Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą politykę.

[ Zamknij ]

Wstęp: postawienie problemu i zawartość raportu

1. Wstęp: postawienie problemu i zawartość raportu

Kultura nie jest czymś co się po prostu wchłania: kultury trzeba się uczyć1

Oczywiście, że kultury trzeba się uczyć, między innymi po to, by uczyć Innych. Pytania podstawowe dotyczą raczej kwestii: Jak to robić? Po co? Kto ma to robić? Jak również – kto ma decydować, co jest robione? Tymczasem w poglądach na edukację kulturalną we współczesnej Polsce istnieje coraz bardziej dolegliwa i zarazem fundamentalna rozbieżność, którą dobrze oddaje przesłanie zawarte w przytoczonym mottcie. Z jednej strony, w dyskursie publicznym (w tym także naukowym) oraz w działaniach instytucji kultury wciąż trwają, bronione ciągle, chociaż mocno już nadwątlone, szańce tzw. kultury wysokiej – dla tradycyjnie rozumianej edukacji kulturalnej stanowiącej rezerwuar wartości, wzorców i wzorów postępowania.). Z drugiej strony, mamy nacierające szyki obrońców, zwolenników i wyznawców kultury popularnej oraz kohorty działaczy-animatorów. Na ogół proponują oni krańcowo inny model przyswajania kultury niż ten, który powinny upowszechniać, wdrażać oraz legitymizować szkoła i tradycyjne instytucje kultury.

Co ma zatem czynić Państwowy Mecenas i Państwowa lub Samorządowa Władza za kulturę narodu i/lub lokalnych środowisk odpowiedzialna? Czy ma trzymać się z obrońcami szańca? (Jak można sądzić z obserwacji właśnie to nadal czyni). Czy przyłączyć się do szyków „barbarzyńców”? A może istnieje trzecia droga? Wspieranie obu stron wydaje się wątpliwe – tak moralnie, jak i przede wszystkim ekonomicznie – przede wszystkim dla państwa, bo samorządom o wiele łatwiej żyje się bez rozterek związanych z tym dylematem. W końcu nawet regulacje prawne zmusiły je do współżycia i oswojenia się z kulturalnymi heretykami czy też nawiedzonymi działaczami społecznymi oraz – co istotne – do finansowania ich pomysłów. Światli samorządowcy dostrzegają w nich często wręcz największy kapitał ludzki własnych środowisk lokalnych.


Raport ten (wraz z dołączonymi aneksami) powinien pomóc w odpowiedzi na następujące pytania szczegółowe:

• czym jest, a czym nie jest edukacja kulturalna we współczesnej Polsce?
• jakie są, a jakie powinny być jej cele?
• kto jest, a kto powinien być jej adresatem?
• jakie cechy powinien mieć nowoczesny edukator, a jakie instytucja (lub organizacja) zajmująca się edukacją kulturalną?
• dlaczego warto zmieniać treści, formy i kształt instytucjonalny edukacji kulturalnej?
• dlaczego warto myśleć o rewolucji, a nie o ewolucji systemu?


W całości raport jest rozwinięciem, uzasadnieniem i dowodem – w takiej mierze, w jakiej to było możliwe – sformułowanych niżej głównych tez.

W rozdziale 3 omawiam, zrekonstruowany na podstawie różnych badań, model empirycznej przestrzeni, w której współcześnie dokonują się praktyki edukacji kulturalnej. Do budowy tego modelu posłużyły:

– wymiary aksjologiczne i symboliczne (wzorzec człowieka kulturalnego jako obiekt niezrealizowanych marzeń o wyższej niż obecna jakości życia oraz zadeklarowane w badaniach potrzeby kulturalne);
– wymiary codziennych, angażujących Polaków praktyk kulturalnych.

Tak rozumiana empiryczna przestrzeń kultury stanowi tu podstawę dowodzenia
i wnioskowania.

W rozdziale 4 przedstawiłam wyniki analizy tzw. rodziny pojęć współwystępujących lub używanych zamiennie – w przeszłości i obecnie – z pojęciem edukacji kulturalnej. Dane zebrane do analizy zawiera aneks 1, do którego często się odwołuję. Najważniejsza w tym rozdziale jest rekonstrukcja trzech modeli opisywanych w dyskursie o edukacji kulturalnej:

– modelu edukacji hierarchicznej opartego na relacji edukujący– edukowani;
– modelu edukacji dla edukujących; perswazyjnej – lecz opartej na nieporozumieniach;
– modelu edukacji popkulturowej i animacji kultury, bazującego na relacji współpracy i dialogu.

W rozdziale 5 konfrontuję pierwszy i trzeci z wyróżnionych modeli z cechami współczesnego społeczeństwa i kultury. Pozwala to przede wszystkim dobitnie pokazać nieadekwatność modelu tradycyjnego do uwarunkowań społeczno-kulturowych. Tłumaczę również, dlaczego w tej analizie pominęłam model drugi.

W rozdziale 6 zastanawiam się nad systemowością edukacji kulturalnej. Staram się pokazać, że nie stanowi ona całości, zintegrowanej wedle czytelnych zasad organizacyjnych, lecz raczej kolejną przestrzeń lub sferę działania różnych podmiotów realizujących różne cele. Przedstawiam tu także zarys typologii tych podmiotów.

W rozdziale 7 opisałam typologię środowisk kulturalnych: od elit kulturalnych do wykluczonych i/lub marginalizowanych oraz tzw. przypadków beznadziejnych. Proponuję także odniesienie tej problematyki do koncepcji profili kulturowych francuskiego socjologa – Bernarda Lahire’a.

W zakończeniu tłumaczę się z przyjętej konwencji i sposobu ujęcia problematyki edukacji kulturalnej. Proponuję też swoisty zabieg mnemotechniczny, polegający na tym, by raz jeszcze, po zakończeniu lektury całości (czyli także aneksów), wrócić do głównych tez raportu.

Raport uzupełniają trzy aneksy:

– pierwszy, przygotowany przeze mnie, jest zbiorem określeń i definicji pojęć współwystępujących w dyskursie o edukacji kulturalnej;
– drugi, opracowany przez Tomasza Kukołowicza, to tzw. surowy materiał wstępnie zestawiony w postaci tabeli, dotyczący potrzeb kulturalnych, a pochodzący z badania wykonanego na zlecenie MKiDN w 2008 r. na temat stanu kultury miejskiej w Polsce2;
– trzeci, autorstwa Jacka Nowińskiego, zawiera opracowanie wyników badania ROSK mówiących o koncepcjach idealnych instytucji kultury. Koncepcje te w trakcie badania stworzyli pracownicy sektora kultury.

 



-----------------------------------------------------------------
1 E. Baldwin i in., Wstęp do kulturoznawstwa, przeł. M. Kaczyński i in., Zysk i S-ka, Poznań 2007, s. 28.
2 Zob. W. Burszta, B. Fatyga, P. Majewski (red.), Raport o stanie i zróżnicowaniach kultury miejskiej w Polsce, MKiDN, Warszawa 2008, wydruk komputerowy w posiadaniu Zleceniodawcy i autorów raportu (dalej przywoływany jako ROSK).

 


« Sierpień 2017 »
PnWtŚrCzPtSbNd
1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31

Kultura w internecie


Miejskie powidoki


Partner technologiczny
Orange
Partnerzy
Województwo Małopolskie Urząd Miasta Krakowa
Współorganizatorzy
Uniwersytet Krakowskie
Organizator
NCK
Pod patronatem
Ministerstwo
Partnerzy medialni
Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo Logo