Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Diagnoza

2.6.4.4. Niekonstytucyjność Ustawy z 23 VII 2003 r.

Wyrokiem 102/9/A/2007 z dnia 8 X 2007 r. sygn. akt K 20/07 (Dz.U. z dnia 19 X 2007 r. nr 192, poz. 1394) Trybunał Konstytucyjny (TK) orzekł, że: art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 23 VII 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. nr 162, poz. 1568, z 2004 r. nr 96, poz. 959 i nr 238, poz. 2390 oraz z 2006 r. nr 50, poz. 362 i nr 126, poz. 875) jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 73 Konstytucji RP. Art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 23 VII 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w brzmieniu: „Osoba fizyczna lub jednostka organizacyjna, która zamierza realizować: 1) roboty budowlane przy zabytku nieruchomym wpisanym do rejestru lub objętym ochroną konserwatorską na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo 2) nowe zalesienia lub zmianę charakteru dotychczasowej działalności leśnej na terenie, na którym znajdują się zabytki archeologiczne – jest obowiązana pokryć koszty badań archeologicznych oraz ich dokumentacji, jeżeli przeprowadzenie tych badań jest niezbędne w celu ochrony tych zabytków” traci moc obowiązującą z upływem osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dz.U. RP. Wyrok został opublikowany w Dz.U., ale publikacja nie objęła uzasadnienia, które zostało zamieszczone w innych publikatorach.

Orzeczona niekonstytucyjność dotyczy sprawy finansowania ratowniczych prac archeologicznych i wypracowania takich rozwiązań prawnych, które pozwalałyby na osiągnięcie równowagi między wynikającym z art. 73 Konstytucji obowiązkiem zapewnienia dostępu do dóbr kultury a gwarantowaną przez art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 Konstytucji ochroną własności oraz innych praw majątkowych. Zakwestionowana konstrukcja stanowiła zbyt daleko idącą ingerencję w prawa majątkowe, w tym zwłaszcza w prawo własności. Ponadto państwo zostało zwolnione z partycypowania w kosztach badań archeologicznych i ich dokumentacji. W konsekwencji na osobę fizyczną lub jednostkę organizacyjną został nałożony obowiązek pokrycia wszelkich kosztów związanych z udokumentowaniem przeprowadzonych badań. TK uznał, że – stosownie do art. 31 ust. 3 Konstytucji – ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej albo praw i wolności innych osób. TK wskazał tym samym, że jakkolwiek prawo własności jest najpełniejszym z praw majątkowych, to jednak nie może być w żadnym wypadku traktowane jako ius infinitum i może podlegać pewnym ograniczeniom. TK wskazał jako problem w sprawie ustalenie, w jakiej mierze państwo może zobowiązać właściciela (inwestora) do ponoszenia ciężarów związanych z realizacją obowiązku państwa – „strzeżenia dziedzictwa narodowego” (art. 5 Konstytucji). Zdaniem Trybunału, konstytucyjną podstawę regulacji zawartych w Ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami stanowi sformułowane w tym przepisie, jako jedno z zadań państwa, zadanie polegające na strzeżeniu dziedzictwa narodowego. TK wskazał, że ratownicze prace archeologiczne, a więc i sam obowiązek pokrycia ich kosztów, są funkcjonalnie związane z realizacją wartości wskazanej w art. 73 Konstytucji, tj. z zachowaniem dóbr kultury i w konsekwencji zapewnieniem dostępu do nich. W tym sensie są wobec tego niezbędne dla ochrony praw i wolności innych osób. TK uznał zatem, iż ograniczenia prawa własności i innych praw majątkowych wynikające z art. 31 ust. 1 przywoływanej ustawy znajdują uzasadnienie w normach konstytucyjnych. Respektując interes publiczny (powszechny), mają również na celu ochronę wolności i praw innych osób. TK podniósł także, że cel, jakim jest ochrona zabytków, nie może być w żadnej mierze kwestionowany. Dlatego za oczywiste, zdaniem TK, należy uznać, że konieczność ochrony zabytków leży w interesie publicznym. W powyższym kontekście TK wskazał, że odrębnym zagadnieniem jest konieczność wprowadzenia ograniczeń i uwzględnienia zasady proporcjonalności.

Trybunał uznał, że przepis stanowiący o potrzebie przeprowadzania badań archeologicznych jest niezbędnym elementem porządku prawnego i służy realizacji obowiązku Państwa w zakresie ochrony dziedzictwa narodowego i dostępu do dóbr kultury. Jednakże kwestia współuczestnictwa władzy publicznej w kosztach prowadzonych w tym zakresie prac wymaga stosownych rozwiązań. Aby pozostawić ustawodawcy czas na przygotowanie koniecznej nowelizacji, a jednocześnie zapobiec powstaniu luki w prawie, uniemożliwiającej prowadzenie niezbędnych badań archeologicznych, Trybunał postanowił odroczyć utratę mocy obowiązującej zaskarżonego przepisu. Wyznaczony termin odroczenia powinien być wystarczający dla wprowadzenia w życie regulacji zgodnej z Konstytucją.

Powyższy wyrok decyduje o konieczności takiego znowelizowania prawa ochrony zabytków, które zapewni proporcjonalny i obligatoryjny udział finansowy Państwa w dokumentowaniu i finansowaniu prac archeologicznych prowadzonych w nieruchomościach stanowiących własność podmiotów prawa prywatnego.

« Kwiecień 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30

Kultura w internecie


Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo