Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Fundusz Inicjatyw Obywatelskich

Fundusz Inicjatyw Obywatelskich (FIO) jest jedynym programem dotacyjnym finansowanym z pieniędzy publicznych, którego celem jest bezpośrednio wspieranie inicjatyw obywatelskich, a więc nie: zadań publicznych, wykonywanych przez organizacje. Wspieranie to ma jednakże skutkować zwiększaniem udziału NGOs i organizacji kościelnych w realizacji zadań publicznych, co jest ucieleśnieniem konstytucyjnej zasady pomocniczości. W kontekście organizacji kulturalnych zadaniami publicznymi, określonymi w ustawie o pożytku, są zadania w zakresie: kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i dziedzictwa narodowego.


Zmiany niewielkie
Wydaje się, że mimo takiego założenia, grantodawca (w tym wypadku rząd) nie przewiduje dużych zmian w przekazywaniu zadań publicznych organizacjom pozarządowym. Świadczą o tym zaplanowane wskaźniki: w 2006 roku odsetek środków rocznie przekazanych stowarzyszeniom i fundacjom z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie zadań zleconych przez jednostki samorządu terytorialnego wynosił 0,62%, po zakończeniu programu, w roku 2013, ma wynosić 0,76% (źródło: http://www.pozytek.gov.pl/files/pozytek/PO%20FIO/PO%20FIO%202009-2013.pdf).
Być może wynika to z faktu, że skala tej pomocy jest zbyt skromna, by mogła znacząco wpłynąć na rozwój sektora obywatelskiego. Roczny budżet tego programu to ok. 60 mln zł. Dla porównania – Fundacja „Zdążyć z pomocą” uzyskała od podatników w 2008 roku z mechanizmu 1% kwotę 62 mln zł, a władze Warszawy przeznaczyły w 2008 roku 117 mln zł na realizację zadań publicznych przez organizacje pozarządowe.


Operator
Dobrym krokiem w sposób bezdyskusyjny oddzielającym FIO (i każdy inny program operacyjny)od władz i bieżącej polityki byłoby przekazanie jego zarządzania operatorowi, wyłonionemu w konkursie.


Mały udział kultury w FIO
Choć FIO ma wspierać wszystkie inicjatywy obywatelskie, to z lektury jego priorytetów i obszarów wsparcia wynika, że przewagę mają zadania czysto socjalne, pomocowospołeczne. Być może wynika to z faktu umocowania tego programu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej lub też powiązania tego z Ustawą o prowadzeniu polityki rozwoju.
Priorytety tego programu zostały określone przez Strategię Wspierania Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego 2009-2013, w której nie uwzględniono oddziaływania organizacji kulturalnych na społeczeństwo obywatelskie.

W samym programie FIO dwoma obszarami wsparcia odnoszącymi się bezpośrednio do kultury (na 29 wyszczególnionych) są: „Pielęgnowanie tożsamości narodowej i kulturowej”, który służyć ma przede wszystkim „promocji rodzimej tradycji” i „dziedzictwu narodowemu”; oraz „Działania na rzecz zachowania przez Polonię więzi kulturowej z Polską”, gdzie chodzi o nauczanie języka polskiego i polskiej kultury. Są więc to raczej działania „pielęgnacyjne”, a nie skupione na twórczości artystycznej i sztuce.


Wspieranie potencjału
Z punktu widzenia organizacji interesujący wydaje się Cel 2. tego programu „Rozwój potencjału III sektora”, realizowany w ramach Priorytetu II „Sprawne organizacje pozarządowe w dobrym państwie”, zakładającego m.in. działania nakierowane na wyrównywanie szans organizacji słabo rozwiniętych infrastrukturalnie przez pomoc w formie szkoleniowej, informacyjnej, konsultacyjnej i doradczej, a także wspieranie wolontariatu.

Także w tym zakresie nie jest zakładana wielka zmiana: średni budżet organizacji pozarządowej w ciągu 7 lat ma wzrosnąć o tysiąc złotych (2006: mediana przychodów ok. 10 tys. zł; 2013: ok.11 tys. zł).
Pytanie, które się nasuwa, brzmi: czy ta pomoc państwa w „rozkręcaniu potencjału” organizacji jest dobrze zdefiniowana. Jak wynika z badań Stowarzyszenia Klon/Jawor (http://civicpedia.ngo.pl/x/351289) na „liście marzeń” w 2008 roku królowały niepodzielnie twarde inwestycje. Gdyby badane organizacje miały jakieś „pozaprojektowe” pieniądze, to zostałyby one spożytkowane przez 75% organizacji na zakup sprzętu. 30% ankietowanych organizacji stwierdziło, że byłby to sprzęt biurowy, komputery itp., a 45% kupiłoby raczej inny sprzęt związany z obszarem działań organizacji. 26% zainwestowałoby w remont lub powiększenie lokalu, 12,9% w oprogramowanie komputerowe.
Wydaje się zatem, że dobrym i oczekiwanym rozwiązaniem byłoby jednak zgodzenie się na zakup środków trwałych przez organizacje (np. w FIO nie są one powyżej 3500 zł kosztem kwalifikowanym, są tez inne ograniczenia kwotowe i procentowe) – oczywiście, jeśli organizacja potrafiłaby wykazać, że takie wsparcie z korzyścią mogłaby wykorzystać w swej pracy społecznej.


Brak grantów instytucjonalnych
Z tym zagadnieniem wiąże się fakt braku tzw. „grantów instytucjonalnych”. W Polsce są rzadkością (można je uzyskać od fundacji prywatnych – np. od Fundacji Batorego; w funduszach norweskich o mikrodotacje tego typu mogły się ubiegać nowo powstałe organizacje, jednakże skala i liczba tego rodzaju dotacji jest bardzo mała). Granty instytucjonalne są z definicji przeznaczone na „rozkręcenie” organizacji, wsparcie jej działalności – np. gdy jest ona uważana za niezwykle ważną dla życia społecznego. Mając zabezpieczoną bazę, organizacja może skupić się na projektach merytorycznych, wypracować strategię, która pomoże jej w możliwie najlepszy sposób realizować misję, może też np. skupić się na doposażeniu i wykształceniu pracowników.

Konsultacja: Marcin Dadel, Ewa Kolankiewicz

Zobacz hasło w Słowniku zarządzania kulturą

Prawo kultury i sztuki : Prawo organizacji pozarządowych
Autor : Alina Gałązka
Licencja : BY-NC-SA

Dodaj komentarz:

Nick:
E-mail:
Treść:
Wpisz tekst z obrazka: CAPTCHA Image

Inny obrazek


« Wrzesień 2018 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo