Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Czas wolny (Barbara Fatyga na podstawie tekstu Mirosława Pęczaka)

5.2. Treściowa zawartość kategorii i subkategorii czasu wolnego oraz zróżnicowania sposobów spędzania czasu wolnego

Domowe i pozadomowe sposoby spędzania czasu wolnego

Z naszych badań wynika, że o wiele więcej form spędzania czasu wolnego realizuje się poza domem niż w domu.

Poza domem:
bywanie w pubach, kawiarniach i restauracjach, weekendowe wyjazdy za miasto, wizyty w centrach handlowych, wizyty w kinie, spacery, bywanie w dyskotekach i klubach muzycznych, uprawianie sportu dla zdrowia i wizyty w teatrze, koncerty muzyki popularnej, bywanie na działce.

W domu:
oglądanie telewizji, lektura prasy i książek, użytkowanie komputera z Internetem, przebywanie ze znajomymi; sporadycznie wymieniano twórczość własną, majsterkowanie, sprzątanie, sen i opiekę nad dziećmi.

Podobne wyniki uzyskano w innych badaniach (por. tabele 1 i 2). Jak widać respondenci kojarzyli czas wolny (czas dla siebie) z podejmowaniem aktywności zapewniającej nie tylko bierny wypoczynek, ale też rozrywkę, kontakt z innymi ludźmi, samorealizację (także korzystanie z oferty instytucji kultury). Na uwagę zasługuje fakt, że oglądanie telewizji –
i ogólnie: przebywanie w domu w czasie wolnym – respondenci postrzegali jako ostateczność – formę, która mimo iż jest powszechna, uchodzi za najmniej atrakcyjną.

Spośród osób deklarujących, że czasu wolnego nie mają, na pytanie, co by robili, gdyby nim jednak dysponowali, nikt nie wymienił oglądania telewizji. Taki stan rzeczy wynika z obiektywnie większych niż dawniej możliwości spędzania wolnego czasu poza domem (por. Sułkowski 1984) – w grę wchodzi nie tylko oferta instytucjonalna w miejscu zamieszkania, ale również powszechność prywatnego transportu (o czym świadczy popularność wyjazdów za miasto w celach rekreacyjnych czy na zakupy – centra handlowe). Wyjazdy są różnie motywowane: mieszkańcy wielkich aglomeracji wyjeżdżają, by znaleźć spokój, odetchnąć od zgiełku miasta, mieszkańcy małych miejscowości wyjeżdżają, by uciec przed nudą.

Zróżnicowania w sposobach spędzania wolnego czasu (według wieku):


Młodzież: wychodzi z domu, szuka rozrywek na mieście i przebywa z rówieśnikami. Barierą dla tego typu form spędzania czasu są często możliwości finansowe, kończy się więc na pubie i jak najtańszym piwie. Rysuje się podział na przebywanie w przestrzeni publicznej (z rówieśnikami) i prywatnej (z partnerem/partnerką). Dominują dyskoteka lub klub muzyczny i spotkania w pubach lub kawiarniach; kolejno uprawianie sportu (głównie: rower, siłownia, skateboard, rolki, ale też nieco bardziej elitarne tzw. sporty miejskie, jak parkour, turbogolf, freestyle rowerowy).

Ludzie w średnim wieku: w ich wypadku istotny jest podział na codzienny czas wolny przeznaczany przede wszystkim na wypoczynek (przebywanie w domu i spacery) oraz cykliczny czas bez pracy (weekendy i urlopy); tylko ten drugi jest planowany.

Ludzie starzy: najczęściej przebywają w domu, uprawiają ogródek, zajmują się pracami domowymi, czytają, oglądają telewizję, stosunkowo licznie uczestniczą w zajęciach Uniwersytetów Trzeciego Wieku i Klubów Seniora (częściej są one szansą uczestnictwa w kulturze dla osób z małych miast). W większych miastach pojawiają się ponadto inne wzory: ludzie starzy chodzą do teatru, do kina i do szkoły tańca, grillują i grają w szachy; w wakacje wyjeżdżają za granicę, nad ciepłe morza. Dominuje opinia, że optymalny sposób spędzania wolnego czasu to, prócz spacerów i turystyki dla zdrowia, korzystanie z usług instytucji oferujących kulturę wysoką, a więc chodzenie do teatru, do opery, filharmonii, odwiedzanie galerii sztuki. Przeszkodą może być brak pieniędzy, ale też brak chęci.

Uwaga: młodzież wolny czas ludzi starszych i ich role społeczne (dziadków, samotników) postrzega stereotypowo: chodzą do parku, pracują na działce, siedzą w domu i oglądają telewizję; rzadko młodzi dostrzegają starszych uprawiających w parkach jogging albo nordic walking, co nie umyka uwadze starszych respondentów.

Ciągle ramą dla podziałów według wieku są stereotypowe przekonania, związane z czasem jako zbiorem etapów w ludzkim życiu i wyrażane jako tzw. normy powinnościowe:

– dzieci i młodzież powinni mieć czas maksymalnie zorganizowany, najlepiej dzięki uprawianiu sportu (chłopcy) i dodatkowej nauce (dziewczęta), wtedy bowiem nie będą nam zagrażać, zabierać nam czasu i/lub dobrze przygotują się do życia; jednakże prawie nikt nie jest dzisiaj w stanie w pełni tego kontrolować;

– dorośli powinni mieć czas sprawiedliwie podzielony: zajęty przez pracę, życie rodzinne, wypoczynek i uczestniczenie w kulturze; w jakim stopniu ten ideologiczny model jest odległy od praktyk życia społecznego nie trzeba szeroko dowodzić;

– ludzie starzy powinni mieć zapewniony godny odpoczynek, co w praktyce oznacza bądź ich udział we wspieraniu dorosłych dzieci bądź niechcianą nadopiekuńczość.

Zróżnicowania w sposobach spędzania wolnego czasu: duże i małe miasta

W ośmiu największych i ośmiu najmniejszych miastach objętych naszym badaniem najczęściej wskazywanymi formami spędzania czasu wolnego są:

w dużych miastach:
wizyty w centrach handlowych, w kinie, w pubach, teatrach, spacery, wyjazdy za miasto, oglądanie telewizji, bywanie w klubach muzycznych i dyskotekach;

w małych miastach: wyjazdy za miasto, uprawianie sportu, oglądanie telewizji, przebywanie w pubach.

Największe różnice między wielkimi i małymi ośrodkami dotyczą: bywania w centrach handlowych, w kinie w teatrze i w filharmonii – zależą zatem od infrastruktury, ale również od potrzeb.

Najmniejsze różnice dotyczą: uprawiania sportu, korzystania z internetu i wyjazdów za miasto.

Tabela 1. Czas wolny młodzieży w latach 1989-2008 (według różnych badań, w %).

Źródła: w kolumnach 1 i 2 - W. Muzyka, Przemiany uczestnictwa młodzieży w kulturze w latach 1978-1993, WSP, Olsztyn, 1996; B. Fatyga, Młodość bez skrzydeł. Nastolatki w małym mieście, ISNS UW, Warszawa 2001; K. Koseła, B. Fatyga, J. Rogala-Obłękowska, Style życia młodzieży a narkotyki, ISP, Warszawa 2002; B. Fatyga, P. Zieliński, „Warszawskie badanie stylów życia młodzieży”, Warszawa 2008, raport niepubl.

Tabela 2. Wybrane czynności czasu wolnego (według badań, w %)
B. Wciórka, Co się zmieniło w stylu życia Polaków w ostatnim dwudziestoleciu?, CBOS, Warszawa 2009.


poprzedni rozdział
« Marzec 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31

Kultura w internecie


Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo