Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

INICJATYWA:
W Paryżu w 1935 roku odbył się Międzynarodowy Antyfaszystowski Kongres Pisarzy, któremu przewodzili m.in. Romain Rolland, Andre Gide, Andre Malraux. Podczas obrad zaapelowano o organizowanie lokalnych związków i spotkań intelektualistów, których celem miała być obrona kultury przed faszyzmem.
W Polsce inicjatorem kongresu - wpisującego się w wyżej wymieniony apel - była komunistyczna inteligencja, zwłaszcza działacze Komunistycznej Partii Polski (Aleksander Dan, Jarosław Gałan i Marian Naszkowski). Głównymi organizatorami zostali przedstawiciele sił Frontu Ludowego oraz pisarze o orientacji komunistycznej i socjalistycznej. Działaniami związanymi z kongresem zajmowało się Stowarzyszenie Pracowników Kultury, we współpracy z Towarzystwem Uniwersytetu Robotniczego i Czerwoną Pomocą w Polsce.
Kongres skupił przedstawicieli demokratycznych i radykalnych kręgów inteligencji polskiej, ukraińskiej i żydowskiej. Uczestniczyli w nim m.in. Stefan Czarnowski i Tadeusz Kotarbiński.

KOMITET ORGANIZACYJNY:
Tadeusz Banaś
Ada Eker
Maciej Freudman
Halina Górska
Andrzej Gronowicz
Tadeusz Hollender
Karol Kuryluk
Kazimierz Lewicki
Marian Promiński
Prezydium Honorowe
Maksym Gorki
Romain Rolland
Henryk Mann

IDEA:
Idea zjazdu wysunięta została przez Polską Partię Komunistyczną, a jej podstawą stały się nawoływania ogłoszone podczas paryskiego Kongresu Pisarzy. Odpowiedzią na to wezwanie miał stać się projektowany Zjazd Pisarzy Postępowych, który ostatecznie przeistoczył się w Kongres Pracowników Kultury.
Zgromadzenie miało być protestem przeciw faszyzacji kraju i jednocześnie sposobem na podkreślenia solidarność intelektualistów z "masami pracującymi".

POBLEMATYKA:
Lwowski zjazd z 1936 roku był imprezą polityczną realizującą zalecenia VII Kongresu Kominternu z 1935 roku na temat organizacji komunistycznych frontów ludowych.
Przede wszystkim jednak miał charakter antyfaszystowski, objawiający się w wygłaszanych hasłach walki o pokój i obronę kultury zagrożonej przez agresywność szerzącej się doktryny politycznej.
Dodatkowo - pod wpływem wydarzeń mających miejsce we Lwowie - stał się wyrazem solidarności intelektualistów z robotnikami. W marcu 1936 roku wystosowano, wzywającej „do walki przeciw sanacyjnym ciemiężcom ludu, zdrajcom narodu, podżegaczom wojennym!”[4], manifest Komitetu Centralnego KPP. Apel ten był głosem przeciwko zwolnieniom z pracy robotników zatrudnionych przy pracach publicznych we Lwowie, spowodowanym polityką oszczędności wdrażaną przez ówczesny rząd. Redukcja miejsc pracy doprowadziła do wzrostu bezrobocia i demonstracji zakończonych krwawymi zamieszkami.

PRZEBIEG:

Lwów, jako siedziba Kongresu, był miejscem wybranym nieprzypadkowo. W latach 30 miasto stało się zagłębiem polskiej, żydowskiej i ukraińskiej lewicy intelektualnej, a także areną walk klasowych.
Do udziału w zjeździe zapraszano jedynie osoby, które gotowe były podporządkować się decyzjom partyjnym. Sytuacja powyższa podyktowana była nieco wcześniejszymi wydarzeniami jakie miały miejsce w Paryżu, gdzie francuscy surrealiści odmówili udziału
w paryskim Pierwszym Międzynarodowym Kongresie w Obronie Kultury, zwołanym w 1935 roku. Organizatorzy zjazdu we Lwowie, zależni od Partii Komunistycznej Zachodniej Ukrainy, nauczeni doświadczeniem, obawiali się nieprzewidzianych reakcji ze strony polskiej awangardy, stąd fakt nieobecności na kongresie - zgłaszających chęć udziału - artystów
z Krakowa i Lwowa.

Podczas obrad salę kongresową zdobił portret Maksima Gorkiego (rosyjskiego pisarza, przewodniczącego Związku Pisarzy ZSRR). Zjazd inaugurował Henryk Dembiński (działacz społeczny, publicysta, członek KPP i PPS). Wanda Wasilewska (działaczka komunistyczna, polityk, pisarka) odczytała "Rezolucję Zjazdu Pracowników Kultury", a Władysław Broniewski (poeta) napisał dla "Wiadomości Literackich" artykuł sprawozdawczy w obronie kultury. W kongresie uczestniczyła również niewielka liczba lewicowych pisarzy ukraińskich, związanych z Radziecką Ukrainą.

Udział w Zjeździe wzięli również: Leon Kruczkowski, Emil Zegadłowicz, Jan Berson, Stefan Czarnowski, Tadeusz Kotarbiński, Wincenty Rzymowski, Marian Czuchnowski, Halina Górska, Anna Kowalska, Andrzej Pronaszko, Karol Kuryluk, Halina Krahelska, Julia Brystiger, Marian Naszkowski, Bronisław Dąbrowski, Jonasz Stern. Leon Schiller i Maria Dąbrowska przysłali na kongres listy.

Ton wypowiedzi uczestników wydarzenia był polityczny i rewolucyjny, niektórzy zapowiedzieli rychłe spotkanie "w czerwonym Lwowie". Po latach historycy Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy ocenili zjazd jako wielki sukces własnej polityki.

Do walki z faszyzacją kraju postulowano powołanie działającego na skalę ogólnokrajową Stowarzyszenia Obrony Kultury.

Na zakończenie kongresu uczestnicy odśpiewali "Międzynarodówkę" i wznieśli okrzyk "Spotkamy się w czerwonej Warszawie". Te polityczne akcenty spowodowały wybuch skandalu. Towarzystwo Księgarni Kolejowych „Ruch”, posiadające monopol na kolportaż prasy, wydało okólnik zakazujący rozprowadzania komunistycznych i komunizujących pism: "Chłopskie Jutro", "Język Międzynarodowy", "Kultura Wschodu", "Lewar", "Lewy Tor", "Literatur", "Oblicze Dnia” i "Przekrój Tygodnia" – dostępnych wcześniej w normalnej sprzedaży.

PODSUMOWANIE:
W jednym z historycznych podsumowań wydarzenia z 1936 roku pada określenie, iż Antyfaszystowski Zjazdu Pracowników Kultury w Obronie Pokoju: "[b]yła to manifestacja solidarności Polaków, Ukraińców, Żydów i Białorusinów" [2].
Zjazd, poprzez wydarzenia społeczne jakie miały miejsce w tym samym czasie, stał się wyrazem jedności intelektualistów i robotników.
Ponadto podczas kongresu lewica sformułowała postulaty, które obowiązywały w życiu kulturalnym, systemie oświaty i w twórczości artystycznej po 1945 roku, w tzw. "epoce PRL-u". Obecni na kongresie przedstawiciele kilka lat później stali się prominentami i hegemonami polskiego życia kulturalnego.

BIBLIOGRAFIA:

1. Kongres Kultury Polskiej 1981, red. W. Masiulanis, Warszawa 2000.
2. H. Jędruszczak, H. Imbs, T. Jędruszczak, Ostatnie lata Drugiej Rzeczypospolitej (1935-1939), Książka i Wiedza 1970, s. 55.
3. Ryszard Rauba, Trybuna Robotnicza, 18.09.2008, [w:] http://www.om.partiapracy.cal.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=32
4. Maciej Korkuć, Hieny niepodległości, Numer: 38/2008 (1343), [w:] www.wprost.pl/ar/138570/Hieny-niepodleglosci/
5. http://www.lwow.com.pl/swiat.html
6. http://haggard.w.interia.pl/innercom.html


« Listopad 2018 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30

Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo