Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Aneks 1

Aneks 1. Rodzina pojęć dla pojęcia edukacja kulturalna – zbiór określeń i definicji

Opracowała Barbara Fatyga


Uczenie się według Tarzycjusza Bulińskiego to „proces prowadzący do w miarę trwałych, szeroko rozumianych zmian w zachowaniu jednostki, które nie są wynikiem przekształceń biologicznych, tj. zachodzą dzięki doświadczeniom [...] to zmiana zachodząca w organizacji wiedzy człowieka, polegająca bądź na włączaniu nowych informacji do już istniejących «struktur» poznawczych, bądź na konstruowaniu nowych narzędzi poznawczych”1.

Model transmisji wiedzy według Marka Ziółkowskiego składa się z:

relacji poznawczej, czyli stosunku wiedzy nadawcy do rzeczywistości; jej adekwatność polega na prawidłowym rozpoznaniu praktycznej efektywności działań i odpowiedniości środków do celu oraz zgodności działań z normami kulturowymi;
relacji ekspresyjnej, czyli sytuacji intencjonalnego nadawania komunikatu;
relacji oznakowej czyli nieintencjonalnego (mimowolnego) nadawania komunikatu;
relacji komunikacyjnej, czyli sytuacji nadania i odebrania przez konkretne osoby danego komunikatu (nie zawsze niosącego wiedzę, na przykład mającego na celu podtrzymanie dobrych relacji);
relacja akceptacyjnej mówiąca o trwałości zmiany w wiedzy, emocjach i działaniach odbiorcy2.

Działanie pedagogiczne według Pierre’a Bourdieu – „Każde działanie pedagogiczne stanowi obiektywnie symboliczną przemoc jako narzucanie przez arbitralną władzę arbitralności kulturowej”3 .

Kompetencja kulturowa według Marcina Czerwińskiego – jest „zespołem czynników, który określa względną «pewność efektywności» działania”4.

Edukacja według Zbigniewa Kwiecińskiego to ogół wpływów na jednostki i grupy ludzkie, sprzyjających takiemu ich rozwojowi, aby w najwyższym stopniu stały się one świadomymi i twórczymi członkami wspólnoty społecznej, kulturowej i narodowej oraz były zdolne do aktywnej samorealizacji własnej tożsamości i własnego JA poprzez podejmowanie zadań ponadosobistych [...] to prowadzenie drugiego człowieka ku wyższym poziomom rozwojowym i jego własna aktywność w osiąganiu pełnych i swoistych dlań możliwości. To ogół czynności i procesów sprzyjających rozwojowi oraz stan ich efektów, czyli osiągnięty poziom kompetencji, tożsamości i podmiotowości”5.

Edukacja według Tarzycjusza Bulińskiego to „zbiorowe wychowanie, przekazujące wiedzę niezbędną do funkcjonowania jednostek w społeczeństwie jako członków jakiejś grupy, zorganizowane czasowo i przestrzennie w powtarzalny sposób, będące przy tym częścią codzienności i realizowane przez ludzi specjalnie w tym celu powołanych”6.

Edukacja według Stephena J. Balla „przygotowuje uczniów nie tylko do podporządkowania się władzy, ale także – przynajmniej niektórych spośród nich – do akcentowania swojej podmiotowości. [...] dostarczając po roku 1800 nowych ról intelektualistom i ekspertom, kładąc podwaliny pod model organizacji społecznej wymagający formalnego potwierdzania kwalifikacji zawodowych i będąc przy tym podstawowym doświadczeniem w dziedzinie kontaktów społecznych z instytucjami niemal wszystkich młodych ludzi ma podstawowe znaczenie dla [...] analizy nowoczesnego społeczeństwa”7.

Edukacja nieformalna według Barbary Fatygi rozumiana szeroko jako sposoby uczenia się poza systemem edukacji formalnej. Najważniejsze jej cechy to: pozainstytucjonalny, a nawet pozasystemowy, charakter (może wiązać się z kontestacją systemu oficjalnego, stwierdzeniem jego deficytów i niewydolności); niesformalizowane, często „poziome”, relacje między uczącymi się wspólnie ludźmi (w odróżnieniu od „pionowych” relacji formalnych); wolny wybór, a nie – jak w systemie szkolnym – przemoc symboliczna i przymus; większa dostępność dla tzw. odpadu i odsiewu szkolnego; często „jedyna” albo „druga” szansa na wyrównanie nierówności w dostępie do edukacji, zdobycie wiedzy, a czasem również wykształcenia (mimo iż zazwyczaj nie jest to wykształcenie i/lub umiejętności potwierdzone formalnym świadectwem); permanencja (możliwość jej podejmowania na różnych etapach życia; wielość kanałów, którymi może się ona odbywać); w pojęciu edukacji nieformalnej mogą łączyć się różne zjawiska związane z uczeniem się, na przykład pionowy, tradycyjny przekaz wiedzy, ale poza oficjalnym systemem edukacji; tradycyjne i nowe postacie samokształcenia (indywidualne i grupowe); nowe formy dydaktyczne istniejące zarówno w systemie oficjalnym, jak i poza nim; edukacja odbywająca się „mimochodem” dzięki mediom (lub celowo zapośredniczona przez media, głównie elektroniczne); problem „ucznia czarnoksiężnika” (zapoznanie faktu, iż wiedza jest niebezpieczna) oraz problem wiedzy-władzy, taki, jakim go przedstawiał Michel Foucault); quasi-egzaminy i quasi-dyplomy oraz quasi-certyfikaty, które de facto mogą być źródłem osobniczej satysfakcji i na tym ich rola w zasadzie się kończy. edukacja nieformalna powinna pozostać domeną czystej radości zdobywania wiedzy, a nie na przykład zaprzęgać się do politycznego dyskursu o wyrównywaniu nierówności; edukacja zdobywana różnymi metodami poza systemem szkolnym, lecz certyfikowana w jakikolwiek sposób, mogłaby nosić nazwę edukacji uzupełniającej; edukacja nieformalna długo jeszcze nie będzie w stanie zastąpić formalnej; dopóki struktura społeczna będzie funkcjonować w ramach formalnych; dopóty edukacja musi przygotowywać ludzi zdolnych do działania w instytucjach, a nie tylko we wspólnotach; totalizująca się edukacja nieformalna rodem z mass mediów pilnie wymaga „ucywilizowania” czy wręcz „przywołania do porządku”; oba typy edukacji muszą pilnie rozwiązać problem, jaki ów porządek ma być; trzeba przede wszystkim głębokiej refleksji nad konsekwencjami wyborów określonych wartości8.

Wychowanie według Tarzycjusza Bulińskiego to „nauczanie oraz uczenie się kultury, które jest przedmiotem refleksji jego uczestników. Istotne jest tutaj świadome oddziaływanie na osobę wychowanka poprzez podawanie słownych nakazów i zakazów określających wychowawczy ideał oraz uzasadnianie jego wartości”. Możliwe jest również samowychowanie9.

Socjalizacja według Antoniny Kłoskowskiej – pojęcie szersze od wychowania, bo obejmuje, „oprócz zamierzonych wpływów wyspecjalizowanych instytucji, grup i osób, działania niezamierzone, oddziaływania urządzeń i instytucji pozornie nie mających związku z procesem kształtowania jednostki, działania społeczne, jak również wpływ materialnego aparatu kultury”10. Socjalizacja nie kończy się w dzieciństwie, obejmuje jako akulturacja dorosłość, gdy emigrant wchodzi w obcą kulturę etniczną; w węższym rozumieniu socjalizujemy się wchodząc do każdego nowego środowiska11.

Socjalizacja według Williama I. Thomasa to proces rozwijania przez jednostkę zdolności do świadomej adaptacji12.

Socjalizację jako wchodzenie w kulturę opisują między innymi. Florian Znaniecki, Stefan Baley, Denis H. Wrong – jako wchodzenie w role społeczne między innymi. Zbigniew Skorny, jako kształtowanie osobowości, jako proces przyswajania wzorów.

Socjalizacja według Mariana Filipiaka to zarówno proces obiektywny (społeczeństwo przekazuje; subiektywny – proces przebiegający w jednostce)13.

Socjalizacja według Jana Szczepańskiego to „ogół procesów nabywania pod wpływem otoczenia społecznego dyspozycji psychicznych czyniących jednostkę zdolną do życia w społeczeństwie cywilizowanym… w zbiorowości, umożliwia porozumiewanie się i inteligentne działanie w jej ramach, uczy, jak się zachowywać, by osiągnąć cele życiowe”14.

Socjalizacja według Clyde’a Kluckhohna i Henry’ego A. Murraya to proces, w którym jednostka staje się „zdolna do nawiązywania zadowalających stosunków interpersonalnych w obrębie legalnego i konwencjonalnego modelu społeczeństwa”15.

Socjalizacja według Tarzycjusza Bulińskiego to „uczenie i uczenie się kultury, które choć odbywa się w sposób świadomy lub [...] nawykowy, to jednak nikt nie czyni go przedmiotem refleksji”16. Dzieli się ona na dwa typy: pierwotną – realizująca się w rodzinie jako proces przyswajania sobie przez dziecko kultury i proces uspołecznienia; wtórną – jako proces wchodzenia dorosłej jednostki w nieznany jej sektor społeczeństwa17.

Enkulturacja według Tarzycjusza Bulińskiego to łącznie socjalizacja i wychowanie (synonimy to: wdrażanie do uczestnictwa w kulturze, wdrażanie w kulturę, wprowadzanie w kulturę. To „pierwotne przyswajanie i przekazywanie kultury, które z dziecka czyni osobę dorosłą”. Buliński zaznacza, iż: „Nie wolno też mylić enkulturacji z akulturacją [...], która w antropologii oznacza wtórne, tj. następujące w wyniku zderzeń dwóch odmiennych kulturowo społeczeństw przyswajanie sobie kultury”18.

Nabywanie kultury przez jednostkę według Mariana Golki – „jest nazywane wychowywaniem (gdy przeważają w nim działania zamierzone) lub ogólnie socjalizacją (gdy mamy na myśli wszelkie działania sprawiające, iż człowiek z istoty biologicznej staje się istotą ludzką, przejawiającą zachowania społeczne determinowane [...] kultura zbiorowości, w której socjalizacja przebiegała)”19. Dokonuje się ono w tzw. środowiskach wychowawczych: w rodzinie, w grupie rówieśniczej, w otoczeniu sąsiedzkim, w typowych instytucjach wychowawczych (a są to: szkoły, internaty, więzienia, zakłady poprawcze, kluby itd.”20, a także: w „samej kulturze (w tym kulturze masowej)”21. Właściwie większość zobiektywizowanych wytworów kultury może przyczyniać się do nabywania kultury przez ich odbiorców”22. Co jest mniejszością w tym wypadku? Wytwory takie, których jedyną funkcją jest funkcja hedonistyczna, jeśli oddziałują – powiada przewrotnie autor – to przez zaniechanie oddziaływania. I tu kuriozalnych stwierdzeń ciąg dalszy: „taką właśnie funkcję pełni dziś przede wszystkim kultura masowa – głównie telewizja”. [sic! – B.F.].

Cele edukacji kulturalnej według konferencji w Genewie z 1992 r.: wprowadzenie do wiedzy i oceny dziedzictwa kulturowego i uczestnictwa we współczesnym życiu kulturalnym, zaangażowanie w procesy upowszechniania kultury, uwrażliwienie na równoważną godność kultury i podstawową więź łączącą dziedzictwo ze współczesnością, edukację estetyczną i artystyczną, kształcenie do wartości moralnych i obywatelskich, przygotowanie do krytycznego korzystania z masowych środków przekazu, kształcenie interkulturalne czy wielokulturalne23.

Funkcje instytucji społecznej w pracy oświatowo-kulturalnej według Józefa Chałasińskiego
popularyzacyjne – rozpowszechnianie na całą grupę, upowszechnianie wkładów kulturowych poszczególnych odłamów grupy, dążą do wspólnoty doświadczeń
integracyjne – im podporządkowane są popularyzacyjne, mają zharmonizować różne elementy by się składały na całość; wspólnota zadań i ideałów
rozdzielcze – polegają na rozmieszczaniu jednostek w społeczeństwie, ze względu na ich wartość dla niego [! – B.F.] i ich dążenia i zainteresowania; gospodarowanie materiałem ludzkim ze względu na potrzeby i zadania grupy
adaptacyjne – dostosowywanie się do warunków działania w danym środowisku; – ochrona osobowości jako wartości grupowej
ekonomiczne – jako bytowa podstawa systemu; dóbr ekonomicznych
polityczne – związane z władztwem politycznym określonej grupy społecznej; równowagi sił grup w państwie
konserwatywne – ochrona i zachowanie tradycyjnych wartości – naturalny konserwatyzm
konstruktywne – dążenie do zmiany przekształcania życia grup społecznych – dążenie do postępu”24:

Edukacja kulturalna według listu intencyjnego ministrów KiDN oraz EN z marca 2008 r. to „przede wszystkim kształtowanie i ciągłe podnoszenie kompetencji kulturalnych społeczeństwa” (preambuła). Dalej, s. 1: „od kształcenia i doskonalenia zawodowego osób odpowiedzialnych za upowszechnianie kultury i edukacji kulturalnej, po przygotowanie odbiorców, w tym szczególnie dzieci i młodzieży do aktywnego i świadomego uczestnictwa w przestrzeni sztuki”. Tworzenie warunków do rozwijania „szeroko rozumianej” aktywności twórczej w instytucjach edukacyjnych, socjalizacyjnych czy adaptacji społecznej, poprzez zwiększanie oferty kulturalnej/artystycznej, jak i wzbogacanie działań z obszaru edukacji w instytucjach kultury. „Obszar edukacji kulturalnej jest szczególnie istotnym – nie osobnym, ale należącym do pola kultury i sztuki obszarem działań. [!!!] Najnowsze rozumienie edukacji kulturalnej podkreśla możliwość aktywnego uczestnictwa dzieci i młodzieży w kulturze oraz ich samodzielnego i twórczego działania artystycznego już na poziomie szkolnym”. „Dzięki twórczym warsztatom w ramach projektu [...], które w swoim zamierzeniu integrują w polu sztuki zarówno artystów, twórców profesjonalnych i młodych amatorów otwiera się szansa na to, że w przyszłości zyskamy świadomych uczestników kultury, w których w młodości ktoś rozbudził zainteresowanie sztuką”.

Wychowanie przez sztukę według pedagogiki kultury: „Sztuka odwołuje się wprost do wyobraźni ludzi, a zatem odpowiada naturalnemu porządkowi rozwoju człowieka i stworzonej przez niego kultury. Zarówno w kulturze, jak i w rozwoju osobniczym obraz poprzedza ideę, wyobraźnia poprzedza myśl teoretyczną, więc w wychowaniu należy zachować ten porządek i kształtować te sfery osobowości, za pomocą których jednostka reguluje swoje stosunki z innymi ludźmi, z natura i kulturą”25. [sic!!! – B.F.].

Wychowanie estetyczne według pedagogiki kultury: „To takie procesy edukacyjne, których efektem jest ukształtowanie pewnego poziomu kultury estetycznej jednostki”26.

Edukacja popkulturowa według Kuligowskiego i Zwierzchowskiego27; edukacja „Jawi się jako przestrzeń dialogu, porównywanie różnic, widzieć w niej można agorę, otwarte miejsce spotkań i wymiany między tym, co w kulturze najbardziej cenne: między różnymi ludźmi”28.

Różnice między edukacją oparta na popkulturze i edukacją tradycyjną według Wojciecha Burszty:

– tradycyjnie uczymy się narracji linearnej, w popkulturze „skokowej” („Hipertekst zachęca do literackości pobudzanej skokami intuicji i skojarzeń”29;
– tradycyjny program edukacyjny zakłada hierarchię celów i opiera się na racjonalności [swoiście rozumianej – B.F.]; kulturę popularną daje się opisywać i korzystać z niej „nominalistycznie”;
– kształcenie zawsze odnosi się do jakiegoś kanonu pedagogicznego, któremu po stronie popkultury odpowiada „kultowość” zjawisk;
– kształcenie instytucjonalne [tradycyjne – B.F.] „coraz słabiej socjalizuje/enkulturuje ustępując pola permanentnemu kształtowaniu wyobraźni przez media”30.

Edukacja środowiskowa (edukacja lokalna) według Wiesława Theissa to – po pierwsze, interdyscyplinarna orientacja na środowisko lokalne i jego aktywizację w naukach społecznych [co mniej nas tutaj interesuje – B.F.]; pod drugie – „koncepcja edukacyjna, skoncentrowana na organizowaniu społeczności lokalnej wokół zadań społeczno-wychowawczych, podnoszących ogólny poziom miejscowej kultury, wychowania oraz opieki i pomocy socjalnej”31. Animacja środowiskowa jako jedna z głównych form realizacji zadań edukacji środowiskowej to procedura zmierzająca do ujawnienia, rozwinięcia i zorganizowania współpracy miejscowych sił społecznych wokół lokalnych potrzeb, możliwości, planów itd. Edukacja i animacja środowiskowa współwystępują z: pracą środowiskową (community work) polegającą na profesjonalnym dostarczaniu jednostkom, grupom i organizacjom wsparcia technicznego, edukacyjnego i organizacyjnego; wzmacnianiem społecznym (empowering), czyli procesem rozwijania wiedzy, umiejętności i pewności siebie oraz docierania do miejscowych zasobów i sił, działaniem środowiskowym (community action), czyli aktywnością działających dobrowolnie i wspólnie ludzi w celu realizacji określonych potrzeb lokalnych32.

Najważniejsze cele edukacji regionalnej według Tadeusza Aleksandra to: zapoznanie dorosłych z historią, teraźniejszością i przyszłością regionu; ukształtowanie określonych postaw gwarantujących pogłębienie poczucia tożsamości z regionem; ukształtowanie gotowości do działań na rzecz regionu, pracy na rzecz ochrony zabytków, pielęgnacji zwyczajów, pozytywnego stosunku do pracy i innych wartości uznanych w regionie33.

Animacja społeczno-kulturalna według Pawła Jordana i Bohdana Skrzypczaka to część edukacji permanentnej, oparta na wartościach uniwersalnych i zarazem swoistych dla różnych wspólnot regionalnych oraz jednostek do nich przynależących. Znaczenie terminu dotyczy ożywiania, dawania życia, wprowadzania w ruch, zachęcania, pobudzania, skłaniania do działania. To sposób działania wśród ludzi i z ludźmi ułatwiający im udział w aktywnym i twórczym życiu, pobudzanie jednostek i grup do działania, sztuka współdziałania poszukująca różnych metod. Ma ona bezpośredni związek z charakterem współczesnego społeczeństwa. Różni się od tradycyjnej pracy kulturalno-oświatowej i upowszechniania kultury, usług kulturalnych i od branej osobno twórczości. W animacji społeczno-kulturalnej przyjmuje się, iż dane środowisko ma własne potrzeby, wzory zachowań i treści kulturowe. Są one wydobywane i intensyfikowane poprzez działalność animacyjną. Animacja społeczno-kulturalna jest jedynie (i aż) formą aktywizacji zachowań twórczych w dziedzinach: życia społecznego i kulturalnego, religijnego, edukacyjnego, sportowego, w zakresie komunikowania społecznego i integracji społecznej na różnych poziomach samoorganizacji34.

Animacja kultury według notatek z lektur Magdaleny Dudkiewicz: źródła animacji pojawiają się w latach kontestacji i buntu końca lat szesćdziesiątych. Animacja jest traktowana jako odrzucenie formalizacji, hierarchizacji i biurokratyzacji w relacjach między ludźmi. Celem jest: odrodzenie prawdziwego życia społecznego, opartego na naturalnych grupach oraz autentycznej komunikacji społecznej. W tym podejściu animacja to metoda pracy dostrzegająca kontekst środowiskowy i instytucjonalny, w jakim funkcjonują grupy – jest metodą pobudzania obywateli do działania na rzecz społeczności lokalnej, a więc odnajdywania i uruchamiania sił tkwiących w środowisku. Drugorzędne są więc specyficzne obszary działań (kultura, edukacja, pomoc społeczna, przedsiębiorczość), ponieważ najważniejsza staje się w tym podejściu metoda pracy w środowisku.

„Czysta” animacja kultury, rozumiana jako wspieranie twórczości i rozwoju poszczególnych osób i grup. W obu podejściach jest to jednocześnie cel, proces, metoda i forma działań, różnica dotyczy głównie sfery działania.
„Gotowość społeczności do zmiany możemy podzielić na trzy poziomy [...]: społeczność, która ŚPI, społeczność, która MARZY, społeczność, która DZIAŁA. [...] Rola animatora również musi ulegać zmianie. W pierwszej [społeczności] animator musi być jak wiatr wiosenny przynoszący podmuch zmiany i budzący do życia. W drugiej musi umieć rzucić hasło i pomóc ułożyć strukturę działania. W trzeciej najważniejszą jego funkcją będzie, po pierwsze, nie przeszkadzać, a po drugie, wzmacniać to, co niepewne i chwiejne…”35.

Animacja społeczna to metoda edukacji oraz wspierania jednostek, grup i społeczności. Ma na celu aktywizowanie ludzi oraz propagowanie idei współpracy różnych grup i instytucji społecznych. Dzięki temu wzrasta uczestnictwo obywateli w życiu publicznym, co sprzyja rozwojowi lokalnemu. Animacja społeczna to rozwój kapitału społecznego, który nie jest możliwy bez edukacji, komunikacji i partycypacji społecznej. Współwystępowanie tych czynników prowadzi do kształtowania się – stanowiącej podstawę zrównoważonego rozwoju – demokracji uczestniczącej.

Animator społeczny idzie w gromadzie, jak towarzysz i współpracownik, nigdy nie powinien naśladować dobroczyńcy, zstępującego z wysoka do maluczkich. Wartość jego pracy mierzy się nie tym, co czyni sam, lecz tym, co potrafi wydobyć z gromady, wśród której i z którą pracuje (cytat został wykorzystany w regulaminie przyznawanego przez Stowarzyszenie Centrum Wspierania Aktywności Lokalnej wyróżnienia dla animatora społecznego im. Heleny Radlińskiej36.

Animacja jako odpowiedź na nierówność i odczuwaną niesprawiedliwość – animacja jako prowokowanie zmiany społecznej. Celem jest opracowywaniu i wspieraniu działań grup społecznych, w ramach których dokonują się zmiany społeczne. Możliwe drogi realizacji to:
• doraźne działanie na rzecz zwiększenia możliwości współdecydowania mieszkańców lokalnej społeczności w decyzjach administracji publicznej;
• długotrwała praca na rzecz tworzenia klimatu społecznego na danym osiedlu lub wspieranie interesów określonej grupy mieszkańców.

Konteksty pracy animatora:

• kontekst współpracy: animatorzy społeczni nigdy nie działają w pojedynkę, a także budują w społeczności koalicje;
• kontekst innowacyjności i edukacji: animator zna inne techniki, sam też je tworzy „na bieżąco”;
• kontekst trwałości: po „odejściu” animatora ta aktywność ma trwać, zawsze konieczna partycypacja „animowanych” [sam ten podział jest sprzeczny z ideologią animacyjną!]

Animacja kultury – szczególne rozumienie uczestnictwa kulturze – jako:
• przyrost wiedzy o otaczającym świecie, o sobie samym;
• rozwój umiejętności przydatnych w recepcji kultury;
• rozwój umiejętności poznawczych i artystycznych;
• rozwój zainteresowań;
• zmiana postaw wobec materialnych i niematerialnych wartości kultury, wobec innych ludzi;
• zmiana wzorów kulturowych.

Edukacja międzykulturowa według Magdaleny Kulety-Hulboj to wszelkie procesy formalnej i nieformalnej edukacji dzieci, młodzieży i dorosłych, które opierają się na nawiązywaniu i podtrzymywaniu pozytywnych relacji między przedstawicielami różnych kultur, grup etnicznych i innych społeczności, mają na celu współdziałanie z przedstawicielami grup mniejszościowych w realizacji idei uczenia się wspólnego życia37.

Uczestnictwo w kulturze (kulturalne) według Jana Grada, tak jak je rozumie socjologia kultury, to partycypacja w kulturze artystycznej, będącej przedmiotem instytucjonalnej działalności upowszechnieniowej38.

Uczestnictwo w kulturze według Antoniny Kłoskowskiej to: „odbiór podstawowych środków i przekazów ujmowany w powiązaniach i zależnościach od głównych elementów struktury społecznej”39.

Uczestnictwo kulturalne według Andrzeja Tyszki
to „indywidualny udział w zjawiskach kultury – przyswajanie jej treści, używanie jej dóbr, podleganie obowiązującym w niej normom i wzorom, ale także tworzenie nowych jej wartości oraz odtwarzanie i przetwarzanie istniejących [...] [to] całościowo traktowany splot percepcji i ekspresji”40.

Uczestnik kultury według Leo W. Simmonsa to jej „wytwór, twórca, nosiciel i manipulator”41.

Zróżnicowanie kulturalne według Andrzeja Tyszki istnieje „jako nierówny podział [społeczny – B.F.] wartości «najwyższych» i «najniższych», co zakłada określoną hierarchizację dóbr kultury, zależną zarówno od określonych czynników obiektywnych, jak i od subiektywnych, lecz jednolitych przekonań zbiorowych” – to „realizowanie przez dwie grupy społeczne rozmaitych lecz współistniejących wzorów życia”42.

Upośledzenie kulturalne według Andrzeja Tyszki to „brak dostępu, a niekiedy konieczność rezygnacji z dóbr «wyższych» oraz możliwości pełniejszego uczestnictwa w kulturze”43.

Upowszechnianie kultury według Stefana Szumana „obok zabiegów organizacyjno-technicznych («udostępnianie») wymaga także subiektywnego «uprzystępnienia» trudniejszych treści nie przygotowanemu odbiorcy [...], na które składa się m.in. kształtowanie potrzeb kulturalnych i wyrabianie odpowiednich kompetencji odbiorczych” – najważniejsza jest tu książka !!!44.


 
-----------------------------------------------------------------
1 T. Buliński, Człowiek do zrobienia, Wydawnictwo UAM, Poznań 2002, s. 14.
2 M. Ziółkowski, Wiedza. Jednostka. Społeczeństwo. Zarys koncepcji socjologii wiedzy, PWN, Warszawa 1989.
3 P. Bourdieu, J-C Passeron, Reprodukcja. Elementy teorii systemu nauczania, przeł. E. Neyman, PWN, Warszawa 1990, s. 61.
4 M. Czerwiński, Kompetencja kulturowa a uczestnictwo w kulturze, w: A. Gwóźdź, A. Zeidler-Janiszewska, Przestrzenie kultury – dyskursy teorii, NCK, Warszawa 2008, s. 71.
5 Z. Kwieciński, Edukacja jako wartość odzyskiwana wspólnie (Głos w dyskusji o uspołecznieniu szkoły), „Edukacja” 1991, nr 1, s. 89 (podkr. B.F.).
6 T. Buliński, Człowiek do zrobienia, s. 16.
7 S.J. Ball, Monsieur Foucault, w: S.J. Ball (red.), Foucault i edukacja. Dyscypliny i wiedza, przeł. K. Kwaśniewicz, Impuls, Kraków 1994, s. 10-11.
8 B. Fatyga, Edukacja nieformalna w Polsce: historia i formy współczesne, w: Doświadczać uczenia. Materiały pokonferencyjne, Program Młodzież, Warszawa 2005, s. 19-24.
9 T. Buliński, Człowiek do zrobienia.
10 A. Kłoskowska, Z historii i socjologii kultury, PWN, Warszawa 1969, s. 325.
11 Tamże, s. 326.
12 W. I. Thomas F. Znaniecki, Chłop polski w Europie i w Ameryce, PWN, Warszawa 1976.
13 M. Filipiak, Socjologia kultury, Wyd. UMCS, Lublin 2003, s. 98; tamże kompetentny przegląd zagadnienia.
14 J. Szczepański, Elementarne pojęcia socjologii, PWN, Warszawa 1970, s. 94.
15 C. Kluckhohn, H.A. Murray, Personality in Nature, Society and Culture, Alfred A. Knopf, New York 1949, s. 25.
16 T. Buliński, Człowiek do zrobienia.
17 Tamże.
18 Tamże, s. 15.
19 M. Golka, Socjologia kultury, Scholar, Warszawa 2008, s. 70.
20 Tamże, s. 72.
21 Tamże, s. 71.
22 Tamże, s. 74.
23 I. Wojnar, Edukacja estetyczna – zmierzch czy szansa?, w: F. Chmielowski (red.), Estetyka sensu largo, Wydawnictwo UJ, Kraków 1998, s. 62.
24 Cz. Gryko, Józef Chałasiński. Socjologiczna teoria kultury, Wydawnictwo Lubelskie, Lublin1989, s. 177.
25 http//www.wortal.malbork.pl [26.02.2009]; takich wypowiedzi w literaturze i w Internecie można znaleźć bardzo wiele, tu są przykładem potwierdzającym tezy dotyczące niskiego poziomu edukowania edukujących.
26 Tamże.
27 W. Kuligowski, P. Zwierzchowski, Patrzeć bez uprzedzeń, w: W. Kuligowski, P. Zwierzchowski (red.), Edukacja w świecie kultury popularnej, Wydawnictwo Akademii Bydgoskiej, Bydgoszcz 2002, s. 8-9.
28 Tamże, s. 10.
29 M. Heim, The Metaphysics of Virtual Reality, Oxford University Press, New York – Oxford 1993, s. 30.
30 W. Burszta, O kulturze, kulturze popularnej i edukacji, w: W. Burszta, A. de Tchorzewski, Edukacja w czasach popkultury, Wydawnictwo Akademii Bydgoskiej, Bydgoszcz 2002, s. 42-43.
31 W. Theiss, Edukacja środowiskowa – wprowadzenie, w: W. Theiss, B. Skrzypczak, Edukacja i animacja społeczna w środowisku lokalnym, Wyd. CWAL, Warszawa 2006, s. 12.
32 Tamże, s. 31.
33T. Aleksander, Animacyjne i edukacyjne funkcje regionalizmu, w: J. Papież (red.), Człowiek. Kultura. Edukacja. Publikacja dedykowana profesorowi Janowi Żebrowskiemu, Wydawnictwo UG, Gdańsk 2006, s. 48.
34 www.sas.engo.pl
35 Tamże.
36 H. Radlińska, Zakres i istota służby społecznej, Warszawa 1928.
37
M. Kuleta-Hulboj, Edukacja międzykulturowa w środowisku lokalnym, w: W. Theiss, B. Skrzypczak, Edukacja i animacja społeczna w środowisku lokalnym, s. 149.
38 Jak stwierdza Grad polska socjologia kultury w dotychczasowym kształcie jest głównie socjologią sztuki; J. Grad, Badanie uczestnictwa w kulturze artystycznej, w polskiej socjologii kultury. Analiza metodologiczno-teoretyczna, Wydawnictwo UAM, Poznań 1997, s. 5.
39 A. Kłoskowska, Socjologia kultury, PWN, Warszawa 1981, s. 431.
40 A. Tyszka, Uczestnictwo w kulturze. O różnorodności stylów życia, PWN, Warszawa 1971, s. 54.
41 L. W. Simmons (oprac.), Wódz słońca. Autobiografia Dona Talayesvy, przeł. H. Krzeczkowski, PIW, Warszawa 1964, s. 42.
42 A. Tyszka, Uczestnictwo w kulturze, s. 15.
43 Tamże.
44 Czyt. za: M. Ziółkowski, Nabywanie kompetencji kulturowej, w: T. Kostyrko, A. Szpociński, Kultura artystyczna a kompetencje kulturowe, COMUK, Warszawa 1989, s. 19.

 
« Maj 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31

Kultura w internecie


Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo