Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Przemoc

Prawdziwa przemoc jest tak bolesna, że wydaje się być jednoznaczna, a jednak filozofowie zrobili z upływem czasu wiele, aby pojecie to rozwodnić. Zaczęło się to od przymusu ekonomicznego, który był zdaniem lewicy bardziej groźny, bo nie wchodzący na pozór w konflikt z wolną wolą. Stąd oskarżenia demokracji przez marksistów o fasadowość wolności obywatelskich, za którymi ukrywa się przemoc ekonomiczna.

Wraz z postępem gospodarczym i poprawą warunków życia pojęcie przemocy rozszerzono na przymus symboliczny. Zgodnie z nim każde wychowanie narzucając pewne wzory myślenia i działania ogranicza, a więc jest przemocą. Nawet jeśli prawdą jest, że kultura ogranicza, a żaden z badaczy kultury w to nie wątpił, to z drugiej strony trudno wyobrazić sobie komunikację społeczną bez stosowania się do reguł gramatycznych, które są też formą przemocy symbolicznej.

Rozszerzone pojęcie przemocy traci użyteczność, a co gorsza zobojętnia na inne formy przemocy, zwłaszcza przemocy fizycznej, bez których życie społeczne doskonale może się obyć. Do tego dochodzi przemiana technologiczna, która sprawia, że „nowoczesność żyć może bez przymusu równie dobrze, jak ryba bez wody” – pisze Bauman1 . Jego zdaniem „Typowo ponowoczesne kanały przemocy są „sprywatyzowane” – rozproszone i nie zogniskowane.

Przesyt informacyjny sprawia, że w konkurencyjnej walce o uwagę publiczną dokonuje się eskalacja przyciągającego uwagę gwałtu.”2 ; po drugie, postulowane wspólnoty nowoplemienne rodzą nową przemoc, gdyż stale są w poczuciu zagrożenia ich chronicznie dopiero mającego się zrealizować istnienia3 . Dalej, „Dzięki środkom artystycznym dostępnym dramaturgii masowego przekazu, zmyślone”, reżyserowane obrazy gwałtu są nieporównanie żywsze, barwniejsze i bardziej dobitne, i wywierają o wiele większe wrażenie” niż uboga, blada i „technicznie niedoskonała” „rzeczywistość”.

Tymczasem nawet przeniesienie przemocy w świat wyobrażony świadczyć może o odejściu od bezpośredniego stosowania przemocy. Poza tym narasta tendencja, aby także wyobrażoną przemoc (np. w pornografii, ale nie tylko) poddać ograniczeniu i regulacji. Prywatyzacji przemocy towarzyszy wzrastająca ingerencja publiczna w stosowanie przemocy w życiu prywatnym. Przykładem może być ustawa z 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz jej ostatnia nowelizacja dokonana 1 sierpnia 2010 r.

Polskie prawo od tej chwili zobowiązuje organy publiczne do przejęcia pod swoją opiekę dziecko, które jest zagrożone przemocą w rodzinie, daje też możliwość zagrożonej przemocą osobie dorosłej wystąpienie do sądu o uzyskanie ochrony polegającej na nakazie opuszczenia mieszkania przez osobę stanowiącą źródło takiego zagrożenia.

Nowelizacja wprowadziła zmiany także w ustawie Kodeks rodzinny i opiekuńczy, przewidujące zakaz stosowania kar cielesnych przez osoby wykonujące władzę rodzicielską oraz sprawujące opiekę lub pieczę nad małoletnim i zakończyła trwający wiele lat spór o to, czy zakaz taki nie został już wprowadzony w Konstytucji z 1997 r.

Powracając zaś do kontroli nad przemocą w kulturze, nieuniknionej dlatego, że jak wykazali badacze każda kultura jest przemocą, nawet jeśli tylko symboliczną, można jej dokonywać poprzez poddanie się dobrze skądinąd znanym normom ogólnym:

1) Szanuj życie w każdej postaci i okazuj godność uznając godność innych!
2) Opanowując wrogą przemoc stosuj środki skuteczne, ale nieproporcjonalne, mniej niż okrutne. Jeszcze Maria Ossowska mówiła, że w modelu rycerskim na dzisiejsze czasy mieści się możliwość nie zadawania więcej ciosów niż jest to konieczne. Abolicja kary śmierci jest tu najlepszym przykładem, stosujemy przemoc po to, żeby zabójcę obezwładnić, nie zabić.
3) Nawet tylko wyobrażona przemoc powinna przypominać o realnym cierpieniu ofiary!

1 Zygmunt Bauman, Ciało i przemoc w obliczu ponowoczesności, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń 1995, s. 34.
2 Id., s. 62.
3 Id., s. 63.


Prawo kultury i sztuki : Ustrojowe aspekty prawa kultury
Autor : prof. Jacek Kurczewski

Dodaj komentarz:

Nick:
E-mail:
Treść:
Wpisz tekst z obrazka: CAPTCHA Image

Inny obrazek


« Grudzień 2018 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31
Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo