Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Transformacje rynku filmowego w latach 2001-2009

4.4. Prywatni producenci i dystrybutorzy

W ciągu dziesięciu lat, między rokiem 1990 a 2000 ilość działających w Polsce prywatnych firm produkcyjnych zwiększyła się czterdziestokrotnie: od 10 do około 400, co świadczy o dynamice rozwojowej tego rynku. Jednak w tym czasie większość z nich nie dysponowała takim kapitałem własnym, aby mogły one działać tak jak firmy zachodnie. Do dnia dzisiejszego nie cieszą się one również zaufaniem i zainteresowaniem banków. Dlatego ich jedyną szansą do skutecznego działania od początku były telewizje, publiczna i oczywiście niepubliczne.

W roku 2009 Stowarzyszenie Niezależnych Producentów Filmowych zrzesza około 500 niezależnych firm producenckich, ale większość z nich jest bardzo mała, zatrudnia kilka osób, dokonuje rocznego obrotu w wysokości 1 mln zł. Zaledwie kilkanaście procent firm prywatnych producentów uznać można za firmy duże, które zatrudniają powyżej 10 osób i dysponują nowoczesną dysponuje techniką do realizacji zdjęć i wykonywania prac postprodukcyjnych. Strukturę i charakter tego środowiska autorzy RSK-K przedstawiają następująco: „Filmy fabularne produkuje 30-35 prywatnych firm producenckich. Dla większości małych firm, rozmieszczonych poza stolicą, głównymi zleceniodawcami są lokalne stacje telewizyjne oraz nadawcy kablowi. Dla większości firm średnich i dużych, głównymi zleceniodawcami są ogólnopolskie stacje telewizyjne. Ze statystyk stacji telewizyjnych wynika, że tylko na potrzeby programów TVP i telewizji Polsat pracuje około 250 firm producenckich. Większość produkuje reklamówki, filmy okolicznościowe, czasem programy telewizyjne. Firmy producenckie zatrudniają na stałe około 2500 osób i dają dodatkowo pracę grupie około 2800 dalszych współpracowników (autorzy, scenarzyści, reżyserzy, operatorzy, scenografowie, montażyści, kompozytorzy, aktorzy). Do tego dochodzi dalsza grupa około 1500 pracowników pomocniczych i pomocniczo-twórczych personelu technicznego (dźwiękowcy, charakteryzatorzy, oświetleniowcy, elektrycy, asystenci, specjaliści od grafiki komputerowej)” (RSK-K, s 16-17).

Spośród najprężniej działających producentów wymienić należy Filmcontract (firmę Henryka Romanowskiego, która powstała jako jedna z pierwszych firm producenckich w Polsce w 1989 r.), Apple Film Production (firmę Dariusza Jabłońskiego założoną w 1990 r.), Skorpion Art Film (firmę Pawła Rakowskiego, która powstała w 1990 r.), Heritage Films (prężnie działała do 2003 r., założona w 1991 r. przez Lwa Rywina), Akson Studio (firmę Michała Kwiecińskiego działającą od 1992 r.) oraz Opus Film Piotra Dzięcioła w Łodzi, która pozyskała niektóre studia i hale zdjęciowe z WFF, Semafor Produkcja Filmowa Spółka z o.o., która powstała po likwidacji państwowej wytwórni filmów animowanych. Wymienione firmy, aż do 2009 r. miały prawie 25% udziału w całej produkcji polskich filmów fabularnych, dokumentalnych i animowanych realizowanych dla kin i telewizji. Dzięki nim polska kinematografia podejmowała ambitne przedsięwzięcia twórcze i prestiżowe koprodukcje.

Warto wspomnieć, że Heritage Films wprowadził do polskich kin kilka dzieł Andrzeja Wajdy (Pierścionek z orłem w koronie, Wielki Tydzień i Pana Tadeusza), Pianistę Romana Polańskiego i współtworzył Listę Schindlera Stevena Spielberga, Małą Apokalipsę Costy Gavrasa i słynne seriale amerykańskie Wichry wojny oraz Wojna i pamięć. Filmcontract wprowadził do kin i telewizji ponad 25 filmów fabularnych, w tym Angelusa i Wrota Europy. Akson Studio specjalizuje się w realizacji teatrów telewizji (ponad 130) oraz seriali, ale współrealizowało również Zemstę i Katyń Andrzeja Wajdy. W Skorpion Art Film powstało 16 filmów fabularnych, artystycznych i komercyjnych, m.in. Nocne graffiti, Pestka i Chopin – pragnienie miłości. Kilkanaście filmów fabularnych i dokumentalnych, m.in. Przedwiośnie i Zabić Sekala znajduje się w dorobku Apple Film Production. W Opus Film powstaje najwięcej filmów reklamowych i teleturniejów telewizyjnych, ale firma ta jest również wspiera debiutantów, czego przykładem może być wysoko oceniony przez widownię i krytyków film Edi. W Semaforze nadal powstają filmy animowane, kukiełkowe i eksperymentalne – w 2007 r. wyprodukowany przez tę firmę Piotruś i wilk otrzymał Oscara.

Rzadko we współprodukcję filmu angażowały się banki. Jako pierwszy w 1990 r. podjął tę działalność Kredyt Bank S.A. udzielając 12 mln zł kredytu producentowi filmu Ogniem i mieczem Jerzego Hoffmana, który powstał ostatecznie 9 lat później, ale odniósł sukces frekwencyjny, ponieważ obejrzało go około 7 mln widzów. Tenże bank był również wyłącznym sponsorem promocji i dystrybucji Pana Tadeusza i współfinansował, występując w różnych rolach, takie utwory ekranowe jak Quo Vadis (2001) Jerzego Kawalerowicza i Przedwiośnie (2001) Filipa Bajona. W 2002 r. wsparł polską produkcję bank PKO BP, stając się kredytodawcą i współproducentem filmu Chopin – pragnienie miłości Jerzego Antczaka.

Od początku lat 90. XX wieku w produkcję filmów zaczęli inwestować również dystrybutorzy. Najbardziej aktywna na tym rynku jest firma Vision Włodzimierza Otulaka, która była współproducentem m.in. Pana Tadeusza, Demonów wojny i Wiedźmina. Duży dorobek w tym zakresie ma także firma Syrena, która zainwestowała po kilkaset tysięcy, a czasami nawet kilka mln złotych m.in. w takie filmy jak Białe małżeństwo Magdaleny Łazarkiewicz, Panna nikt Andrzeja Wajdy, Słodko gorzki Władysława Pasikowskiego i Quo Vadis. W 2008 i 2009 r. najbardziej aktywnymi w produkcji filmów były Kino Świat (pod kierownictwem Tomasza Karczewskiego), Monolith (Mariusz Łukomski wraz z małżonką), SPI (Piotr Reich) oraz Best Film (Krzysztof Dumieński).

Wszystkie wymienione firmy producenckie utrzymują swoją dynamikę produkcyjną również w latach 2004-2009, współpracując ze Studiami Filmowymi oraz państwowymi wytwórniami, których dorobek został krótko przedstawiony we wcześniejszym rozdziale raportu.

Ogromna dynamika występowała również na rynku dystrybucji kinowej i telewizyjnej, gdzie od połowy lat 90. coraz więcej udziałów mają firmy prywatne. Znaczącą pozycję na tym rynku zajmuje UIP, Buena Vista, 20thCentury Fox, Vision Film Distribution. Obecnie najważniejszymi przedsiębiorstwami dystrybucyjnymi, które zajmują się także dystrybucją filmów dla telewizji są: dystrybutorzy kinowi Against Gravity, Best Film, CinePix, Forum Film Poland, Gutek Film, ITI Cinema, Kino Świat, Monolith Films, Monolith Plus, Solopan, SPI International Polska, Spinka, Studio Interfilm, Syrena Films, Tantra, UIP, Vision, Vivarto, Warner Cinema oraz tzw. redystrybutorzy, firmy powstałe na bazie byłych instytucji filmowych: Apollo-Film, Art.-Film, Helios, Max-Film, Neptun, Odra-Film, Silesia-Film oraz dystrybutorzy filmów na VHS, DVD oraz Agencja Producentów Filmowych, Akme Film, Carisma, Cass Film, Crossfilm, Hagi Film i Video, Imperial, IMP, Mayfly, Muvi, NVC, Propaganda, Video-Rondo, Warner Bros. Poland oraz niektóre firmy producenckie (podaję za SRKA, s. 282, wybór w kolejności alfabetycznej).

W zasadzie w każdym roku dochodzi do poważnych zmian na polskim prywatnym rynku produkcyjnym i dystrybucyjnym: firmy wchodzą w różne sojusze, zmieniają swoje zainteresowania i specjalizacje i uzyskują rozmaite wyniki finansowe, ale są już stałymi podmiotami, które wyraźnie i odczuwalnie współdecydują o charakterze polskiej kinematografii, jej strukturze, randze kulturowej i jej powiązaniach z innymi mediami i innymi kinematografiami.

poprzedni rozdział
« Maj 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31

Kultura w internecie


Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo