Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Diagnoza stanu digitalizacji oraz gromadzenia, przechowywania i udostępniania obiektów cyfrowych w latach 1989-2008

2.1. Europejski kontekst digitalizacji polskich zbiorów archiwalnych, bibliotecznych, muzealnych i audiowizualnych

Znaczenie digitalizacji europejskiego dziedzictwa kulturowego oraz problemy i wyzwania związane z jej praktyczną realizacją są w sferze zainteresowań Komisji Europejskiej. W latach 2003-2007 opublikowała ona kilka zasadniczych dokumentów, dotyczących działań digitalizacyjnych i ochrony zbiorów cyfrowych w państwach członkowskich Unii Europejskiej.

Dnia 6 maja 2003 roku w zaleceniach Grupy Eksperckiej do spraw Archiwów w Komisji Europejskiej zaproponowano stworzenie europejskiego portalu archiwalnego, w którym miały być dostępne cyfrowe obrazy dokumentów historycznych oraz informacje o archiwach Unii Europejskiej. W 2006 roku została rozpoczęta praca nad projektem APENET, Internet Gateway for Documents and Archives in Europe, która przewiduje udostępnienie zasobów archiwalnych europejskich archiwów państwowych poprzez jeden wspólny portal. Komisja Europejska poparła pomysł digitalizacji i udostępnienia on-line zasobów archiwalnych.

W kwietniu 2005 prezydent Francji, Jacques Chirac wraz z prezydentami Niemiec, Polski, Włoch, Hiszpanii i Węgier skierował do Komisji Europejskiej list zawierający propozycję utworzenia europejskiej biblioteki cyfrowej, na którą składałyby się zdigitalizowane zasoby europejskich bibliotek. W lipcu 2005 roku Komisja Europejska ogłosiła poparcie dla tej inicjatywy i od tej pory tematyka europejskiej biblioteki cyfrowej regularnie pojawia się w oficjalnych dokumentach, zarówno Komisji Europejskiej, jak i Rady Europy.

Dnia 1 czerwca 2005 roku Komisja przyjęła inicjatywę „i2010: Europejskie Społeczeństwo Informacyjne w 2010 r.”, której celem jest wzrost gospodarczy i zwiększanie zatrudnienia w sektorze związanym z społeczeństwem informacyjnym i mediami. Jest to całościowa strategia na rzecz modernizacji i organizacji instrumentów, którymi dysponuje Unia Europejska, a które służyć mają rozwojowi gospodarki cyfrowej: przepisy, badania naukowe i partnerstwo z sektorem prywatnym. Inicjatywa ta opiera się na trzech priorytetach:

• ukończenie jednolitej, otwartej i konkurencyjnej, europejskiej przestrzeni informacyjnej w dziedzinie usług społeczeństwa informacyjnego i mediów;
• znaczne zwiększenie państwowych i prywatnych inwestycji w badania naukowe nad technologiami informacyjnymi i komunikacyjnymi;
• uczestnictwo ogółu ludności w społeczeństwie informacyjnym w Europie.

Te trzy priorytety mają wspierać wzrost i tworzenie miejsc pracy w ramach nowego impulsu dla strategii lizbońskiej.
Rezultatem wynikającym bezpośrednio z inicjatywy „i2010” jest opracowanie przez Komisję komunikatu o digitalizacji dziedzictwa kulturowego Unii. Dokument na temat inicjatywy „i2010: Biblioteki Cyfrowe” został opublikowany 30 września 2005 roku.3

Ważnym przedsięwzięciem Komisji Europejskiej, realizowanym w ramach inicjatywy „i2010: Biblioteki Cyfrowe”, stało się utworzenie Europejskiej Biblioteki Cyfrowej (nazwanej w styczniu 2007 roku Europeaną). W marcu 2006 r. Komisja Europejska wezwała państwa członkowskie UE do utworzenia punktów digitalizacji na dużą skalę, aby przyspieszyć proces przenoszenia europejskiego dziedzictwa kulturowego do Internetu. W zaleceniu w sprawie digitalizacji oraz ochrony zasobów cyfrowych Komisja zachęciła państwa członkowskie do działania w różnych dziedzinach od zagadnień związanych z prawem autorskim po systematyczną ochronę zasobów cyfrowych w celu zapewnienia długoterminowego dostępu do tych materiałów. Komisarz ds. społeczeństwa informacyjnego i mediów, Viviane Reding, stwierdziła, że celem działań Komisji jest utworzenie europejskiej biblioteki cyfrowej, wielojęzycznego punktu dostępu do elektronicznych zasobów kulturowych Europy, dzięki któremu mieszkaniec Finlandii będzie mógł łatwo znaleźć i przeczytać książki elektroniczne oraz oglądać zdjęcia z bibliotek, archiwów i muzeów w Hiszpanii lub też Holender będzie mógł znaleźć w Internecie historyczny materiał filmowy z Węgier. Komisja przewidywała, że do końca 2008 r. we wspólnym europejskim portalu cyfrowym będzie dostępne dwa miliony książek, filmów, fotografii, rękopisów i innych dzieł kultury. Według oceny Komisji liczba ta może wzrosnąć do przynajmniej sześciu milionów w 2010 r., ale szacuje się, że będzie ona o wiele wyższa, ponieważ do tego roku wiele archiwów, bibliotek i muzeów w Europie będzie prawdopodobnie mogło powiązać swoje zbiory elektroniczne z europejskim portalem gromadzącym dobra kultury w postaci cyfrowej.

Kolejnym ważnym dokumentem, dotyczącym działań digitalizacyjnych na terenie Europy było Zalecenie Komisji Europejskiej z dnia 24 sierpnia 2006 r. w sprawie digitalizacji i udostępnienia w Internecie dorobku kulturowego oraz w sprawie ochrony zasobów cyfrowych4, będący kolejnym krokiem realizacji strategii naszkicowanej w ramach inicjatywy „i2010: Biblioteki Cyfrowe”. Zalecenie Komisji określa już dokładniej cele ogólnoeuropejskiej działalności digitalizacyjnej:

Udostępnienie w Internecie materiałów pochodzących z różnych kultur i obszarów językowych ułatwi obywatelom docenienie własnego dziedzictwa kulturowego, a także dorobku innych krajów europejskich. Zalecane działania przyczynią się do prezentacji bogatego i różnorodnego europejskiego dziedzictwa kulturowego w Internecie oraz do ochrony dóbr kultury przed bezpowrotną utratą. Poza swą podstawową wartością kulturową, dorobek ten jest ważnym materiałem wyjściowym dla nowych usług tworzących wartość dodaną. Zalecane działania przyczynią się do rozwoju pokrewnych branż o dużej wartości dodanej, takich jak turystyka, oświata i media. Zasoby cyfrowe wysokiej jakości stanowią kluczową siłę napędową dla zakrojonych na szeroką skalę działań sektora (stąd zainteresowanie największych wyszukiwarek). Digitalizacja i ochrona zasobów cyfrowych należą do działań wymagających dużej wiedzy i będą się w najbliższych latach dynamicznie rozwijać.

W grudniu 2006 r. Rada Europejska opublikowała dokument Konkluzje Rady w sprawie digitalizacji i udostępniania w Internecie dorobku kulturowego oraz w sprawie ochrony zasobów cyfrowych5, zawierający głębokie poparcie dla europejskich działań digitalizacyjnych oraz zachętę dla krajów członkowskich do koordynacji działań w skali krajowej oraz współpracy na poziomie unijnym. Czytamy tam, w konkluzji nr 6, między innymi:

(Rada Unii Europejskiej) zachęca państwa członkowskie: (…) aby w ramach pierwszego etapu działań, zgodnie z załączonym, wstępnym harmonogramem i uwzględniając różne etapy zaawansowania poszczególnych państw członkowskich:
• ulepszyły strategie i precyzyjniej określiły cele krajowe w zakresie digitalizacji i ochrony zasobów cyfrowych;
• współpracowały przy tworzeniu europejskiej biblioteki cyfrowej – wielojęzycznego, wspólnego punktu dostępu do rozproszonego europejskiego dziedzictwa kulturowego;
• poprawiły warunki ramowe digitalizacji i udostępniania w Internecie dorobku kulturowego oraz ochrony zasobów cyfrowych;
• wzmocniły koordynację prac związanych z digitalizacją w poszczególnych państwach członkowskich i między nimi;
• współpracowały przy przeprowadzeniu skutecznego przeglądu postępów na szczeblu europejskim.

Należy podkreślić, że jako istotny element działań, wielokrotnie wspominany także w opracowywanych przez unijną grupę roboczą dokumentach, została wskazana koordynacja działań digitalizacyjnych.

W przypadku sektora audiowizualnego szczególne znaczenie ma projekt zalecenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dziedzictwa kinematograficznego6 oraz konkurencyjności powiązanych działań przemysłowych. Wzywa on między innymi Państwa Członkowskie do dopuszczenia kopiowania dla celów konserwacyjnych.

Obecnie na terenie Europy działa kilkadziesiąt projektów, mających na celu digitalizację dóbr kultury i ich publiczne udostępnienie w portalu Europeana. Polskie instytucje biorą udział w części z nich, m.in. Europeana v.1.0, EuropeanaLocal, EuropeanaTravel, TELplus, APENET, CACAO, CARARE, Enrich i innych.
........................................................................................................

poprzednia strona
3 Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów i2010: Biblioteki Cyfrowe COM (2005) 465 wersja ostateczna [on-line]. Bruksela: Komisja Wspólnot Europejskich, 30 września 2005 [dostęp 19 grudnia 2008]. Dostępny w World Wide Web:
http://europa.eu.int/information_society/activities/digital_libraries/doc/communication/pl_comm_digital_librarie s.pdf
4 Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów w sprawie digitalizacji i udostępnienia w Internecie dorobku kulturowego oraz w sprawie ochrony zasobów cyfrowych. C(2006) 3808 wersja ostateczna. [on-line]. Bruksela: Komisja Wspólnot Europejskich, 24.08.2006. [Dostęp 19 grudnia 2008]. Dostępny w World Wide Web:
http://europa.eu.int/information_society/activities/digital_libraries/doc/recommendation/comm_recomm/pl.pdf
5 Konkluzje Rady w sprawie digitalizacji i udostępniania w Internecie dorobku kulturowego oraz w sprawie ochrony zasobów cyfrowych (2006/C 297/01). Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, T. 49 (7 grudnia 2007) [Dostęp 19 grudnia 2008]. Dostępny w World Wide Web:
http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/pl/oj/2006/c_297/c_29720061207pl00010005.pdf
6 Zalecenie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 listopada 2005 r. w sprawie dziedzictwa filmowego i konkurencyjności związanych z nim działań przemysłowych (2005/865/WE). Dostępny w World Wide Web:
http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2005:323:0057:0061:PL:PDF
« Listopad 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30
Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo