temat polskiej kultury z głosami pozytywnymi, wskazania tego, co jest dobre, o co trzeba szczególnie dbać, a co zmienić" [1] - mówił podczas wystąpienia prof. Andrzej Siciński.

Organizatorom zależało przede wszystkim na poruszenie kwestii zacieśniania więzi z dziedzictwem innych narodów, w szczególności należących do UE, tak aby nie osłabiło to tożsamości własnej kultury.

Jednym z głównych wątków tematycznych Kongresu były źródła finansowania, które Jacek Weksler tak podsumował podczas swojego wystąpienia: "kultura jest jedyną dziedziną życia społecznego, która od czasu zmian systemowych w 1989 r. nie została poddana reformom, chyba że uznać za nią redukcję wydatków”[1].

PRZEBIEG:
Otwarcia Kongresu dokonał w przemówieniu wstępnym przewodniczący Komitetu Organizacyjnego - prof. Andrzej Siciński. Referat inauguracyjny wygłosił Ryszard Kapuściński.

Powitalnie przemówili przedstawiciele najwyższych władz państwowych: Aleksander Kwaśniewski (Prezydent RP), Jerzy Buzek (Premier Rady Ministrów), Alicja Grześkowiak (Marszałek Senatu), Kazimierz Michał Ujazdowski (Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego).

Na otwarciu wyświetlony został film o Kongresie Kultury Polskiej z 1981 roku, zatytułowany "Kronika przerwanego Kongresu", w reżyserii Ewy Bielskiej (producent Mirosław Chojecki).

Udział w zjeździe wzięło ponad 1 000 osób, reprezentujących różnorodne środowiska kulturalne. Przybyli m.in. sekretarze i podsekretarze stanu Kancelarii Prezydenta, Kancelarii Premiera; wiceministrowie: nauki, kultury, edukacji i spraw zagranicznych; prezesi telewizji, radia; redaktorzy naczelni czasopism oraz dyrektorzy narodowych instytucji kultury.

Moderatorami obrad uczyniono: Stefana Bednarka, Macieja Iłowieckiego, Michała Jagiełło, Kazimierza Kaczora, Jacka Purchlę, Andrzeja Rottermunda, Jana Skórzyńskiego, Stefana Sutkowskiego, Andrzeja Tomaszewskiego, Andrzeja Tyszkę, Cezarego Wodzińskiego, Jana Stanisława Wojciechowskiego, Dorotę Ilczuk i Piotra Wojciechowskiego.

Wygłoszono 230 wypowiedzi. Odbyły się cztery debaty plenarne (Twórczość i potencjał twórczy Polaków, Elity i autorytety współczesności, Spotkanie dziedzictwa z ponowoczesnością, Spór o istotę i przyszłość polskości) i dziewięć forów tematycznych (Ochrona dziedzictwa kulturowego w Polsce; Wieloetniczność kultury polskiej; Polska pośrodku Europy; Nowe media, nowe treści, nowi uczestnicy komunikacji kulturowej; Edukacja kulturalna; Kultura i polityka kulturalna w społeczeństwie samorządnym; Nowy kształt instytucji kulturalnych; Status twórcy i twórczości; Kultura a rozwój).

Kongresowi towarzyszyło wiele wydarzeń artystycznych. W Galerii przy Operze inaugurowano wystawę rzeźby Magdaleny Abakanowicz, w Muzeum Narodowym ekspozycję "Krajobrazy Polskie – malarstwo pejzażowe końca XVIII w. do XX w.”. W Zachęcie prezentowana była wystawa ikonograficzna „Polowania w sztuce dawnej i współczesnej” oraz ekspozycja jubileuszowa 100-lecia instytucji. W gmachu Teatru Narodowego urządzono wystawę fotograficzną Krzysztofa Gierałtowskiego prezentującą 120 wybitnych postaci polskiej kultury. Odbywały się także koncerty i spektakle: Koncert Galowy muzyki polskiej pod dyrekcją Krzysztofa Pendereckiego w Filharmonii Narodowej, "Wesele" w reżyserii Jerzego Grzegorzewskiego wystawione w Teatrze Narodowym i "Król Roger" Karola Szymanowskiego w Teatrze Wielkim.

PODSUMOWANIE:
Pomimo deklarowanej formuły Kongresu: „ponad politycznymi podziałami”, wielu wybitnych twórców (plastycy, pisarze, reżyserzy, aktorzy, naukowcy itd.) nie wzięło udział w debacie. Zabrakło widniejącego w Radzie Programowej Andrzeja Łapickiego, nie było Wiesława Myśliwskiego, Kazimierza Kutza, Wojciecha Kilara.

Merytoryka obrad obracała się wokół problemów przyszłości i sposobów rozwoju kultury. Wskazano na problem komercjalizacji, spowodowany dominacją rynku i narzucaniem jego praw. Ponadto odwoływano się do społecznej roli kultury i obowiązku zapewnienia powszechnego dostępu do jej wytworów. Podkreślano rolę edukacyjną dziedzictwa, będącego źródłem wzorców i przykładem drogi rozwoju obywateli.

Podczas obrad uczestnicy Kongresu wskazali wiele problemów, na których rozwiązanie należało - ich zdaniem - znaleźć jak najszybszy sposób, wśród najważniejszych kwestii wskazano sytuację prawno-finansową instytucji, organizacji non-profit i twórców. Postulowano, aby prawdziwe wartości, postaci twórców i dzieła postawić w miejscu, w którym będą przedmiotem o publicznym zasięgu, źródłem prestiżu i autorytetu.

Wystosowano apel, w którym zwrócono się o wsparcie dla organizacji międzynarodowych występujących w obronie twórców z tych krajów świata, w których łamane są podstawowe zasady demokracji i swobody twórcze. Zwrócono się do władz o stworzenie precyzyjnego prawa dotyczącego zasad funkcjonowania i zarządzania instytucjami artystycznymi - Ustawy o Instytucjach Artystycznych, oraz uregulowania prawa do tytułu własności instytucji kultury. Poruszono również kwestię wprowadzenia ochrony rynku pracy dla polskich artystów na zasadach przyjętych w krajach Unii Europejskiej.

Magdalena Abakanowicz postulatem stworzenia w Polsce Muzeum Sztuki Współczesnej. Przedstawiony został też pomysł, aby jednym ze środków finansowania kultury w Polsce były pieniądze z nowej, stworzonej specjalnie w tym, celu gry liczbowej. Wielu uczestników Kongresu dostrzega też potrzebę powołania specjalnego kanału telewizyjnego poświęconego wyłącznie sprawom kultury.

Kazimierz Braun podsumował Kongres słowami: „K[ongres] 2000 ujawnił, że kultura polska znajduje się w stanie wielorakiego kryzysu. [...] dowiódł [...] że polskie elity ludzi twórczych i myślących są liczne i silne, że gdzieś poniżej, czy ponad zgiełkiem i blichtrem kultury masowej, istnieje ogromne zapotrzebowanie i tęsknota za kulturą wysoką, za wartościami, które tylko w obrębie kultury mogą być tworzone i dzielone, mogą ubogacać życie narodu, życie każdego z nas"[2].



BIBLIOGRAFIA:
1. Kongres Kultury Polskiej 2000, Przebieg Przygotowań do Kongresu Kultury Polskiej 2000, Wrocław-Warszawa 2000.
2. http://www.dziennik.com/www/dziennik/kult/archiwum/07-12-00/pp-12-29-01.html
3. http://www.prezydent.pl/x.node?id=6042904&eventId=1507109
4. http://www.fundacjakultury.pl/37,Kongres_Kultury_Polskiej_.htm
5. http://www.teatry.art.pl/!Inne/kongreskp03.htm
6. http://www.dzieci.org.pl/pap/kultura/20001206162544.html
  • Fotografie pochodzą ze zbiorów Fundacji Kultury
« Maj 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31

Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo