Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

INICJATYWA

Inicjatorami zwołania Kongresu były władze Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Projekt zgromadzenia sformułował Jarosław Iwaszkiewicz (eseista, prozaik, poeta, redaktor, tłumacz) we wniosku, uchwalonym w grudniu 1965 roku, na Walnym Zjeździe Literatów Polskich w Krakowie.



KOMITET ORGANIZACYJNY

Rolę gospodarza i organizatora objęło Ministerstwo Kultury i Sztuki. Sztab odpowiadający za działania przygotowawcze do zjazdu stanowiły: Komisja Programowa pod przewodnictwem ministra Lucjana Motyki i Komisja Organizacyjna, kierowana przez wiceministra Zygmunta Garsteckiego.



W prezydium Kongresu zasiadło 68 osób reprezentujących różne poglądy i środowiska.


Przewodniczącymi obrad plenarnych byli: Grażyna Bacewicz (skrzypaczka, kompozytorka), Mieczysław Klimaszewski (geograf, działacz), Władysław Krasnowiecki (aktor), Eugenia Krassowska (filolog, działaczka), Józef Ozga-Michalski (pisarz, działacz), Aleksander Schmidt (działacz), Stanisław Turski (matematyk), Czesław Wiśniewski (polityk, redaktor).



IDEA

Kongres wieńczył obchody Tysiąclecia Państwa Polskiego, lecz u podstaw działania miał na celu przeciwdziałanie uroczystościom 1 000 rocznicy chrztu Polski, świętowanym przez Kościół katolicki. W ten sposób władze PRL chciały udowodnić, że komunistyczna partia niepodzielnie włada również sferą duchową życia Polaków.


Merytorycznie myślą przewodnią Kongresu była - jak pisał Jarosław Iwaszkiewicz - "synteza dorobku kultury polskiej w tysiącletniej historii państwa, nasz wkład w rozwój światowej kultury, ze szczególnym uwzględnieniem dwudziestolecia Polski Ludowej". Docelowo Kongres miał podnieść rangę kultury w gospodarce narodowej.



PROBLEMATYKA

We wrześniu 1966 roku, z okazji Kongresu Kultury Polskiej wydano publikację „20 lat kultury w Polsce Ludowej - dane statystyczne”.


Podczas zjazdu postulowano stworzenie nowoczesnego przymierza między sztuką i nauką oraz sztuką i techniką.



Na podstawie dyskusji przedkongresowych i rozważań kongresowych sformułowano definicję "kultury", która brzmiała następująco: "za najsłuszniejszą należy uważać taką definicję, która temu pojęciu – rozumianemu szeroko jako suma zespołów wytworów działalności ludzkiej oraz suma idei, jakie weszły do świadomości jednostki i społecznej i są innym przekazywane – daje pojemność treści historycznie umiejscowionej zarówno w przestrzeni geograficznej, jak i czasowej".


W Uchwale Kongresu Kultury Polskiej nie szczędzono pochwał dla Polski Ludowej, jej zasług
i osiągnięć na polu rozwoju kultury. Jak pisano: "Polska Ludowa, jaka wyłoniła się z walki, krwi i cierpień narodu, z polsko-radzieckiego braterstwa broni, ze zwycięstwa antyhitlerowskiej koalicji - stworzyła w nowych sprawiedliwych formach ustrojowych trwałe podwaliny rozwoju kultury narodowej. Po raz pierwszy w dziejach naszych kultura przestała być własnością uprzywilejowanej mniejszości społeczeństwa, a stała się służebnicą ludu".


Kongres Kultury, w celu utrwalenia i umocnienia socjalizmu w Polsce Ludowej, zwracał się również do młodego pokolenia, któremu w zamian za lojalność wobec Państwa obiecywał możliwość realizacji własnych marzeń i celów.



PRZEBIEG

Na Kongresie, jego sesjach plenarnych i posiedzeniach dwunastu komisji problemowych, zabrało głos blisko 400 mówców. Problematyka zjazdu stała się tematem ponad 550 sejmików i narad środowisk społecznych, stowarzyszeń kulturalnych, rad narodowych. Delegaci z całego kraju, których na Kongresie było nieco ponad 2 000, zgłosili 840 wniosków.


Podczas otwarcia Jarosław Iwaszkiewicz wygłosił przemówienie inauguracyjne "Kultura świadectwem trwałości". Jego wystąpienie jako jedne z nielicznych dalekie było od pochwał dla „społeczeństwa socjalistycznego”, mowa była o „naszym narodzie”.




W wielu wystąpieniach widoczna była partyjno-biurokratyczna „nowomowa” i pusta retoryka. Dobry przykład takiego sposobu wypowiedzi stanowi przemówienie powitalne Zenona Kliszki (działacza, posła, najbliższego współpracownika Władysława Gomułki) zatytułowane "O socjalistycznym obliczu polskiej współczesnej kultury", w którym autor wspominał m.in.: „fundamentalne wartości do skarbnicy kultury narodowej wniosły warstwy ludowe: chłopi, plebs miejski, klasa robotnicza”.


Tematyka poruszana podczas Kongresu obejmowała 12 tematów problemowych, które dotykały m.in. kulturotwórczej roli książki, twórczości dzieci i młodzieży, społecznych ruchów kulturalnych, działalności kulturalnej w środowisku przemysłowo-robotniczym i na wsiach oraz polskiej kultury na świecie.


PODSUMOWANIE

Kongres Kultury Polskiej z 1966 roku przeszedł do historii jako ten, który miał za zadanie odwrócenie uwagi od - uroczyście świętowanego przez Kościół - Milenium Chrztu Polski
i umocnienie pozycji władz Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej.


W podsumowaniu przebiegu dyskusji w dwunastu komisjach problemowych - Wincenty Kraśko (prawnik, działacz, dziennikarz) tak opisywał owoc ich pracy: „była to głęboka kolektywna orka rozległych obszarów kultury”. Wyrażał również przekonanie, iż wspólne myślenie i zbiorowa praca przyczynią się do nowych sukcesów polskiej kultury w kraju i na świecie.


„Mówiąc o sukcesach literatury, filmu, muzyki, plastyki, teatrów, architektury oraz polskiej myśli naukowej, zwracano słusznie uwagę, że stało się to możliwe dzięki socjalizmowi, dzięki rosnącej roli polityczno-gospodarczej naszego kraju w świecie, dzięki warunkom, jakie państwo ludowe stworzyło dla rozwoju kultury” - schlebiano podczas Kongresu.
Ciekawą, w kontekście Kongresu, zdaje się być różnorodność biorących w nim udział osobistości. Obok nazwisk prominentów i funkcjonariuszy władzy, znalazły się takie figury jak: Jan Cybis (malarz, krytyk sztuki), Kazimierz Dejmek (reżyser i aktor teatralny, polityk), Jerzy Kawalerowicz (reżyser), Tadeusz Kotarbiński (filozof, etyk), Władysław Tatarkiewicz (filozof, historyk sztuki i filozofii), Jerzy Zawieyski (aktor, pisarz, polityk), Jan Zachwatowicz (architekt).



BIBLIOGRAFIA
1. Kongres Kultury Polskiej : 7-9 października 1966 : materiały i dokumenty, red. nacz. Stanisław Witold Balicki, Warszawa 1967.
WSZYSTKIE CYTATY POCHODZĄ Z W/W PUBLIKACJI
  • Zdjęcia pochodzą ze zbiorów Polskiej Agencji Prasowej
« Sierpień 2019 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31

Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo