Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Media publiczne a społeczeństwo obywatelskie

Wielokrotnie nowelizowane prawo o radiofonii i telewizji z 29 grudnia 1992 r. w różnorodny sposób kształtuje zakres treściowy audycji radiowych i telewizyjnych. Szczególne zadania są nałożone na media publiczne, ale wszystkie radiofonie i telewizje podlegają w węższym zakresie takim ograniczeniom. Np. w art. 16 ustawy określone treści, np. serwisy informacyjne czy audycje o treści religijnej są chronione przed przerywaniem w celu nadania reklam lub telesprzedaży. Inne treści jak np. reklama gier czy reklama wyrobów alkoholowych są w ogóle zakazane w radiofonii i telewizji. Częściowo, poprzez wyznaczenie czasu nadawania danych treści w ciągu doby reguluje się dostępność pewnych treści do określonych grup publiczności (dzieci i młodzieży).

Jak wskazał w swym orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny (Wyrok z 9 września 2004 r., K 2/03) Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji, zgodnie z art. 213 ust. 1 Konstytucji, stoi na straży wolności słowa i niezależności mediów, z drugiej zaś strony odpowiada za realizację misji publicznej radia i telewizji, która mieści się w „interesie publicznym” w rozumieniu powołanego przepisu Konstytucji. O ile realizacja tego pierwszego celu nie musi być bezpośrednio związana z koniecznością zapewnienia odpowiednich środków finansowych na działalność publicznej radiofonii i telewizji, o tyle wykonywanie zadań, które składają się na ową misję, wymaga zapewnienia odpowiednich środków finansowych. Mogą to być bądź środki budżetowe, bądź bezpośrednie opłaty o charakterze publicznoprawnym. I wykonywanie misji jest więc uzasadnieniem nakładów publicznych państwa czy daniny obywateli. A co do tego, czy misja jest realizowana, istnieją poważne wątpliwości.

Rozdział 4 ustawy definiuje misję publiczną jako zadanie publicznej radiofonii i telewizji. Wśród zadań tych od początku ustroju demokratycznego wymienia się stwarzanie partiom politycznym, ogólnokrajowym organizacjom związkowym i związkom pracodawców „możliwości przedstawienia stanowiska w węzłowych sprawach publicznych” (art. 23). Zapewnia się też możliwość rozpowszechniania audycji wyborczych i audycji referendalnych podmiotom uczestniczącym w wyborach i referendach. Wraz z pojawieniem się w 2003 r. w życiu publicznym nowego typu stowarzyszeń określonych ustawowo jako „organizacje pożytku publicznego” ustawa nakłada na jednostki publicznej radiofonii i telewizji stworzenie możliwości „nieodpłatnego informowania o prowadzonej przez te organizacje działalności nieodpłatnej” (Art. 23a). Działalność ta jest uregulowana odrębnymi przepisami, a audycje wyborcze i referendalne we wszystkich mediach są nadzorowane przez Państwową Komisję Wyborczą.

Istotne jest jednak, że życie obywatelskie nie sprowadza się do wyborów, referendów i działalności organizacji pożytku publicznego. Tymczasem w ogólnych zadaniach „misyjnych” na trzecim miejscu wymienia się sprzyjanie „swobodnemu kształtowaniu się poglądów obywateli oraz formowaniu się opinii publicznej”; a na czwartym, umożliwienie „obywatelom i ich organizacjom uczestniczenia w życiu publicznym poprzez prezentowanie zróżnicowanych poglądów i stanowisk oraz wykonywanie prawa do kontroli i krytyki społecznej” (Art.21, 2,3 i 4). Są to konkretne obowiązki, które nie dają się sprowadzić do kampanii wyborczych i referendalnych, czy informacji o działalności charytatywnej, a których realizacja nie znajduje w przepisach innego niż wyżej wspomnianego sposobu realizacji. Można uważać, tak jak to się dzieje, że zadania misyjne są realizowane przez to, że od czasu do czasu pojawiają się takie czy inne głosy krytyczne, ale – moim zdaniem – w obecnym stanie prawnym, w sposób nieuzasadniony uprzywilejowane są partie, związki zawodowe i organizacje pracodawców, podczas gdy inne organizacje czy ruchy obywatelskie wymienione w Konstytucji nie mają zagwarantowanego prawnie sposobu „prezentowania zróżnicowanych poglądów i stanowisk”, a zwłaszcza „wykonywania prawa do kontroli i krytyki społecznej”.

Koncentracja polityków na równoprawnym dostępie ich samych i ich organizacji politycznych do mediów publicznych sprawia, że równie istotny obowiązek zapewnienia przez publiczną radiofonię i telewizję forum dla mniej lub bardziej zorganizowanej opinii obywatelskiej jest pozostawiony dobrej woli i interesowi aktualnych kierownictw jednostek realizujących misję publiczną. Kto wie, czy nie jest to jeden z głównych powodów tak często krytykowanego niedorozwoju pozapolitycznych form działania obywatelskiego w Polsce demokratycznej.

Prawo kultury i sztuki : Ustrojowe aspekty prawa kultury
Autor : prof. Jacek Kurczewski

Dodaj komentarz:

Nick:
E-mail:
Treść:
Wpisz tekst z obrazka: CAPTCHA Image

Inny obrazek


« Sierpień 2018 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31
Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo