Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Perspektywy kinematografii - nowe problemy i wyzwania

5.5. Koncentracja pozioma i pionowa występująca na rynku produkcji, emisji i dystrybucji

Od ćwierćwiecza kultury ulegają intensywnej i przyspieszonej transformacji – ewoluując od struktury hierarchii jako dominującej formy porządku do „struktury” sieci, a jednocześnie tradycyjne relacje typu: kultury centralne – kultury peryferyjne zastępowane są nowymi związkami między kulturą globalną a kulturami lokalnymi. Dzięki wytwarzaniu, gromadzeniu, przetwarzaniu i przesyłaniu coraz większej ilości informacji społeczeństwa i tworzone przez nie kultury stopniowo zamieniają swoje dotychczasowe struktury, określane strukturami piramidy – ponieważ informacje (i zawsze towarzyszące im formy władzy) poruszają się w nich na drodze od szczytu ku dołowi, w sposób uporządkowany, z góry na dół – na „struktury” sieci – w których informacje (oczywiście razem z formami władzy), poruszają się po wielu drogach, w różnych kierunkach, często krzyżujących się (T. Miczka, 2008, s. 68-69).

Oczywiście, pojęcie „sieci” nie odnosi się tylko do fizycznych urządzeń, które transmitują dane. Główną cechą sieci jest wzajemne powiązanie typu „każdy z każdym”, zacierające niektóre granice między komunikowaniem interpersonalnym a masowym oraz publicznym a prywatnym. Sieci globalne są sieciami komunikowania – mediami, które łączą jedne osoby z innymi, jak np. ogólnoświatowa sieć telefoniczna łącząca ludzi ze sobą na niespotykaną dotąd skalę. Znaczenie sieci opartych na Internecie wykracza jednak daleko poza ramy jej użytkowników. Niektórzy badacze twierdzą, że w tworzeniu sieci nie tyle ważna jest sama sieć ile jej końcowy rezultat, czyli sam proces jej tworzenia, będący komunikacją ustanawiającą nowego typu związki między ludźmi. Derrick de Kerckhove przekonująco dowodzi, że: „Sieć jest siłą skrajnie decentralizującą” (D., de Kerckhove, 1997, s. 81), ale mimo to sieci nie są jednak tworami amorficznymi i zawsze można określić liczbę powiązań między istniejącymi w nich pomiędzy punktami węzłowymi, wzajemność tych powiązań, ich ukierunkowanie, przechodniość, gęstość, siłę, a także inne elementy. Innymi słowy, sieć jest nie tylko metaforą kulturową, ale decentralizuje wiele dotychczasowych, rzeczywistych zjawisk, form, struktur i układów i wytwarza w społeczeństwach i kulturach ogromne zbiory różnic. Zbiór coraz większy, ponieważ obecnie wykorzystywane sieci nie tylko narzucają myślenie pozbawiane liniowości, ale ewoluują w stronę monitoringu własnego funkcjonowania, tzn., że przekazy dostarczane przez sieci nie są takie same, jakie były u źródła, docierają do odbiorców w postaci zmienionej.

W rzeczywistości nie istnieją obecnie społeczeństwa i kultury, które funkcjonowały tylko na podstawie struktury piramidy czy „struktury” sieci. Wszystkie funkcjonują na podstawie struktur mieszanych, a ciążenie niektórych z nich w stronę zrównoważonego rozwoju sugeruje i sygnalizuje możliwy, punkt dojścia, chociaż jest on niezwykle trudny do określenia i osiągnięcia. Polska jest typowym przykładem kraju, który podąża tą drogą: metafora sieci odzwierciedla m.in. rozproszenie potencjału kinematograficznego, wielokierunkowość powiązań występujących na naszym rynku producentów filmowych oraz na rynku emisji i dystrybucji oraz swoistą arytmiczność rozwoju każdego sektora tej dziedziny przemysłu i kultury. Metafora sieci ilustruje również zachodzące w polskiej kinematografii procesy glokalizacyjne, czyli jednoczesne występowanie wspomnianego rozproszenia i koncentrowania potencjału, a właściwie napięć, jakie istnieją między tymi dwoma tendencjami. Wypracowywana strategia rozwoju kultury audiowizualnej jest właśnie próbą określenia roli i możliwości ingerowania, czy też wpływania państwa na te zjawiska oraz usytuowania dawnego i obecnego, specyficznego dorobku kultury polskiej, na tej rozległej i powikłanej mapie przekształceń.

Po okresie realnego socjalizmu media sieciowe wywołują u Polaków na ogół zadowolenie z wywoływanego przez rozproszenie, fragmentaryzację i wielokierunkowość poczucia swobody. Jednak nadmiar wolności w tym zakresie wywołuje również poczucie nieokreśloności i wieloznaczności, wrażenie życia i rozwoju bez jasno określonych drogowskazów. W rzeczywistości – przynajmniej na razie, o czym przede wszystkim wiedzą badacze gospodarki, kultury i mediów – wolność najczęściej mylona jest z wolnością konsumpcyjną, a nawet z dowolnością, ponieważ świat mediów kreuje „mit powszechnej niepodległości” i upowszechnia ideologię konsumpcji, ale naprawdę dzisiaj gra toczy się o uporządkowanie i zarządzanie tą wolnością i konsumpcją medialną, a jej wyrazem jest koncentracja środków służących do produkcji filmów i programów audiowizualnych, do ich emisji i upowszechniania.

Wyróżnia się koncentrację poziomą i pionową. Pierwsza polega na łączeniu podmiotów w ramach jednego medium i jednego sektora kinematografii, druga – na łączeniu w jednej instytucji, czy grupie zawodowej, różnych etapów produkcji, eksploatacji i dystrybucji filmów i innych produktów audiowizualnych. Integrację pionową dzieli się zwykle na taką, która kumuluje potencjał zgodnie z metaforą wyrażoną w słowach: „w górę rzeki” (czyli ku źródłom powstawania filmów i środków – służących do ich produkcji), druga: „w dół rzeki” (czyli ku formom ich eksploatacji i dystrybucji). Państwo sprzyja obydwu rodzajom koncentracji, ponieważ pozioma daje mu realny wpływ na charakter kinematografii, a pionowa umożliwia osiąganie wpływów z podatków i zysków.

Na podstawie przedstawionego wcześniej stanu polskiej kinematografii i charakterystyk jej gałęzi można zauważyć, że podejmuje się coraz więcej działań na rzecz konsolidacji potencjału filmowego charakterystycznej dla integracji poziomej, chociaż jednocześnie rozwija się (co oznacza: reguluje) jego dywersyfikacje, ostatnio w ramach przede wszystkim liberalizacji przepisów, które obowiązują na rynku UE i wielu państw świata. W Polsce jednak, gdzie dominuje koncentracja pionowa typu „w górę rzeki” w zakresie produkcji filmowej i pionowa typu „w dół rzeki” w zakresach pozostałych, sytuacja całej kinematografii i jej powiązań z innymi mediami jest obecnie nieprzejrzysta. Brak zdecydowanych określonych rozwiązań prawnych, organizacyjnych i politycznych utrudnia rozeznanie co do wyboru określonych strategii koncentracji i dywersyfikacji przez państwo i utrudnia funkcjonowanie wszystkich sektorów kinematografii.

poprzedni rozdział
« Sierpień 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31

Kultura w internecie


Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo