Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Źródła finansowania kultury

4.2.4. Wydatki województw

Wydatki samorządów województw na kulturę w przeliczeniu na jednego mieszkańca od 2000 r. rosną w tempie ok. 12-13% rocznie. W latach 2002-2003 nastąpiło ich czasowe ograniczenie (zob. tabela 30). Od 2004 r. dynamika znów osiągnęła poziom kilkunastu procent; w 2006 r. głównie za sprawą skokowego wzrostu wydatków majątkowych – 23%.

Tabela 30. Wydatki samorządów województw na kulturę per capita (w zł)
Źródło: Bank Danych Regionalnych GUS.

Stosunkowo dużą część wydatków samorządów województw na kulturę stanowią wydatki majątkowe. Co więcej, w ostatnich latach ich udział się zwiększa – z 17,1% w 2001 r. do 30,4% w 2007 r.

Charakterystyczny jest także stosunkowo wysoki przeciętny udział wydatków na tę sferę w stosunku do wielkości budżetów województw. Świadczy to o sporym zaangażowaniu samorządów na tym szczeblu w rozwój kultury. Jednak tendencja zmienia się na niekorzyść – w 1999 r. odsetek wydatków na kulturę w stosunku do całości wydatków wynosił ponad 15, a w 2007 r. ok. 10. Po części spowodowane jest to rozszerzeniem zakresu zadań finansowanych z budżetów samorządów województw.

Tabela 31. Wydatki samorządów województw na kulturę i ochronę dziedzictwa (w mln zł)
Źródło: Bank Danych Regionalnych GUS.

Najwięcej środków na sferę kultury w przeliczeniu na jednego mieszkańca wydały
w 2007 r. samorządy województwa mazowieckiego (49,5 zł) oraz podlaskiego (48,8 zł), co jest wartością przekraczającą średnią krajową o ponad 60%. Najmniejsze środki na kulturę przeznaczyły województwa zachodniopomorskie (18,6 zł) oraz lubelskie (20,1 zł).

Tabela 32. Wydatki samorządów województw w przeliczeniu na mieszkańca (w zł)


Źródło: Bank Danych Regionalnych GUS.

Warto zwrócić uwagę, że tylko nieliczne województwa starają się finansowo wspierać różne podmioty, które swoją aktywność formułują i definiują w postaci spójnych projektów składanych w trybie konkursowym. W wydatkach budżetowych dominują dotacje dla tych instytucji kultury, dla których samorząd województwa jest organizatorem. Taka polityka, przekładająca się także na wymiar zaangażowania finansowego, nie stymuluje aktywności obywatelskiej, nie sprzyja kreowaniu ambitnych projektów o charakterze kulturalnym, aktywność taka bowiem nie może liczyć na wsparcie ze strony ambitnego sektora publicznego. Jeżeli dodać do tego obrazu fakt, że instytucje kultury niechętnie współpracują z niezależnymi podmiotami czy twórcami, to nie może dziwić niska aktywność czy zauważalne dysproporcje w dostępie do kultury w różnych regionach.

Tabela 33. Dotacje w trybie konkursów ofert organizowanych przez samorządy województw na realizację zadań publicznych w dziedzinie kultury (w tys. zł)
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z Urzędów Marszałkowskich.

Tabela 34. Kwota dotacji podmiotowej z budżetu dla wszystkich instytucji kultury, dla których województwo pełni funkcję organizatora w 2008 r. (w tys. zł)


 
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z Urzędów Marszałkowskich.

Najwięcej środków na działalność kulturalną w trybie konkursowym wydatkowały w 2008 r. województwo mazowieckie, małopolskie i śląskie, najmniej natomiast lubuskie, świętokrzyskie i warmińsko-mazurskie (zob. tabela 33). Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że województwo stołeczne dysponowało dużo większym budżetem niż pozostałe regiony. Udział środków przeznaczonych na działalność programową w wydatkach całego budżetu w 2007 r. stanowił ok. 1,3%. Najlepsze wskaźniki uzyskały województwa wielkopolskie (3,5%), śląskie i małopolskie (po 3,1%).
Jak pokazuje tabela 34, budżet województwa mazowieckiego w 2008 r. w większości był konsumowany przez dotacje podmiotowe dla instytucji kultury, których województwo jest organizatorem. Spore środki na działalność organizatorską przeznaczyły województwa śląskie, wielkopolskie i małopolskie, które jednak wygospodarowały także dużą część swojego budżetu na działalność programową.

Z danych przedstawionych w tej części raportu wyraźnie wynika, że decentralizacja sprzyja lepszemu funkcjonowaniu instytucji kultury. Duży wysiłek ich finansowania ponoszą gminy i samorządy województw. W tym drugim przypadku w coraz większym stopniu wydatki na kulturę i zarządzanie dziedzictwem kulturowym są postrzegane jako istotny czynnik formowania tożsamości regionalnej i rozwoju regionalnego. Nie sprawdzają się natomiast w roli organizatora kultury powiaty, co wynika także z ich bardzo ograniczonych możliwości finansowych. Wydaje się, że warto rozważyć przejęcie powiatowych instytucji kultury przez miasta, przy zapewnieniu ich częściowego finansowania przez powiaty. Nie chodzi przy tym o współprowadzenie tych instytucji, ponieważ to rozwiązanie – przyjęte w ostatnich latach – wyraźnie kuleje i się nie sprawdza. Potrzebny jest czytelny mechanizm współfinansowania działalności w przypadku tych instytucji, które choć ulokowane są w danym mieście, prowadzą działalność w szerszej skali, powiatowej, regionalnej czy krajowej. Taki mechanizm pozwoliłby spokojnie skorygować dokonany przypadkowo w latach dziewięćdziesiątych podział instytucji kultury na narodowe, marszałkowskie i prezydenckie.

Biorąc pod uwagę znaczące zaangażowanie w rozwój kultury miast, zwłaszcza tych największych, należałoby rozważyć przejęcie przez nie kolejnych instytucji kultury, ale z zapewnieniem współfinansowania ich działalności przez inne podmioty administracji publicznej, odpowiednio do terytorialnej skali prowadzonej przez te instytucje działalności. Takie rozwiązanie pozytywnie wpłynęłoby na formowanie się silnych ośrodków metropolitalnych. Kultura jest bowiem jedną z ważniejszych ich funkcji. Jednocześnie budżety wielkich miast, większe niż samorządów województw, umożliwiają utrzymanie i finansowanie instytucji kultury o szerszej skali oddziaływania.

Proponowane rozwiązania prawne i organizacyjne pozwoliłyby bez większych konfliktów i zakłóceń skorygować w obszarze kultury słabości przeprowadzonej w 1998 r. reformy organizacji terytorialnej państwa. Kultura nie została dobrze przygotowana do tej reformy i właściwie w nią wpisana. Dlatego okazało się, że wiele przyjętych rozwiązań jest przypadkowych i chybionych.

poprzedni rozdział
 
« Grudzień 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31

Kultura w internecie


Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo