Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Wstęp

1. Wstęp

Gromadzenie polskiego dziedzictwa narodowego, jego przechowywanie dla następnych pokoleń i jak najszersze udostępnianie jest powinnością instytucji powołanych do przechowywania zasobów kultury. Od końca XX wieku polskie instytucje wprowadzają nowoczesne metody zabezpieczenia dóbr kultury, tworząc ich cyfrowe odwzorowania, które dzięki nowym technologiom komunikacyjnym mogą być udostępniane milionom użytkowników z całego świata za pomocą Internetu.

Digitalizacja dokumentów archiwalnych, bibliotecznych, muzealnych oraz audiowizualnych jest również jednym ze sposobów zabezpieczenia majątku państwa i ma szczególne znaczenie w przypadku obiektów zagrożonych bezpowrotnym zniszczeniem, co dotyczy w głównej mierze analogowych zapisów audiowizualnych oraz dokumentów papierowych na kwaśnym papierze. Najbardziej zagrożone degradacją są materiały audiowizualne, na co wskazuje Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady Europejskiego Komitetu Ekonomiczno Społecznego oraz Komitetu Regionów „i2010: Biblioteki Cyfrowe”1, w którym czytamy:
Głównym celem digitalizacji tego materiału jest udostępnienie go użytkownikom Internetu. Jednak w niektórych przypadkach digitalizacja ma na celu w pierwszej kolejności utrwalenie tych zasobów, a nie ułatwienie dostępu do nich. Dotyczy to przede wszystkim materiałów audiowizualnych, w przypadku których z czasem następuje pogorszenie jakości formatów analogowych oraz utrata cennych materiałów. W trakcie przeglądu dziesięciu głównych archiwów radiowo-telewizyjnych stwierdzono istnienie 1 mln godzin materiałów filmowych, 1,6 mln godzin rejestracji wideo oraz 2 mln godzin nagrań dźwiękowych. Łączne europejskie zbiory materiałów audiowizualnych są prawdopodobnie 50 razy większe. Większość z materiałów to materiały oryginalne i analogowe. 70% materiałów jest zagrożonych, ponieważ rozpadają się, są zbyt delikatne lub są zarejestrowane na przestarzałych nośnikach.

Wymienione zagrożenia mają nie tylko charakter potencjalny. Procesy chemiczne, biologiczne i fizyczne zachodzące w materiałach audiowizualnych, a także w dokumentach wykonanych z „kwaśnego papieru”, manifestują swój destrukcyjny, prowadzący do zniszczenia zbiorów charakter także w Polsce, unaoczniając konieczność podejmowania pilnych działań zabezpieczających.

Digitalizacja polega na sporządzeniu cyfrowych odwzorowań oryginalnych, zwłaszcza materialnych zasobów kultury bądź przekształceniu analogowych zapisów dźwięku i obrazu do postaci cyfrowej. Dokumenty cyfrowe tworzy się drogą skanowania lub fotografowania obiektów dwuwymiarowych (książki, czasopisma, archiwalia i rękopisy, stare druki, dokumenty ikonograficzne i kartograficzne) lub komputerowego przekształcania dźwięku i/lub obrazu z postaci analogowej do cyfrowej (dokumenty audiowizualne). Możliwe jest także wykonywanie odwzorowań cyfrowych obiektów przestrzennych (muzealne obiekty trójwymiarowe, zabytki architektoniczne). Odwzorowania cyfrowe mogą być tworzone nie tylko z materiałów oryginalnych, ale jeśli nie stoją na przeszkodzie względy jakościowe, to także z ich kopii (np. z mikrofilmów).

Istotne znaczenie dla możliwości efektywnego posługiwania się odwzorowaniami cyfrowymi i ich wyszukiwania mają metadane digitalizowanych obiektów. Powszechnie przyjęte jest założenie, że digitalizacji podlegają wyłącznie obiekty, dla których sporządzono uprzednio metadane opisowe.

Istnieje również kategoria naturalnych dokumentów cyfrowych (ang. born-digital), mających wyłącznie postać cyfrową i zapisanych na informatycznych nośnikach danych, do której nalezą m.in.: e-książki, e-czasopisma, programy i gry komputerowe, dokumenty administracji państwowej wszystkich szczebli, strony internetowe, materiały naukowe i edukacyjne w postaci elektronicznej, cyfrowe nagrania muzyczne, filmy, dokumenty audiowizualne dostępne na nośnikach typu CD/DVD oraz online, itp. Dokumenty te stanowią, podobnie jak digitalizowane zasoby kultury, polskie dziedzictwo narodowe podlegające systematycznemu gromadzeniu i ochronie, dlatego też zostały uwzględnione w niniejszym dokumencie. Naturalne dokumenty cyfrowe mają coraz większe znaczenie rozwoju społeczeństwa informacyjnego. Obecnie większość materiałów audiowizualnych powstaje od razu w postaci cyfrowej, a część dokumentów tekstowych w ogóle nie jest przeznaczona do publikacji drukiem. Dzieje się tak ze względu na coraz większe zapotrzebowanie społeczne na udostępnianie informacji w postaci elektronicznej.

Celem digitalizacji zbiorów instytucji kultury w Polsce jest nie tylko zabezpieczenie ich w postaci wysokojakościowych kopii cyfrowych, lecz również umożliwienie użytkownikom jak najszerszego dostępu do zasobów całości polskiego dziedzictwa narodowego poprzez tworzenie dostępnych poprzez Internet zasobów archiwów, bibliotek, muzeów, archiwów audiowizualnych oraz repozytoriów cyfrowych.

Digitalizacja i rozwój technologii sieciowych są ponadto istotnym czynnikiem rozwoju ekonomicznego i społecznego. Z tego powodu niezbędne są zdecydowane działania, których celem będzie zapewnienie polskiemu dziedzictwu narodowemu w postaci cyfrowej odpowiedniego dla jego rangi kulturowej miejsca w światowych zasobach cyfrowych. Cele te można osiągnąć jedynie poprzez zapewnienie rozproszonym dotąd w znacznym stopniu polskim inicjatywom digitalizacyjnym koordynacji w zakresie tworzenia zasobów, ich długookresowej ochrony oraz udostępniania.
Istotnym elementem programu digitalizacji w Polsce powinna być zmiana podejścia do gromadzenia, zabezpieczania, a szczególnie udostępniania cyfrowych narodowych obiektów kultury, edukacji i nauki. Obiekty te mogą być udostępniane bez ograniczeń czasowych, terytorialnych czy ilościowych pod warunkiem, że ulegną zmianie przepisy prawa i zachowania zwyczajowe, co spowoduje zmniejszenie liczby barier, jakie występują dziś w wymianie informacji.
Wobec niewystarczających nakładów publicznych na kulturę, a także europejskiej praktyki programowania działań dla kluczowych sfer życia społecznego i ekonomicznego, zasadne jest tworzenie programów działań związanych z zachowaniem, digitalizacją i udostępnianiem polskiego dziedzictwa kulturowego. Wiąże się to z odejściem od doraźnych działań (często uwarunkowanych zmianami politycznymi) w tej sferze na rzecz systemowych i długofalowych rozwiązań. W ramach ograniczonych nakładów publicznych na kulturę niezbędne jest współdziałanie ministra kultury i dziedzictwa narodowego, ministra spraw wewnętrznych i administracji, ministra nauki i szkolnictwa wyższego oraz jednostek samorządu terytorialnego, instytucji kultury oraz szkół artystycznych, a także kościołów i związków wyznaniowych we wdrażaniu i finansowaniu programów digitalizacyjnych.

Resortowe rozumienie tych obowiązków jest błędem – na sferę kultury mają wpływ decyzje wielu resortów, a z kolei rozwój kultury determinuje wiele ekonomicznych czynników wzrostu. Doraźność decyzji w ramach ograniczonych zasobów tylko pogłębia przepaść pomiędzy dostępem do dóbr kultury w wielkich miastach a reszcie kraju, a także między Polską a państwami Europy Zachodniej. Programowanie rozwoju staje się obowiązkiem sprawnego aparatu państwa i organów samorządu terytorialnego.

Tworzenie w poszczególnych państwach Unii Europejskiej jednolitych programów digitalizacji oraz udostępniania i przechowywania zasobów cyfrowych jest jednym z ważnych zaleceń Komisji Europejskiej w zakresie budowy społeczeństwa informacyjnego2.

Społeczeństwo informacyjne to społeczeństwo otwarte, uczące się, innowacyjne i przygotowane do zmian oraz kryzysów. Dostarczanie stale rosnącej ilości informacji, zasobów wiedzy, obiektów kultury wpłynie na wzrost potencjału Polski i jakości życia jej mieszkańców.
...............................................................................................
1 Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz Komitetu Regionów i2010: Biblioteki Cyfrowe COM (2005) 465 wersja ostateczna [on-line]. Bruksela: Komisja Wspólnot Europejskich, 30 września 2005 [dostęp 19 grudnia 2008]. Dostępny w World Wide Web:
http://europa.eu.int/information_society/activities/digital_libraries/doc/communication/pl_comm_digital_librarie s.pdf

2 Konkluzje Rady w sprawie digitalizacji i udostępniania w Internecie dorobku kulturowego oraz w sprawie ochrony zasobów cyfrowych (2006/C 297/01). Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej, T. 49 (7 grudnia 2007) [Dostęp 1 marca 2009]. Dostępny w World Wide Web: http://eur¬lex.europa.eu/LexUriServ/site/pl/oj/2006/c_297/c_29720061207pl00010005.pdf



« Czerwiec 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30
Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo