Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

System instytucjonalny polskiego przemysłu filmowego

3.2. Filmoteka Narodowa – zadania, osiągnięcia i problemy.

Już kilka lat po narodzinach kinematografu narodziła sie idea gromadzenia, katalogowania, konserwowania i przechowywania filmów oraz innych dokumentów i materiałów dotyczących historii sztuki ekranowej. Powszechnie wyrażano przekonanie o wzrastającej kulturotwórczej randze kina narodowego oraz kina traktowanego jako „zwierciadło rzeczywistości”, „świadek dziejów”, „kronika” i forma nowej, nowoczesnej sztuki. Niezależnie zresztą od zajmowanego w tych kwestiach stanowiska szybko powstała w większości krajów potrzeba, a nawet konieczność archiwizowania filmów, ponieważ kino stało się pożądanym towarem, środkiem komunikacji kształtującym świadomość zbiorową, „lekturą” szkolną i świadectwem postępu technicznego.

Jeszcze w okresie kina niemego w tzw. imperiach filmowych powstały pierwsze archiwa prywatne i państwowe. Gdy zaczęły one spełniać coraz więcej ról i funkcji w życiu kulturalnym społeczeństw europejskich, te najbardziej wszechstronne i dynamicznie działające, zaczęto nazywać filmotekami narodowymi, regionalnymi lub okręgowymi. Dzisiaj bez filmoteki trudno wyobrazić sobie prawidłowe funkcjonowanie kultury filmowej. Filmoteki radykalnie zmieniają wszystkie dotychczasowe formy działalności, nie tylko rejestrują przeobrażenia, jakie zachodzą w poetykach, stylach i technikach realizacji filmów, w funkcjonowaniu utworów ekranowych w różnych obiegach komunikacyjnych, ale same kreują postawy odbiorcze, sposoby interpretacji, ujęcia historyczne i koncepcje kulturowe.

Filmoteka jako instytucja państwowa powstała dopiero w 1955 r. w Warszawie Do 1970 r. działała ona pod nazwą Centralne Archiwum Filmowe. Dopiero w nowej rzeczywistości politycznej funkcjonuje pod nazwą: Filmoteka Narodowa (FN), której obowiązki, uprawnienia i możliwości działania określają: Ustawa z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2001 r. nr 13, poz. 123 z późń. zm.), Ustawa z 30 czerwca 2005 r. o kinematografii i Statut Filmoteki Narodowej, zatwierdzony przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (zał. do Zarządzenia nr 17 z 29.04.2008r.).

Zgodnie z założeniami przyjętymi przez autorów Strategii rozwoju kultury audiowizualnej, odzwierciedlającej właściwie stanowisko władz państwowych i zasadami sformułowanymi w europejskiej strategii audiowizualnej FN ma przede wszystkim chronić dziedzictwo kulturalne w dziedzinie kinematografii i upowszechniania kultury filmowej.

Szczegółowe obowiązki, zadania i prawa FN przedstawione są we wspomnianej SRKA w następującej kolejności:

1.gromadzenie, katalogowanie, zachowanie i restaurowanie, w każdym przypadku w zgodności z prawami autorskimi i pokrewnymi:
a)materiałów negatywowych, kopii wzorcowych oraz innych archiwalnych kopii filmowych filmów polskich;
b)archiwalnych kopii filmowych filmów nie będących filmami polskimi, jeżeli filmy te mają znaczenie dla polskiej kultury, nauki lub życia społecznego;

2.wypracowanie metodologii archiwizacji filmów polskich i polskiej dokumentacji historyczno-filmowej;

3.gromadzenie i archiwizacja dokumentacji, dotyczącej produkcji filmów i rozpowszechniania filmów;

4.upowszechnianie kultury filmowej, w tym udostępnianie zasobów sztuki filmowej;

5.gromadzenie zbiorów bibliotecznych oraz eksponatów, dotyczących historii filmu i kinematografii;

6.prowadzenie katalogu dzieł filmowych;

7.współpraca z krajowymi i zagranicznymi podmiotami;

8.działalność kulturalno-oświatowa i działalność wydawnicza, polegająca w szczególności na przygotowywaniu i wydawaniu opracowań, dotyczących działalności statutowej Filmoteki Narodowej oraz materiałów filmowych i filmograficznych, znajdujących się w jej zasobach w formie drukowanej lub multimedialnej;

9.wspieranie działań na rzecz upowszechniania kultury filmowej w zakresie rozpowszechniania i promocji filmów o wysokich walorach artystycznych oraz edukacyjnych w kinach studyjnych;

10.współuczestniczenie w organizowaniu realizacji przedsięwzięć, mających na celu upowszechnianie kultury filmowej, w tym imprez filmowych oraz edukacji filmowej, w szczególności w kinach studyjnych;

11.produkcja filmów o tematyce, związanej z przedmiotem działania Filmoteki oraz współudział w produkcjach filmowych w oparciu o zasoby Filmoteki Narodowej, z zachowaniem praw autorskich i pokrewnych;

12.świadczenie usług w zakresie związanym z przedmiotem działania Filmoteki (za SRKA, s. 325-326).


Dyrektor FN, powołany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, zarządza jej działaniem, a jego trzej zastępcy nadzorują gromadzenie różnego rodzaju zasobów archiwalnych, upowszechnianie kultury filmowej i pracę wszystkich komórek ekonomiczno-finansowych. Organem opiniodawczo-doradczym Dyrektora jest Rada Programowo-Naukowa, w której skład wchodzą filmoznawcy i informatycy akademiccy, twórcy oraz dyrektorzy i naczelnicy organizacji, towarzystw i stowarzyszeń naukowych i artystycznych

Jeszcze pod koniec poprzedniego wieku FN oprócz tradycyjnych form działalności, mimo ogromnych trudności finansowych i braku własnego zaplecza technicznego, podjęła próby sprostania wyzwaniom, jakie postawiły przed nią modernizujące się społeczeństwo i kultura rozwijająca się pod coraz większą presją komunikacji elektronicznej. O zachodzących zmianach świadczą osiągnięcia Działu Sieci Kin Studyjnych i Lokalnych, który powstał w 2006 r., Działu Programowego, który powstał w 2008 r. i coraz intensywniej przeprowadzany proces digitalizacji zbiorów, które liczą ponad 15 tysięcy tytułów.

Pierwszy z wymienionych Działów opracował w ostatnich latach program rozwoju sieci, zwiększając ilość kin biorących w nim udział oraz ilość innych przedsięwzięć i podnosił ich jakość. Przykładowo w 2008 r. w jego ramach wykonano 119 kopii przeznaczonych dla kin Sieci i DKF-ów oraz udzielono wsparcia 124 imprezom i 47 programom edukacyjnym. Warto zauważyć, że sieć kin studyjnych i lokalnych w 2009 r. finansowana jest przez PISF w wysokości 90% kosztów jej funkcjonowania. FN szczególny nacisk kładzie na wzrost projektów edukacyjnych, podnoszenie poziomu merytorycznego wszystkich przedsięwzięć i zwiększanie oferty własnych programów.

Drugi Dział rozwijał dotychczasowe zadania realizowane przez Zespół kina „Iluzjon”, kontynuując cykle tematyczne i upowszechniając wiedzę z zakresu historii kina polskiego. Od grudnia 2008 r. kino „Iluzjon” zostało zakupione przez FN i do czasu zakończenia modernizacji obiektu będzie prowadziło działalność, w Bibliotece Narodowej w Warszawie.

Filmoteka Narodowa bardzo aktywnie promuje rodzimą kinematografię za granicą. Tylko w 2008 r. uczestniczyła w 7 retrospektywach i festiwalach zorganizowanych w Izraelu, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii i Serbii. Przygotowała Tydzień Filmów Polskich w Chinach i kilka retrospektyw dzieł Andrzeja Wajdy.

FN jest członkiem Międzynarodowej Federacji Archiwów Filmowych (FIAF),a od marca 2009 r. także członkiem Association des Cinémathéques Européennes (ACE), organizacji która zrzesza europejskie archiwa filmowe i podejmuje działania mające chronić kinematografię europejską oraz zabezpieczać europejskie zbiory filmowe. Uczestniczy w europejskim programie poszukiwania zaginionych filmów „Lost Films” i odnalazła w swoich zasobach jeden z poszukiwanych filmów niemieckich z 1925 roku.

Druga pod względem wielkości filmoteka w Polsce rozpoczęła działalność w 2000 r. w Katowicach jako Filmoteka Śląska. Znajduje się ona w siedzibie katowickiego Centrum Sztuki Filmowej, które jest jedną z wielu jednostek Instytucji Filmowej „Silesia-Film”, powołanej przez Zarząd Województwa Śląskiego. Dysponuje kopiami ponad 4500 filmów polskich i zagranicznych na wszystkich nośnikach.

Od wielu lat największym problemem Filmoteki Narodowej jest chroniczne niedofinansowanie. Dotacja udzielana z budżetu Państwa pokrywała w 2008 r. zaledwie 36% jej kosztów. Brakuje środków na konserwację zbiorów filmowych i na systematyczną i uporządkowaną digitalizację zbiorów. Filmoteka Narodowa przystępuje do realizacji projektu pod nazwą ,,Konserwacja i digitalizacja przedwojennych filmów fabularnych w Filmotece Narodowej w Warszawie” w ramach Programu Operacyjnego ,,Infrastruktura i Środowisko”, Priorytet XI Kultura i Dziedzictwo Kulturowe, Działanie 11.1 Ochrona i zachowanie dziedzictwa kulturowego o znaczeniu ponadregionalnym. Całkowity koszt projektu wynosi 20,5 mln PLN. Podpisanie umowy o dofinansowanie przewidywane jest na III kwartał 2009, rozpoczęcie realizacji w IV kwartale 2009. Dofinansowanie ze środków unijnych wynosi 85 % kosztów kwalifikowanych co daje ok. 14 mln PLN. W ramach programu zostaną zdigitalizowane 43 najstarsze polskie filmy, a 3 gruntownie zrekonstruowane.

Z całą pewnością ten grant jest niezwykle potrzebny, ale nie załatwia problemów FN związanych z konserwacją i digitalizacją zbiorów w całości. Do zachowania dziedzictwa filmowego dla przyszłych pokoleń potrzebne są znaczne nakłady na rewaloryzację zbiorów na taśmach filmowych oraz na digitalizację.

Ważnym problemem w działalności Filmoteki Narodowej jest udostępnianie zbiorów filmowych, do których prawa przysługują nieznanym producentom i autorom, tzw. „prawa osierocone”. W najbliższej przyszłości sprawa ta powinna znaleźć swoje systemowe uregulowanie ustawowe. Brak bezpośrednich rozstrzygnięć prawnych w tym zakresie mocno ograniczy w przyszłości proces digitalizacji i powszechny dostęp do tych dzieł.

W 2009 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego przekształcił Polskie Wydawnictwo Audiowizualne w Narodowy Instytut Audiowizualny (NInA). Rozstrzygnięcia wymaga zakres działalności statutowej Filmoteki Narodowej i NInA. To rozstrzygnięcie powinno dokonać się w formie ustawowej, gdyż obecne obowiązki FN rozstrzyga ustawa o kinematografii.

poprzedni rozdział
« Maj 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31

Kultura w internecie


Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo