Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Charakterystyka ustawy o kinematografii uchwalonej przez Parlament 30 czerwca 2005 r.

2.1. Nowy model finansowania

Najważniejszymi zapisami w nowej Ustawie o kinematografii (Dz. U. Nr 132, poz. 1111) są:

Art. 2.
1. Państwo sprawuje mecenat nad działalnością w dziedzinie kinematografii, jako części kultury narodowej, polegający w szczególności na wspieraniu produkcji i promocji filmu, upowszechnianiu kultury filmowej oraz ochronie dziedzictwa kulturalnego w dziedzinie filmu.

2. Kinematografia obejmuje twórczość filmową, produkcję filmów, usługi filmowe, dystrybucję i rozpowszechnianie filmów, w tym działalność kin, upowszechnianie kultury filmowej, promocję polskiej twórczości filmowej oraz gromadzenie, ochronę i upowszechnianie zasobów sztuki filmowej.


Ustawodawca powołał, zgodnie z postulatami, które różne środowiska kulturalne zgłaszały od kilkunastu lat, Polski Instytut Sztuki Filmowej, określając jego zadania w kilku artykułach.

Aby zrealizować wymienione w ustawie, rzeczywiście najważniejsze i ambitne zadania, jakie stoją przed państwem, a zatem osiągnąć cele misji określonej w SRKA i uczynić z polskiej kinematografii nowoczesny, sprawnie działający w realiach XXI wieku system przemysłowy sprzęgnięty z przemysłami kultury, dający szansę rozwoju kultury narodowej, która jest jednocześnie masowa i dzięki mediom elektronicznym pomasowa, musi funkcjonować w globalnym obiegu komunikacyjnym i kształtować lokalną polską tożsamość m.in. poprzez ochronę dziedzictwa i promocję sztuki, potrzebne są – oczywiście oprócz ludzkich talentów, sprzyjającego otoczenia prawnego i szeregu innych, pozytywnych okoliczności – środki finansowe. Dlatego podstawą reformy kinematografii jest próba wprowadzenia nowego, skutecznego systemu finansowania jej wszystkich gałęzi, sfer i form funkcjonowania. Zmiany wprowadzane w tym zakresie od 1990 r. były zawsze pierwszoplanowe, ale cząstkowe, chaotyczne i nie opierały się – z wielu zrozumiałych zresztą powodów (trudności gospodarcze, zmiany koncepcji ekonomicznych, burzliwe życie polityczne) – na całościowej wizji. Przepisy wprowadzone w 2005 r. zasadniczo zmieniają dotychczasowy stan rzeczy.

Szczególna rola w pozyskiwaniu i rozdzielaniu środków finansowych, czyli kształtowaniu w największym stopniu polskiej kinematografii, przypada PISF, który przejął prawa podejmowania decyzji w tym zakresie od Agencji Produkcji Filmowej znajdującej się w stanie likwidacji i otrzymał szereg innych uprawnień do dysponowania pieniędzmi. Oprócz dotacji podmiotowych z budżetu państwa, z Funduszu Promocji Kultury i przychodów z majątku Instytutu prawo uruchamia nowe mechanizmy, które znacznie powiększają stan finansowy kasy tej instytucji.

Najważniejszym z nich jest obowiązek podmiotów, które prowadzą kina, dystrybuują i rozpowszechniają filmy, nadają programy telewizyjne w stacjach publicznych i komercyjnych, działają jako operatorzy telewizji kablowych i pobierają opłaty za dostęp do programów należących do nadawców publicznych – wnoszenia opłat na rzecz PISF w wysokości 1,5% przychodów (art. 18 i 19). Innymi słowy, system wspierania polskiej kinematografii znacznie poszerza i powiększa swoje źródła, czerpiąc z przychodów z tytułu wyświetlania w kinach filmów i reklam, sprzedaży i wynajmu nośników z nagranymi filmami, z emisji reklam, z telesprzedaży i audycji sponsorowanych.

O rozwoju rodzimej kinematografii współdecyduje więc większość podmiotów działających na rynku filmowym. Tworzą go – według zapisu w SRKA – „inwestorzy, przedsiębiorstwa produkcyjne i producenci, przedsiębiorstwa dystrybucyjne, kina oraz firmy usługowe, stowarzyszenia twórcze i zawodowe, wypożyczalnie, instytucje upowszechniania kultury filmowej, szkolnictwo filmowe, prasa branżowa, festiwale i imprezy filmowe, archiwa. Szacuje się, że w Polsce działa około ponad 300 firm zajmujących się produkcją filmową. Polska posiada dobrze rozwinięty rynek usług filmowych, oferujący coraz bardziej nowoczesne zaplecze technologiczne, fachową wiedzę i pracę na europejskim poziomie”. Polski rynek jest bardzo rozbudowany i nadal się rozwija. Największego wsparcia kinematografii udzielają działający na nim inwestorzy publiczni (przede wszystkim PISF, TVP SA, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Regionalne Fundusze Filmowe oraz incydentalnie in. resorty i instytucje) i prywatni, regularni i nieregularni (tak jak telewizje komercyjne, głównie Canal+, TVN, Polsat, HBO, dystrybutorzy filmowi, koproducenci z zagranicy, międzynarodowe fundusze filmowe, m.in. Eurimages i Media Plus, towarzystwa ubezpieczeniowe, wytwórnie filmowe, banki i firmy lokujące w kinie produkty na zasadach product placement), przedsiębiorstwa produkcyjne zajmujące się kinem fabularnym (Studia Filmowe „Tor”, „Oko”, „Kadr”, „Perspektywa”, „Zebra”) i pozafabularnym (Studio Filmowe „Kronika”, Wytwórnia Filmowa „Czołówka”, Wytwórnia Filmów Fabularnych, Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych, Wytwórnia Filmów Oświatowych i Programów Edukacyjnych, Łódzkie Centrum Filmowe, Studio Miniatur Filmowych i Studio Filmów Rysunkowych), kilkuset producentów prywatnych (większość z nich realizuje 1 film w ciągu kilku lat), przedsiębiorstwa dystrybuujące filmy dla kin (26) i dla telewizji na VHS i DVD (ponad 40), około 700 kin (w tym multipleksy, kina studyjne i in.), firmy usługowe, wypożyczalnie i instytucje upowszechniania kultury filmowej.
Drugi mechanizm nowego modelu finansowania dotyczy określenia budżetu PISF (w 2005 r. około 100 mln, a w 2008 r. już 173.341 zł), z czego minimum 60% przeznaczone jest na produkcję filmów polskich.

Trzeci mechanizm określa zapisana w Ustawie zasada dopuszczająca wsparcie publiczne do 50% budżetu filmu. Jednak przewiduje ona wyjątkowe sytuacje: Art. 23 umożliwia inne traktowanie kina niskobudżetowego, filmów wysokoartystycznych, eksperymentalnych i trudnych, przewidując ich dofinansowanie nawet do 90% budżetu.

Ustawodawca zachęca również Instytut i inne instytucje państwowe zajmujące się kinematografią do podejmowania inicjatyw w postaci tworzenia funduszy koprodukcyjnych i ko-developmentowych, które polegałyby na dofinansowywaniu projektów na poziomie narodowym, co sprzyjałoby ożywianiu współpracy międzynarodowej.

Kolejnym mechanizmem kształtującym system finansowania kinematografii są uprawnienia i kompetencje dyrektora PISF. Zgodnie z ustawą opracowuje on coroczne plany działalności i plany finansowe Instytutu i występuje do ministra kultury z wnioskami, w których określa wysokość dotacji na realizację obowiązków i zadań tejże instytucji. Ponadto podejmuje decyzje po zasięgnięciu opinii ekspertów, dotyczące dofinansowywania rozmaitych projektów filmowych, przede wszystkim z zakresu produkcji, dystrybucji i rozpowszechniania filmów oraz promocji twórczości filmowej i upowszechniania kultury filmowej (por. art. 13). Odpowiada także za przekształcenia własnościowe podległych Instytutowi jednostek.

Odpowiedzialność państwa za kinematografię narodową jest więc określana prawami i przepisami, które centralizują znaczną część jego władzy w tym zakresie w postaci obowiązków, uprawnień i praw PISF, ale jednocześnie ustawa wprowadza mechanizmy, które mają chronić ten obszar kultury przed scentralizowaniem. Przede wszystkim potwierdza ona obowiązywanie zasad wcześniej częściowo lub inaczej wprowadzanych w życie, które dopuszczają tworzenie kina niezależnego i całkowicie prywatnego. Niewątpliwie dla coraz intensywniejszego rozwoju naszej kinematografii stabilnie i przejrzyście funkcjonujący mechanizm wspierania produkcji filmów jest jednak już niewystarczający. Problemy rodzi brak instrumentów podatkowych (ulgi i zachęty), które obowiązują już w większości państw UE, a także proces postępującej komercjalizacji telewizji publicznej, która w okresie ostatnich 2 lat właściwie zaniechała uczestnictwa w produkcji filmów.

Zgodnie z intencją ustawodawcy na sposób finansowania kinematografii określony wpływ ma powoływana na trzyletnią kadencję Rada Instytutu złożona z 11 członków (3 zgłaszają twórcy filmowi, 1 – producenci, 1 – działające na tym obszarze kultury związki zawodowe, 1 – minister kultury i 5 – prowadzący kina, dystrybutorzy, nadawcy programów telewizyjnych, operatorzy telewizji kablowych i operatorzy platformy cyfrowej), uprawniona do „opiniowania i wytyczania kierunków działania”. We wrześniu 2005 r. minister powołał 150 ekspertów PISF, którzy oceniają zgłoszone do dofinansowania projekty filmowe, a więc również ponoszą współodpowiedzialność za funkcjonowanie systemu finansowego tej dziedziny kultury.

Oczywiście, PISF – podobnie jak wszystkie inne instytucje działające w polskiej kinematografii – podlega kontroli państwowych organów powołanych do sprawdzania realizacji ustawy o kinematografii i innych aktów prawnych dotyczących aktywności finansowej, gospodarczej i organizacyjno-administracyjnej, przede wszystkim Najwyższej Izby Kontroli.

Ustawa odnosi się również do działania i finansowania innych gałęzi kinematografii. Reguluje sposoby gromadzenia, ochrony i upowszechniania filmów i materiałów filmowych, powierzając ten obowiązek Filmotece Narodowej i filmotekom regionalnym. Wszyscy producenci zobowiązani są do nieodpłatnego przekazywania tej instytucji nieeksploatowanej kopii filmu i związanych z nim materiałów dokumentalnych. Filmoteka, która otrzymuje dotację budżetową oraz zarabia na dystrybucji filmów, do których posiada autorskie prawa majątkowe i na świadczonych usługach, gromadzi również zbiory biblioteczne i eksponaty dotyczące kina, prowadzi katalogi dzieł, działalność oświatową i wydawniczą w kraju i za granicą.

poprzedni rozdział
« Grudzień 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31

Kultura w internecie


Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo