Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Tendencje rozwoju i przemian w muzealnictwie europejskim


2.2. Nowe formy i zadania muzeów. Nowa kultura prezentacji. Edukacja wielowymiarowa, edukacja rehabilitacyjna, funkcje socjalne i zadania dla regionów

Emma Barker we wprowadzeniu do swojej książki podkreśla, że ostatnie dwie dekady XX wieku przyniosły najgłębsze od czasu powstania muzeów zmiany w sposobie prezentacji sztuki i kultury59. Zwraca uwagę przede wszystkim na szeroki ruch adaptacji do celów kulturowych budynków i przestrzeni, które niegdyś miały zupełnie inne przeznaczenie (elektrownia zaadaptowana dla Modern Tate w Londynie, dworzec kolejowy dla Musée d’Orsay) i sygnalizuje tym samym, że muzea mogą kolonizować obszary niespecyficzne, a więc pełnić zadanie rekultywacji niepotrzebnych struktur w obszarach miast, zwłaszcza obszarach przemysłowych (np. obecnie budowane na terenie dawnej kopalni Muzeum Śląskie w Katowicach). Takie przestrzenie wymagają jednak innego typu prezentacji.

Odrębnym zagadnieniem jest prezentacja sztuki współczesnej (w nowo budowanych muzeach), której wymagania przekraczają niemal wszystkie schematy budynków muzealnych projektowanych do połowy XX wieku. Możliwość ekspozycji dzieł wielkoformatowych (często mających rozmiary budynku60), prezentacji performance w realnym czasie i przestrzeni, pokazywanie Light Art (sztuki światła, np. „Weather Project” Olaffura Eliassona w Tate Modern, 2002), synchronizacji ekranów plazmowych, rzutowania projekcji na fasady budynków (Krzysztof Wodiczko), interwencji sztuki w pejzaż (Land Art) czy pakowanie architektury (emballage, Christo i Jeanie-Claude, „Pakowanie Reichstagu” w Berlinie) – wszystko to skłania, by zagadnienie architektury muzeów sztuki współczesnej przemyśleć dokładnie i być może traktować ją właśnie jako „dodane” dzieło sztuki, nie zaś obiekt funkcjonalny. W tych przypadkach nowe zadanie muzeum polega na samofunkcjonowaniu jako dzieło sztuki, co daje mu zasadniczo inne prawa i zwalnia od wymogu użyteczności.

Ostatnie ćwierćwiecze przyniosło więc nowe spojrzenie na formę muzeum – z jednej strony może ono adaptować przestrzenie nieprzydatne do celów, dla których powstały (architektura postindustrialna wszelkiego rodzaju, łącznie ze statkami), z drugiej strony – może być aktem artystycznym. Wyjścia pośrednie, czyli budowanie obiektów „tradycyjnych” (np. projekt Christiana Kereza dla Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie), wydaje się wynikiem braku wizji przyszłej polityki muzealnej.

Innym aspektem współczesnych przemian w muzealnictwie jest zastosowanie nowych technologii informatycznych (cyfryzacja wizualizacji) – wymuszane chęcią dopasowania muzeów do oczekiwań młodszej społeczności, przyzwyczajonej do korzystania z informacji multimedialnej, oraz nowymi kodami i metodami wizualizacji. Nie chodzi tu jednak o rezygnację z oryginału, lecz raczej o umiejętne opowiadanie (wprowadzenie) dodane do ekspozycji, którego celem jest budowa szerszego kontekstu dla wystawianych muzealiów, bez względu na to, czy należą one do sztuki, historii kultury, etnografii, nauk ścisłych czy przyrodniczych. Ważna jest „wiedza jako kontekst”.

Nowy kształt muzeów, kontekstualne podejście do stałych i czasowych ekspozycji oraz towarzyszące wystawom wydarzenia i publikacje są materią kształtującą nowy proces edukacji realizowanej przez muzea na całym świecie. Edukacja ta ma coraz bardziej społeczno-polityczny charakter, co jest widoczne w całym obszarze kultury różnych społeczności, od krajów Afryki po postmodernistyczne instytucje Europy i Stanów Zjednoczonych. Decydującym momentem było uznanie przez ICOM dziedzictwa niematerialnego (intangible heritage) za pełnoprawny przedmiot kolekcji muzealnych. Od lat 2004-2005 datuje się coraz większe zainteresowanie tą formą dziedzictwa jako elementem procesu edukacji, a działalność muzeów posiadających zbiory tradycyjne rozszerza się o dodanie wymiaru „duchowego”. Włączenie kultur postkolonialnych owocuje szybkim napływem nowych metod „opowiadania historii”, dodawaniem do tradycyjnych pokazów czynników aktywnych (spotkania adresowane przez kuratorów do konkretnych ludzi) i powrotem – po okresie komputerowej anonimowości – do bezpośredniego kontaktu z publicznością. Od 2006 r. coraz częściej używa się pojęcia muzeum transkulturowego jako instytucji, która na poziomie lokalnym transmituje złożony przekaz wartości i treści pochodzących z różnych kultur i obszarów świata61. Kylie Message pisze, że rolą współczesnego „publicznego muzeum jest dostarczanie obiektywnych danych jak potencjalnych źródeł dla wielokulturowej edukacji”62.

Poza wymiarem edukacji wielokulturowej muzea mogą i powinny pełnić także specjalną rolę w procesie integracji osób niepełnosprawnych, osób znajdujących się w trakcie różnorodnych terapii, także jako wsparcie socjalne w procesie reedukacji dla bezrobotnych, młodzieży z problemami wychowawczymi oraz wielu różnych grup „trzeciego wieku”.

Z doświadczeń prowadzonych w latach 2005-2007 w Muzeum Narodowym w Warszawie przez Instytut Psychoneurologii wynika, że muzeum jest dobrą przestrzenią dla różnych terapii psychiatrycznych i psychologicznych, ponieważ zarówno daje możliwość kultu indywidualności, jak i kształtuje pewne normy zachowań bez zakłócania prywatności. Z kolei współpraca warszawskiego Muzeum z Ośrodkiem dla Niewidomych i Niedowidzących w Laskach pokazuje, iż wiele konwencji przypisywanych środowisku muzeum może być zmienionych, gdy w grę wchodzi terapia emocjonalna i zdobywanie wiedzy specjalistycznej przez dotyk.

Bardzo wyraźne jest także dążenie do wypracowania modelu muzeum dla osób starszych, jako miejsca zapewniającego odpoczynek, właściwie przedstawioną informację (duże, wyraźne, opisy), zniesienie barier komunikacyjnych, płynną regulację wejść bez tworzenia kolejek. W procesie podtrzymywania aktywności osób starszych muzea mogą spełniać specjalną rolę stymulacyjną, prowadząc także działalność kreacyjną (warsztaty artystyczne).



---------------------------------------------
59 E. Barker, The Changing Museum, w: Contemporary Cultures on Display, New Haven–London 1999, s. 23.
60 Np. Instalacja 1:1 Moniki Sosnowskiej w pawilonie polskim na Festiwalu w Wenecji 2007.
61 M. Sahlins, Preface, „Ethnohistory” 2005, t. 52, nr 1, s. 3-6.
62 K. Message, New Museums and the Making of Culture, s. 143.





« Listopad 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30

Kultura w internecie


Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo